Beeld: KRO-NCRV
Wie naar De verloskundigen kijkt, kent Sanne als de nuchtere verloskundige die het graag nét even anders doet. Of nou ja, anders? Zelf vindt ze haar werkwijze eigenlijk helemaal niet zo alternatief.
Na bijna dertig jaar in het vak weet Sanne vooral heel goed wat bij haar past: persoonlijke aandacht, vertrouwen en vrouwen zoveel mogelijk zelf de regie geven. En daarvoor gooide ze haar werk een paar jaar geleden behoorlijk om.
Dat Sanne ooit in de geboortezorg zou belanden, lijkt achteraf bijna vanzelfsprekend. Als jong meisje werd ze al gegrepen door bevallingen, alleen wist ze nog niet dat er zoiets bestond als het beroep van verloskundige. Geneeskunde studeren om gynaecoloog te worden bleek niet de route die ze zou volgen, dus begon ze aan de hbo-v.
Daar viel tijdens een les ineens het kwartje. “Een docent gaf een blok over verloskunde en toen rinkelden de kwartjes in mijn hoofd. Ik dacht: ja, dít bedoel ik. Dit is het vak wat ik wil doen.”
Het duurde vervolgens een paar jaar voordat Sanne werd toegelaten tot de opleiding tot verloskundige. In de tussentijd maakte ze haar verpleegkundeopleiding af en werkte ze twee jaar op de thoraxchirurgie. Ook daar merkte ze al waar haar hart lag: niet zozeer bij protocollen, maar bij mensen. “Ik wilde toen al weten wie de mens achter het verhaal was. De mens achter de ziekte.”
Zo schoof de toen 22-jarige Sanne bijvoorbeeld aan bij patiënten die de volgende dag geopereerd zouden worden. Niet alleen om het over hun ziekte te hebben, maar vooral over hun leven. “Hoe is het zover gekomen? Hoe is je leven tot nu toe? Dat soort gesprekken had ik met mensen. Ik was gewoon benieuwd naar de mens erachter.” Bijna dertig jaar later is dat eigenlijk niet veranderd, want dit is nog steeds de rode draad in haar werk als verloskundige.
Sanne richtte uiteindelijk zelf een verloskundigenpraktijk op. Die groeide en veranderde door de jaren heen. Een tijdlang werkte ze in kleine teams, waardoor ze de zwangeren nog goed persoonlijk kon leren kennen. Maar naarmate de praktijk anders werd georganiseerd en groeide, raakte ze steeds meer kwijt wat ze zo belangrijk vond: de persoonlijke verbinding.
Op een bepaald moment paste dat grotere praktijkmodel ook bij haar privéleven. Toen haar kinderen pubers waren en haar man ziek was, was het juist prettig dat ze na een dienst écht vrij kon zijn. Een praktijk waarin zij dag en nacht voor haar eigen zwangeren beschikbaar zou zijn, had op dat moment niet gewerkt.
Pas nadat haar man was overleden, de eerste rouwperiode voorbij was en haar kinderen het huis uit waren, ontstond er opnieuw ruimte. “Toen voelde ik: o ja, nu is de tijd.” Sanne koos voor een manier van werken waarbij zwangeren bewust voor háár kiezen en ze hen gedurende hun zwangerschap goed leert kennen. Het opvallende: hoewel ze daardoor veel vaker beschikbaar is, eigenlijk 24/7, kost het haar naar eigen zeggen juist minder energie.
Dat merkte ze onlangs opnieuw toen ze vanwege personeelsproblemen diensten draaide voor andere praktijken. “Toen moest ik weer op wacht zitten voor mensen die ik niet ken. Dan slaap ik slecht en voel ik me daar niet happy bij. Ik weet niet wie er kan bellen.”
Bij haar eigen zwangeren is dat compleet anders. “Nu weet ik wie er zou kunnen bevallen. Ik weet alles van ze. Ik heb er dan ook zin in en ik weet waar ik terechtkom en wat ik voor iemand kan doen. Vanuit verbinding werken kost echt veel minder energie dan in sneltreinvaart geroepen worden voor een bevalling bij mensen die ik niet ken.”
Sterker nog: als ze werkt met mensen die ze niet kent, merkt Sanne dat ze automatisch een soort professionele versie van zichzelf wordt. Bij haar eigen cliënten hoeft dat niet. “Dan kan ik gewoon mezelf meebrengen. Dat kost me geen energie.”
Na bijna dertig jaar als verloskundige maakt Sanne inmiddels iets mee wat maar weinig mensen in hun loopbaan kunnen zeggen: sommige zwangeren die nu bij haar aankloppen, heeft ze ooit zélf als baby ter wereld geholpen. “Dat is echt heel bijzonder.”
Van de geboorte van zo’n vrouw weet ze meestal niet direct alle details meer, maar het wordt pas echt bijzonder als de moeder van die zwangere vervolgens bij een afspraak verschijnt. De vrouw die Sanne ooit begeleidde bij haar bevalling, komt dan terug als aanstaande oma. “Dat is gewoon heel bijzonder. Dat je zo lang meegaat en verschillende generaties de wereld in mag helpen.”
