Beeld: Canva
We willen onze kinderen het liefst beschermen tegen alles wat pijn doet. Dus als het over de dood gaat, kiezen we vaak voor zachte woorden en geruststellende zinnen. Alleen dat werkt niet altijd zoals we hopen.
Volgens longarts en vader Sander de Hosson schieten we ons doel soms juist voorbij met dat soort omwegen. Samen met journalist Els Quaegebeur schreef hij daarom Game over, een boek dat ouders helpt om eerlijker – en duidelijker – met kinderen over de dood te praten.
“Onze taal kent heel veel metaforen over de dood”, vertelt De Hosson. “Maar kinderen nemen dingen heel letterlijk. Als je tegen een kind zegt dat opa gaat slapen, dan denkt een kind ook dat hij weer wakker wordt. Of het kan bang worden: “Als ik ga slapen, word ik dan ook nooit meer wakker?” Zeggen we dat oma een sterretje is geworden, dan snapt een kind niet waarom ze tegelijkertijd op de begraafplaats ligt. En als we zeggen dat iemand er niet meer is, dan gaan ze buiten kijken of diegene daar dan wel is.”
Wat voor volwassenen verzachtend voelt, zorgt bij kinderen dus juist voor verwarring. En als iets onduidelijk blijft, gaan ze zelf invullen wat er aan de hand is – vaak met hun eigen, soms best enge, fantasieën. “Maar kinderen krijgen te maken met de dood. Van een opa of oma, een ouder van een vriendje of een huisdier. Als je geen duidelijkheid en veiligheid biedt, dan maken kinderen er hun eigen verhaal van. En dat is vaak enger dan de werkelijkheid.”
Juist daarom pleit hij ervoor om kinderen niet weg te houden bij ziekte en afscheid, maar ze – op hun eigen manier – mee te nemen in wat er gebeurt. “Ik vraag bij mijn stervende patiënten altijd of er kleinkinderen zijn en zeg dan: neem ze mee naar het ziekenhuis als ze dat zelf willen, ongeacht hoe oud ze zijn. En geef eerlijk antwoord op vragen. Dat hoeft niet perfect te zijn. Op sommige vragen weten wij het antwoord ook niet, maar wees eerlijk en rustig.”
Voor het boek spraken hij en Quaegebeur met kinderen, en dat leverde een stortvloed aan vragen op – direct, nieuwsgierig en zonder filter. “We vroegen hen welke vragen zij hadden over de dood. Dan krijg je vragen als: doet het pijn om dood te gaan? Waarom wordt iemand koud of stijf? En: waar is opa nu? En: wat vindt opa er zelf van dat hij dood is? Maar ook: gaat mijn mama nu ook dood?”
Niet alles is uit te leggen, en dat hoeft ook niet. Kinderen kunnen best omgaan met het idee dat sommige dingen onzeker blijven. “Sommige vragen kun je niet beantwoorden, zoals waar opa nu is en hoe hij dat vindt. In het boek zeggen we: mensen kunnen daar verschillend over denken. Sommige mensen denken dat je naar de hemel gaat, anderen dat je een dier wordt en weer anderen dat er helemaal niets meer is. Iedereen mag daarover denken wat die wil, maar zeker weten doen we het niet.”
Wat volwassenen vaak vergeten: kinderen reageren lang niet altijd zo zwaar als wij denken. Soms stellen ze een paar vragen en rennen daarna gewoon weer het schoolplein op. “Het probleem lag niet bij de kinderen, maar bij hoe wij er als volwassenen mee omgaan. Ga gewoon zitten, vertel eerlijk wat er aan de hand is en laat een kind weten dat alle vragen normaal zijn en gesteld mogen worden.” Perfecte antwoorden bestaan niet – maar eerlijkheid helpt wel. Misschien is dat uiteindelijk de grootste geruststelling. “We denken dat we kinderen tegen de dood moeten beschermen, maar ik denk dat we dat juist doen door erover te praten.”
Benieuwd naar nog meer praktische tips? Je leest ze hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Game Over
Je denkt dat je het allemaal best goed op orde hebt. Schermtijd? Beperkt. Wachtwoorden? Veilig. Kinderen? Redelijk opgevoed. Totdat je op een doodnormale dinsdag een mailtje krijgt met als onderwerp: “Bedankt voor je bestelling!” en je jezelf hardop hoort zeggen: ‘Welke bestelling?!’
De 29-jarige Emma wordt binnenkort voor het eerst moeder en werd daarom verrast met een babyshower. Helaas kijkt ze daar niet met een warm gevoel op terug. Ze werd namelijk uitgelachen op haar eigen feest.
Marjolein en haar vriend waren al de hele dag bezig met toewerken naar het hoogtepunt van die dag (letterlijk en figuurlijk). Die avond pakte echter behoorlijk anders uit dan gehoopt.
Laurie (39) is orthopedagoog, opvoeddeskundige en moeder van zoons Dex (8) en Otis (3). Ze heeft 2 jaar met haar gezin in Zuid-Afrika gewoond en is dit jaar teruggekeerd naar Nederland. In haar column schrijft Laurie over haar ervaringen met het leven over de grens met een jong gezin en de hoogtepunten en worstelingen van […]
Sommige ouders herkennen het kunstwerk van hun kind meteen tussen twintig anderen. Niet door de naam erop, maar door de onmiskenbare… stijl.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Olivia, wiens zoon zonder vragen de creditcard van haar broer has gebruikt voor een online spel.
