Beeld: Canva
Een peuter die ontploft omdat een ander kind zijn speelgoed pakt, een kleuter die ontroostbaar huilt om een verloren knuffel of een kind dat bang wordt van iets wat het op tv heeft gezien: emoties kunnen bij jonge kinderen enorm groot voelen.
Ze hebben alleen vaak nog niet de woorden om uit te leggen wat er precies in hen omgaat. Daarom is het belangrijk om kinderen al vroeg te helpen hun gevoelens te herkennen en te benoemen. Emotionele vaardigheden zijn namelijk minstens zo belangrijk als leren lezen of rekenen. Door samen over gevoelens te praten, leert een kind dat emoties erbij horen en dat ze weer voorbijgaan. Volgens experts kun je het beste beginnen met vier basisemoties: boosheid, verdriet, angst en jaloersheid.
Boosheid ontstaat bij kinderen vaak wanneer iets anders loopt dan ze willen. Speelgoed wordt afgepakt, een spelletje lukt niet of ze krijgen hun zin niet. Omdat jonge kinderen hun emoties nog niet goed kunnen sturen, kan boosheid eruit komen als schreeuwen, slaan of een driftbui. “Boosheid lijkt misschien irrationeel, maar voor een kind dat nog niet heeft geleerd emoties te reguleren, is het een directe, natuurlijke reactie op iets waarvan het kind denkt dat het verkeerd is gegaan”, zegt Jaclyn Shlisky.
In plaats van alleen het gedrag af te keuren, helpt het om eerst het gevoel te benoemen. Zeg bijvoorbeeld: “Het lijkt erop dat je echt boos bent.” Door woorden aan emoties te koppelen, leert een kind steeds beter begrijpen wat er gebeurt. Jaime Gleicher, LMSW, legt uit dat het belangrijk is om ruimte te laten voor correctie: “Het geeft het kind de mogelijkheid om de ouder te corrigeren als dat niet klopt.”
Een kind dat boos is, heeft uiteindelijk vooral een emotionele woordenschat nodig. “Ze hebben een woord nodig dat bij een gevoel hoort, zodat ze hun woorden kunnen gebruiken om het uit te drukken in plaats van erop te reageren”, zegt Gleicher. Ook helpt het om emoties bespreekbaar te maken via boeken of films. Vraag bijvoorbeeld hoe een personage zich voelt. Zo leert een kind niet alleen gevoelens herkennen, maar zich ook verplaatsen in anderen.
Verdriet kan ontstaan door teleurstelling, verlies of het gevoel buitengesloten te worden. Een kind dat verdrietig is, hoeft niet altijd te huilen; sommige kinderen worden juist boos, trekken zich terug of zoeken extra veel nabijheid. “Wanneer je kind verdrietig is, voelt het niet alleen verdriet; het denkt verdrietig en gedraagt zich ook verdrietig”, zegt Shlisky.
Het helpt niet altijd om verdriet snel weg te nemen met afleiding. Soms heeft een kind vooral behoefte aan erkenning. Geef een knuffel, blijf dichtbij en laat merken dat verdriet er mag zijn. Ook ouders mogen laten zien dat zij emoties hebben. “Papa is ook verdrietig” kan een kind juist leren dat gevoelens normaal zijn. Een handige manier om jonge kinderen te helpen is een gevoelenskaart met emoji’s maken. “Ik adviseer veel ouders om een gevoelenskaart met emoji’s te maken, omdat kinderen daar dol op zijn. Gebruik die om kinderen te leren hoe gezichtsuitdrukkingen verbonden zijn met gevoelens”, zegt Gleicher.
Angst hoort bij de ontwikkeling van kinderen. Bang zijn voor het donker, vreemden of alleen zijn komt vaak voor. Maar kinderen kunnen ook angstig worden door gebeurtenissen die ze zien of horen. “Wanneer jonge kinderen angst ervaren, gaat het om een bepaalde inschatting van gevaar”, zegt Gleicher.
