Beeld: Canva
We willen onze kinderen het liefst beschermen tegen alles wat pijn doet. Dus als het over de dood gaat, kiezen we vaak voor zachte woorden en geruststellende zinnen. Alleen dat werkt niet altijd zoals we hopen.
Volgens longarts en vader Sander de Hosson schieten we ons doel soms juist voorbij met dat soort omwegen. Samen met journalist Els Quaegebeur schreef hij daarom Game over, een boek dat ouders helpt om eerlijker – en duidelijker – met kinderen over de dood te praten.
“Onze taal kent heel veel metaforen over de dood”, vertelt De Hosson. “Maar kinderen nemen dingen heel letterlijk. Als je tegen een kind zegt dat opa gaat slapen, dan denkt een kind ook dat hij weer wakker wordt. Of het kan bang worden: “Als ik ga slapen, word ik dan ook nooit meer wakker?” Zeggen we dat oma een sterretje is geworden, dan snapt een kind niet waarom ze tegelijkertijd op de begraafplaats ligt. En als we zeggen dat iemand er niet meer is, dan gaan ze buiten kijken of diegene daar dan wel is.”
Wat voor volwassenen verzachtend voelt, zorgt bij kinderen dus juist voor verwarring. En als iets onduidelijk blijft, gaan ze zelf invullen wat er aan de hand is – vaak met hun eigen, soms best enge, fantasieën. “Maar kinderen krijgen te maken met de dood. Van een opa of oma, een ouder van een vriendje of een huisdier. Als je geen duidelijkheid en veiligheid biedt, dan maken kinderen er hun eigen verhaal van. En dat is vaak enger dan de werkelijkheid.”
Juist daarom pleit hij ervoor om kinderen niet weg te houden bij ziekte en afscheid, maar ze – op hun eigen manier – mee te nemen in wat er gebeurt. “Ik vraag bij mijn stervende patiënten altijd of er kleinkinderen zijn en zeg dan: neem ze mee naar het ziekenhuis als ze dat zelf willen, ongeacht hoe oud ze zijn. En geef eerlijk antwoord op vragen. Dat hoeft niet perfect te zijn. Op sommige vragen weten wij het antwoord ook niet, maar wees eerlijk en rustig.”
Voor het boek spraken hij en Quaegebeur met kinderen, en dat leverde een stortvloed aan vragen op – direct, nieuwsgierig en zonder filter. “We vroegen hen welke vragen zij hadden over de dood. Dan krijg je vragen als: doet het pijn om dood te gaan? Waarom wordt iemand koud of stijf? En: waar is opa nu? En: wat vindt opa er zelf van dat hij dood is? Maar ook: gaat mijn mama nu ook dood?”
Niet alles is uit te leggen, en dat hoeft ook niet. Kinderen kunnen best omgaan met het idee dat sommige dingen onzeker blijven. “Sommige vragen kun je niet beantwoorden, zoals waar opa nu is en hoe hij dat vindt. In het boek zeggen we: mensen kunnen daar verschillend over denken. Sommige mensen denken dat je naar de hemel gaat, anderen dat je een dier wordt en weer anderen dat er helemaal niets meer is. Iedereen mag daarover denken wat die wil, maar zeker weten doen we het niet.”
Wat volwassenen vaak vergeten: kinderen reageren lang niet altijd zo zwaar als wij denken. Soms stellen ze een paar vragen en rennen daarna gewoon weer het schoolplein op. “Het probleem lag niet bij de kinderen, maar bij hoe wij er als volwassenen mee omgaan. Ga gewoon zitten, vertel eerlijk wat er aan de hand is en laat een kind weten dat alle vragen normaal zijn en gesteld mogen worden.” Perfecte antwoorden bestaan niet – maar eerlijkheid helpt wel. Misschien is dat uiteindelijk de grootste geruststelling. “We denken dat we kinderen tegen de dood moeten beschermen, maar ik denk dat we dat juist doen door erover te praten.”
Benieuwd naar nog meer praktische tips? Je leest ze hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Game Over
Veel mensen vragen zich weleens af of hun partner hen over jaren nog steeds aantrekkelijk zal vinden. Zeker na kinderen, stress, ouder worden of lichamelijke veranderingen kan die onzekerheid behoorlijk groot worden.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Naomi (34), die na een kinderfeestje wel een heel vreemd betaalverzoek kreeg.
Een drankje op z’n tijd, moet kunnen toch? Dat vindt Gioia ook heus wel, maar dat haar vriend nog geregeld kacheltje lam thuis komt na een avondje stappen, begint haar steeds meer tegen te staan.
Heb je de afgelopen tijd geshopt bij Zeeman? Let dan even goed op. De populaire winkelketen roept namelijk kinderkleding terug vanwege een mogelijk verstikkingsrisico.
Sommige mannen maken op Moederdag een uitgebreid ontbijt op bed met croissantjes, cadeautjes en zelfgemaakte knutsels van de kinderen. Andere mannen realiseren zich pas op zondagochtend rond half elf dat het überhaupt Moederdag is en proberen daarna in pure paniek hun relatie te redden.
Simone de Bruijn verwondert zich vaak over kleine dingen in het leven, die ze koppelt aan grotere dingen. Het leven reikt in die zin elke keer weer iets aan. Soms zijn het alledaagse dingen, zoals de vakantieliefdes van haar kinderen. Soms dingen die spelen in de maatschappij, zoals kinderen die het land uit worden gezet. […]