Het kleinschalige werken heeft ook een nadeel: Sanne kan maar een beperkt aantal zwangeren begeleiden. En sinds haar deelname aan De verloskundigen weten meer vrouwen haar te vinden. “Nee zeggen, dat mag ik nog leren”, zegt ze lachend.
Want iedereen heeft volgens Sanne wel een goede reden waarom juist haar manier van begeleiden zo fijn zou zijn. De een kent haar al van een eerdere zwangerschap, een ander zoekt bewust naar continuïteit en weer een ander heeft extra begeleiding nodig vanwege angst of een eerder trauma.
En juist omdat er in haar regio weinig verloskundigen op dezelfde manier werken, vindt Sanne afwijzen lastig. Toch moet het soms. Als iemand te ver weg woont of haar agenda simpelweg te vol raakt, houdt het op. “Ik kan mezelf ook niet in tweeën splitsen.” Reclame maken hoeft ze in ieder geval niet meer.
Naast verloskundige is Sanne ook coach. Die verdieping zocht ze omdat ze tijdens haar werk merkte dat ze meer wilde kunnen betekenen voor zwangeren met bijvoorbeeld angst, trauma of negatieve overtuigingen over zichzelf. Ze volgde een coachingopleiding en verdiepte zich later verder in onder andere systemisch en intuïtief werken. Die kennis neemt ze nu mee haar spreekkamer in.
“Ik vind het ook lekker om gewoon met de hond naar het bos te gaan. Lekker vrij te zijn.” Daarom probeert ze tegenwoordig haar vrijdag vrij te houden. Al blijft het leven van een verloskundige natuurlijk lastig te plannen: als een bevalling ervoor zorgt dat andere afspraken moeten worden verschoven, kan die vrije vrijdag alsnog sneuvelen. Maar verder geniet ze van de vrijheid die ze heeft gecreëerd. Zoals Sanne het zelf samenvat: “Ik ben gewoon lekker eigen baas.”
Bijna dertig jaar werken betekent ook dat Sanne heftige dingen heeft meegemaakt. Eén periode staat haar nog helder voor de geest. In 2007 had ze een extreem drukke week, met meerdere bevallingen in korte tijd en onder andere een reanimatie.
Die reanimatie liep goed af, maar daarna gebeurde er iets met Sanne zelf. De verantwoordelijkheid die ze al jaren droeg, vloog haar ineens naar de keel. “Toen dacht ik: wat nou als ik niet weet wat ik moet doen? Ik kreeg een beeld in mijn hoofd: wat nou als daar een baby ligt die niet ademt, blauw is, en ik doe niks? Dan gaat die dus dood.”
Ze raakte overspannen en durfde op een gegeven moment bijna niet meer te werken. Sanne kreeg zelf EMDR, wat haar hielp om van die paniek af te komen. Daarnaast volgde ze opnieuw trainingen om handelingen rond acute situaties te blijven oefenen. “Je moet erop kunnen vertrouwen dat je, als het moment daar is, weet wat je moet doen.”
Die persoonlijke ervaring nam ze later ook mee in haar werk als coach. Ze weet inmiddels niet alleen vanuit haar opleiding, maar ook uit eigen ervaring wat een traumatische gebeurtenis met iemand kan doen.
Stoppen als verloskundige heeft Sanne ondanks alles nooit serieus overwogen. Toen haar oude manier van werken haar niet meer gelukkig maakte, wist ze één ding heel zeker: ze wilde binnen de verloskunde blijven. Wat ze wél anders wilde, was haar verhouding tot protocollen.
“Ik wilde niet meer mee in al die protocollen die vanuit angst zijn geschreven. Angst is een groot woord, maar ze zijn geschreven vanuit voorzichtigheid en vanuit de visie dat het leven maakbaar is.” Dat betekent niet dat Sanne alle medische adviezen aan de kant schuift. Integendeel. Ze wil zwangeren juist vertellen wat de reguliere richtlijnen zijn, welke keuzes er bestaan en welke mogelijke consequenties daar bij horen. Daarna is het volgens haar aan de zwangere om een beslissing te nemen.
“De zwangere en haar partner moeten het idee hebben dat ze zelf de regie hebben. Maar dat kan niet als ze niet alle informatie hebben. Dus alleen maar ‘nee’ zeggen tegen de reguliere zorg omdat je tegen protocollen bent? Daar kan ik óók weinig mee. Je moet wel weten waar je tegen bent.”
Want hoe belangrijk eigen regie voor haar ook is: Sanne gaat niet overal in mee. Bij bepaalde medische situaties is ze heel duidelijk. Een bevalling waarbij een baby in een ligging ligt die buiten haar bevoegdheid en ervaring valt, wil ze bijvoorbeeld in het ziekenhuis laten plaatsvinden. Hetzelfde geldt voor andere situaties waarin zij de risico’s te groot vindt.
