Soms zit een van de moeilijkste opvoedmomenten verstopt in iets ogenschijnlijk kleins: een leeg konijnenhok, een kinderhand die nog één keer wil voeren en een vraag die je niet ziet aankomen.
“Mag ik hem morgen wel weer voeren?” Het is zo’n zin die je als volwassene even uit het lood slaat. Want hoe leg je uit dat iets er wel is geweest, maar nooit meer terugkomt? Volgens rouwonderzoeker Mariken Spuij begint precies daar iets belangrijks: bij eerlijk durven zijn tegen kinderen over de dood. Niet verzachten, niet omzeilen, maar gewoon zeggen wat er is.
Veel ouders grijpen automatisch naar beelden die het verdriet lijken te verzachten. “Oma is een sterretje geworden.” Of: “We zijn opa kwijt.” Het klinkt lief, maar voor een kind dat de wereld nog letterlijk leest, kan het juist verwarrend werken. Een sterretje kun je niet terugvragen. En iets wat je kwijt bent, kun je toch weer vinden? Spuij ziet het vaak in haar onderzoek: kinderen vullen de gaten die wij laten vallen, zelf in. En die fantasie is lang niet altijd rustgevend.
Waar volwassenen de dood als definitief en biologisch zien, is dat voor kinderen een leerproces. Zeker bij jonge kinderen kan het nog voelen als iets tijdelijks, iets dat misschien weer ‘aan’ kan gaan. Pas rond een jaar of zeven of acht ontstaat het besef dat de dood onomkeerbaar is. En dat inzicht komt hard aan. Het verklaart waarom kinderen in die leeftijd ineens vragen kunnen stellen als: “Gaan jullie ook dood?”
Kinderen rouwen ook anders dan volwassenen. Niet in een doorlopende stroom van verdriet, maar in golven. Tussen school, spelen en ruzie op het schoolplein door. Verdriet kan in tien seconden omslaan in “mag ik buitenspelen?”. Niet omdat het er niet is, maar omdat het naast alles blijft bestaan.
Daarom is taal zo belangrijk. Door woorden te geven aan emoties (boos, bang, verdrietig) wordt iets wat overweldigend voelt ineens iets wat een beetje hanteerbaar wordt.
Boosheid, schuldgevoel, opluchting, jaloezie: het hoort er allemaal bij. Ook de emoties die volwassenen liever niet zien. En misschien nog wel het lastigst: dat een kind soms gewoon lacht tussendoor. Niet omdat het niets voelt, maar omdat het leven gewoon doorgaat.
Spuij benadrukt vooral wat níét helpt: doen alsof verdriet kleiner is dan het is. Kinderen hebben juist behoefte aan duidelijke woorden en voorspelbaarheid. Gewoon zeggen wat er gebeurd is en daarna ruimte laten voor vragen. Wat ook belangrijk is, is om zelf te laten zien dat verdriet mag bestaan. Een ouder die huilt en daarna weer verdergaat, laat zien dat emoties niet gevaarlijk zijn, maar voorbijgaan.
Eerder had een arts het er ook over. Zijn kijk lees je hier.
Bron: Mariken Spuij
Soms zit een opmerking je veel langer dwars dan je had verwacht. Dat ervaart ook moeder Marije (32), wanneer haar schoonvader vlak na de geboorte van haar zoontje een opmerking maakt over zijn oogkleur.
Ruben Jansen, de man van de overleden influencer Petra Quist, heeft afscheid genomen van zijn vrouw. Op Instagram deelde hij een foto van haar uitvaart, waarbij hij een emotionele boodschap plaatste: ‘I’ll be right beside you dear.’
Roze is voor meisjes en blauw is voor jongens. Tenminste, als het Mara’s (30) schoonmoeder ligt. Mara kon haar oren niet geloven toen haar pasgeboren zoon een paar weken na de geboorte al in een hokje werd geplaats. Dit is wat Mara daarop te zeggen had.
Toen Eva (31) na een pittige bevalling eindelijk met haar pasgeboren dochter thuiskwam, wachtte haar een hartverwarmende verrassing. Haar beste vriendin had de hele voortuin versierd. Maar een dag later veranderde dat warme gevoel volledig door een Tikkie.
De 29-jarige Emma wordt binnenkort voor het eerst moeder en werd daarom verrast met een babyshower. Helaas kijkt ze daar niet met een warm gevoel op terug. Ze werd namelijk uitgelachen op haar eigen feest.
Iedere ouder kent het moment waarop je kind je met grote ogen aankijkt en een verhaal vertelt waarvan je meteen denkt: klopt dit wel? De 34-jarige Marieke heeft daar een bijzondere manier voor gevonden. Ze verzon een trucje dat ervoor zorgt dat haar zoontje zichzelf altijd verraadt als hij liegt.