Het belangrijkste is om de angst niet weg te wuiven. Zeg liever: “Dat klinkt inderdaad heel eng” dan dat je meteen zegt dat er niets aan de hand is. “Wees rustig en feitelijk in je reactie, zodat je kind zich veilig voelt”, adviseert Shlisky. Soms helpt het al enorm als een kind alles mag vertellen wat er in zijn hoofd zit. “Op sommige momenten moeten kinderen dingen gewoon aan ons vertellen omdat ze te zwaar zijn om alleen te dragen”, zegt ze. Verhalen, rollenspellen en boeken over spannende situaties kunnen jonge kinderen helpen om hun angsten beter te begrijpen.
Jaloezie wordt soms het ‘groene monster’ genoemd en kan al op jonge leeftijd ontstaan. Bijvoorbeeld wanneer een broertje of zusje meer aandacht krijgt of wanneer een ander kind iets heeft wat jouw kind graag wil. “Gevoelens van jaloezie ontstaan vaak doordat bepaalde behoeften van iemand niet worden vervuld. Het kan voortkomen uit een gebrek aan vertrouwen en leidt vaak tot onzekerheid”, zegt Zeltser.
Belangrijk is om het gevoel niet kleiner te maken. Ook iets wat voor volwassenen onbelangrijk lijkt – zoals niet uitgenodigd worden voor een feestje – kan voor een kind heel groot voelen. Reageer bijvoorbeeld met: “Ik begrijp dat je je daardoor buitengesloten voelt.” Daarna kun je samen kijken naar een oplossing. Wanneer jaloezie ontstaat, helpt het om gevoelens eerst te erkennen. “Je wilt hun emoties bevestigen en erkennen”, zegt dr. Zeltser. Gebruik daarbij liever “en” dan “maar”. In plaats van: “Je wilt het grootste stuk taart, maar je krijgt het niet”, kun je zeggen: “Het is normaal dat je het grootste stuk taart wilt. Vandaag geven we het aan je vriendje, omdat hij jarig is.” Kinderen hoeven hun emoties niet kwijt te raken; ze moeten leren ermee om te gaan. Door gevoelens serieus te nemen en er woorden aan te geven, geef je je kind een belangrijke vaardigheid mee voor de rest van zijn leven.
Ben je trouwens benieuwd naar de verrassende reden dat je kind in de zomervakantie meer driftbuien kan hebben? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Insight
Voor Dionne Stax liggen geluk en verdriet dicht bij elkaar. Terwijl ze volop geniet van het moederschap met dochter Lexie, verwerkt de presentatrice tegelijkertijd het verlies van haar moeder.
Op haar 29e lijkt Kiona Holland (36) een gezond en actief leven te leiden. Ze werkt met veel plezier in de zorg, woont samen met haar partner Phil (32) en denkt na over de toekomst.
Geen enkele ouder wil horen dat hun kind wordt buitengesloten of gepest. Maar minstens zo moeilijk is het moment waarop blijkt dat je eigen kind iemand anders pijn heeft gedaan of aan het pesten is?
Floor is al 25 jaar juf op een basisschool en moeder van Lotje (17) en Abel (19). Ze heeft een relatie met Roderik en is bonusmoeder van Kiki (10) en Feline (12). Op haar werk heeft ze te maken met 28 kleuters en 56 ouders. Maar wie is ze nou eigenlijk wat aan het leren? […]
Of het haar eigen kinderen zijn en zo niet, waarom ze geadopteerd heeft: deze – en meer – opmerkingen krijgt Rachel Garlinghouse wekelijks. En daar is ze helemaal klaar mee.
Op het eerste gezicht vond hij haar wat saai, zij hem ‘zo’n dj’. Toch zijn Dionne Stax en Steven Jansen al vier jaar stapelgek op elkaar. De vonk sloeg over tijdens een fanatiek potje karaoke.