“Dan zeg ik: je moet het zelf weten, maar niet met mij. Daar ben ik niet bevoegd voor en ook niet bekwaam in. Daar ben ik heel hard in.” Ook bij ernstige complicaties ligt er voor haar een duidelijke grens. Vrijheid voor de zwangere betekent voor Sanne dus niet dat zij als zorgverlener iedere wens moet uitvoeren. Juist daarom vindt ze het belangrijk om gedurende de zwangerschap al uitgebreid met mensen te praten. Wat wil iemand niet? Waarom niet? Waar is diegene bang voor? En welke informatie ligt aan zo’n keuze ten grondslag?
Zeker nu zwangeren veel informatie van sociale media halen, ziet Sanne daar een belangrijke rol voor zichzelf als zorgverlener. Soms hebben mensen volgens haar veel gelezen, maar de medische context nog niet helemaal begrepen. “Dat geeft niks. Maar dan ben ik er wel om dat even in goede banen te leiden.”
In De verloskundigen wordt Sanne geregeld neergezet als een van de meer alternatieve verloskundigen. Zelf moet ze daar eigenlijk een beetje om lachen. “Ik vind mezelf niet eens alternatief. Ik vind mezelf natuurlijk. Zo dicht mogelijk bij de natuur.”
Voor haar voelt haar manier van werken bovendien helemaal niet als een radicale afwijking van het vak. Ze werd in de jaren negentig opgeleid, in een tijd waarin er veel minder medische technologie beschikbaar was dan nu. Sommige zwangeren in haar huidige praktijk kiezen er bijvoorbeeld bewust voor bepaalde echo’s niet te laten doen, maar dertig jaar geleden deed iedereen dat zo. “Ik vind dat dus helemaal niet zo gek. Ik bespreekt wat de mogelijke gevolgen van die keuze zijn. Het draait voor mij om geïnformeerde keuzes, vertrouwen en het gesprek blijven voeren. Dat anderen mijn ideeën wél alternatief of spiritueel vinden, vind ik prima. Niet iedereen hoeft dezelfde visie te hebben.” Het voordeel van haar huidige praktijk is juist dat de mensen die zich bij haar aanmelden bewust voor haar en haar werkwijze kiezen. “Het goede nieuws is: je hoeft ook niet bij mij. Ik heb alleen maar mensen die graag bij me zijn. Hoe leuk is mijn leven?” grapt ze.
Over hoe ze in De verloskundigen wordt geportretteerd, is Sanne dan ook tevreden. Ze herkent zichzelf in de combinatie van humor, nuchterheid en haar spirituelere kant. “Ze hebben me wel neergezet zoals ik ben. Het klopt.”
Natuurlijk blijft het televisie. Door montage kan het accent soms wat sterker op één kant van haar persoonlijkheid komen te liggen, maar onwaarheden heeft ze niet teruggezien. Ook over het team achter de serie is ze enthousiast. Ze vond de makers zorgvuldig en waardeerde het dat tijdens de opnames zoveel mogelijk dezelfde mensen bij haar en haar zwangeren over de vloer kwamen. En als het aan Sanne ligt, is haar televisieavontuur dan ook nog niet voorbij. “Ik hoop zelf dat er nog een seizoen twee komt.”
De afleveringen van De verloskundigen kan je het terugkijken via NPO Start of via de website van KRO-NCRV.
Op sociale media lijkt het leven soms een stuk vrolijker dan het achter de schermen werkelijk is. Een filmpje met een glimlach zegt tenslotte weinig over wat iemand op datzelfde moment meemaakt.
Begin jaren 2000 maakt Nederland kennis met Tooske Ragas (51) als presentatrice van Idols. Niet veel later vindt ze de liefde bij zanger Bastiaan Ragas, wordt ze bonusmoeder en krijgt ze drie dochters. Maar naast alle hoogtepunten maakt ze ook ingrijpende momenten mee.
Even snel de vriezer opentrekken voor iets lekkers bij het avondeten? Dan is het misschien verstandig om eerst te kijken wat er precies in je vriesvak ligt.
Toen Kimberly (5) thuiskwam met een uitnodiging voor een kinderfeestje, was ze door het dolle heen. Samantha (35) vond het vooral leuk voor haar dochter en dacht dat ze haar met een gerust hart kon laten gaan. Tot Kimberly enthousiast vertelde wat er die dag op de planning stond. Ineens wist Samantha niet meer zo […]
Verloskundige Loïs Witmond was onlangs te zien in de serie De verloskundigen. Daarin kregen kijkers een inkijkje in haar werk, dat ze nét even anders aanpakt. Geen afstandelijke spreekkamer en een strikte scheiding tussen werk en privé, maar persoonlijke begeleiding waarbij ze negen maanden lang naast een zwangere vrouw staat: “Ze noemen me weleens hun […]
Dat is even schrikken voor de familie Wildeman. Prisciliano heeft een flink ongeluk gehad en belandde daarna in het ziekenhuis voor een scan van zijn hoofd. Moeder Priscilla vertelt op de socials van de familie over de behoorlijk hectische dag. Gelukkig liep het allemaal goed af.
