Soms zit een van de moeilijkste opvoedmomenten verstopt in iets ogenschijnlijk kleins: een leeg konijnenhok, een kinderhand die nog één keer wil voeren en een vraag die je niet ziet aankomen.
“Mag ik hem morgen wel weer voeren?” Het is zo’n zin die je als volwassene even uit het lood slaat. Want hoe leg je uit dat iets er wel is geweest, maar nooit meer terugkomt? Volgens rouwonderzoeker Mariken Spuij begint precies daar iets belangrijks: bij eerlijk durven zijn tegen kinderen over de dood. Niet verzachten, niet omzeilen, maar gewoon zeggen wat er is.
Veel ouders grijpen automatisch naar beelden die het verdriet lijken te verzachten. “Oma is een sterretje geworden.” Of: “We zijn opa kwijt.” Het klinkt lief, maar voor een kind dat de wereld nog letterlijk leest, kan het juist verwarrend werken. Een sterretje kun je niet terugvragen. En iets wat je kwijt bent, kun je toch weer vinden? Spuij ziet het vaak in haar onderzoek: kinderen vullen de gaten die wij laten vallen, zelf in. En die fantasie is lang niet altijd rustgevend.
Waar volwassenen de dood als definitief en biologisch zien, is dat voor kinderen een leerproces. Zeker bij jonge kinderen kan het nog voelen als iets tijdelijks, iets dat misschien weer ‘aan’ kan gaan. Pas rond een jaar of zeven of acht ontstaat het besef dat de dood onomkeerbaar is. En dat inzicht komt hard aan. Het verklaart waarom kinderen in die leeftijd ineens vragen kunnen stellen als: “Gaan jullie ook dood?”
Kinderen rouwen ook anders dan volwassenen. Niet in een doorlopende stroom van verdriet, maar in golven. Tussen school, spelen en ruzie op het schoolplein door. Verdriet kan in tien seconden omslaan in “mag ik buitenspelen?”. Niet omdat het er niet is, maar omdat het naast alles blijft bestaan.
Daarom is taal zo belangrijk. Door woorden te geven aan emoties (boos, bang, verdrietig) wordt iets wat overweldigend voelt ineens iets wat een beetje hanteerbaar wordt.
Boosheid, schuldgevoel, opluchting, jaloezie: het hoort er allemaal bij. Ook de emoties die volwassenen liever niet zien. En misschien nog wel het lastigst: dat een kind soms gewoon lacht tussendoor. Niet omdat het niets voelt, maar omdat het leven gewoon doorgaat.
Spuij benadrukt vooral wat níét helpt: doen alsof verdriet kleiner is dan het is. Kinderen hebben juist behoefte aan duidelijke woorden en voorspelbaarheid. Gewoon zeggen wat er gebeurd is en daarna ruimte laten voor vragen. Wat ook belangrijk is, is om zelf te laten zien dat verdriet mag bestaan. Een ouder die huilt en daarna weer verdergaat, laat zien dat emoties niet gevaarlijk zijn, maar voorbijgaan.
Eerder had een arts het er ook over. Zijn kijk lees je hier.
Bron: Mariken Spuij
In het begin van een nieuwe relatie is het voor veel mensen een bekend patroon: je wilt ontspannen overkomen, terwijl je ondertussen constant checkt wat de ander doet, zegt of laat. App je te vaak? Vraag je te snel waar het heen gaat? Of houd je je juist in uit angst om te intens te […]
Elise (36) denkt dat een gezellige avond met haar eerste date positief is verlopen, maar zodra ze een vervolguitnodiging afslaat, slaat de sfeer volledig om. Wat volgt is een Tikkie dat ze nooit zal vergeten én betalen.
Lorraine (39) is gelukkig getrouwd en moeder van acht kinderen in de leeftijd van 19, 17, 15, 13, een tweeling van 5, 3 en 1 jaar oud. Alsof dat nog niet genoeg is, is ze sinds 2007 gastouder van op dit moment twee kinderen.
Je kiest de naam voor je kind heel zorgvuldig. De mooiste naam, dat moet hem worden. Heel irritant, als iemand dan continu de naam verkeerd uitspreekt.
Wanneer Myrna (37) na weken appen eindelijk afspreekt met een man die haar hart sneller laat kloppen, lijkt alles op zijn plek te vallen. Maar nog voor het hoofdgerecht op tafel staat, rent haar date het restaurant uit. Toch maakt juist dat onverwachte moment hem alleen maar aantrekkelijker.
Voor veel gezinnen verandert een verhuizing naar het buitenland niet alleen het dagelijks leven, maar ook de toekomst van hun kinderen. Dat geldt ook voor Reinout Oerlemans (55), die samen met zijn gezin al jaren in de Verenigde Staten woont.
