Canva
De rechtszaak tegen Lindsay Clancy, de vrouw uit Massachusetts die in 2023 haar drie kinderen van vijf jaar, drie jaar en acht maanden oud doodde, heeft opnieuw aandacht gevestigd op postpartumpsychose (PPP).
Terwijl aanklagers stellen dat de daden opzettelijk waren, voert haar advocaat aan dat Clancy leed aan deze ernstige psychiatrische aandoening. Haar ex-man Patrick Clancy zei hierover in een interview met The New Yorker: “Ik was niet getrouwd met een monster ik was getrouwd met iemand die ziek werd.”
Postpartumpsychose is een zeldzame maar ernstige psychische aandoening waarbij een moeder na de bevalling het contact met de werkelijkheid verliest. Volgens psychiater Uruj Kamal Haider kan de aandoening op elk moment in het eerste jaar na de bevalling optreden, maar ontstaat die meestal in de eerste dagen of weken daarna. De aandoening komt voor bij ongeveer een tot twee op de duizend geboorten, aanzienlijk minder vaak dan postpartumdepressie, die naar schatting een op de zeven tot acht moeders treft.
Toch wijzen recente gegevens erop dat het aantal gevallen mogelijk toeneemt. Haider zegt: “Postpartumpsychose komt nog steeds minder vaak voor dan andere stemmings- en angststoornissen rond zwangerschap en bevalling, maar recente gegevens, toenemende bewustwording en betere herkenning suggereren dat de aandoening mogelijk minder zeldzaam is dan we vroeger dachten.”
Een van de grootste uitdagingen bij PPP is dat de aandoening lastig te herkennen is. Symptomen kunnen plotseling ontstaan en even snel weer verdwijnen. Gynaecoloog Eboni January legt uit: “Iemand kan op controle komen na de bevalling en volledig in orde lijken, en zes uur later wanen en hallucinaties hebben.” Daardoor kunnen zelfs naasten de aandoening missen. Zoals January zegt: “Postpartumpsychose kent pieken en dalen. Een moeder kan om twee uur ’s middags volledig normaal lijken en om twee uur ’s nachts een compleet ander persoon zijn.”
Daarnaast bestaat er geen specifieke screeningsmethode voor PPP, zoals die wel bestaat voor postpartumdepressie en postpartumangst. Ook speelt mee dat veel vrouwen kort na de bevalling naar huis gaan en pas weken later opnieuw door een arts of verloskundige worden gezien, terwijl juist in die tussenliggende periode het risico op psychose het grootst is.
Belangrijke waarschuwingssignalen zijn wanen, hallucinaties, verwardheid, paranoia, extreme stemmingswisselingen, onsamenhangend gedrag en een opvallend gebrek aan slaap zonder vermoeidheid. Wanen draaien vaak om de baby. Volgens verloskundige Claire Walker: “Een moeder kan geloven dat haar baby bezeten is, niet echt van haar is, gevaar loopt door een specifieke bedreiging, of dat zij een bijzondere opdracht met betrekking tot het kind heeft gekregen.”
January noemt ook onverklaarbare energie en grootheidsideeën als mogelijke tekenen. Daarnaast wijst Haider op subtielere signalen, door haar omschreven als “roze vlaggen”, zoals ernstige slapeloosheid, prikkelbaarheid, toenemende onrust en verwardheid. “Deze symptomen moeten serieus worden genomen en onmiddellijk worden behandeld, zodat ze niet uitgroeien tot een actieve psychose”, waarschuwt ze.
Omdat iemand tijdens een psychose vaak zelf niet inziet dat er iets mis is, is alertheid van de omgeving essentieel. January benadrukt: “Zodra een vrouw in een psychotische episode zit, zal ze niet kunnen zeggen: ‘Er klopt iets niet met mij.’ Daarom moeten mensen in haar omgeving de signalen vooraf kennen.” Bij vermoedens van PPP moet onmiddellijk medische hulp worden ingeschakeld. “Wacht niet. Dit is geen situatie waarbij je denkt: ‘Ik bel maandag wel even de praktijk.'”
De belangrijkste risicofactoren zijn een eerdere episode van postpartumpsychose, een bipolaire of psychotische stoornis, het stoppen met psychiatrische medicatie tijdens de zwangerschap en ernstig slaaptekort rond de bevalling. Erfelijkheid speelt eveneens een belangrijke rol. Volgens January: “Postpartumpsychose komt vaker voor binnen families.”
Hoewel PPP niet altijd te voorkomen is, kunnen openheid over persoonlijke en familiale psychiatrische voorgeschiedenis en tijdige begeleiding het risico verkleinen. Ook voldoende slaap na de bevalling wordt als een belangrijk beschermend element gezien.
Het goede nieuws is dat PPP doorgaans goed behandelbaar is. Behandeling bestaat meestal uit antipsychotische medicatie, lithium en soms elektroconvulsietherapie (ECT). Vrijwel alle patiënten herstellen uiteindelijk volledig. Walker benadrukt dat PPP moet worden gezien als een medisch noodgeval: “Je wacht niet af of het vanzelf overgaat en je wacht niet op een geplande afspraak. Dit is een medisch noodgeval dat onmiddellijke interventie vereist.” Volgens haar is het cruciaal dat vrouwen zonder schaamte hulp zoeken. PPP is immers “een medische aandoening met een biologische basis, geen karakterfout en geen gebrek aan liefde.”
Eerder vertelde Daniëlle hoe ze herstelde van een postpartum psychose. Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: The New Yorker
Voor Dionne Stax liggen geluk en verdriet dicht bij elkaar. Terwijl ze volop geniet van het moederschap met dochter Lexie, verwerkt de presentatrice tegelijkertijd het verlies van haar moeder.
Geen enkele ouder wil horen dat hun kind wordt buitengesloten of gepest. Maar minstens zo moeilijk is het moment waarop blijkt dat je eigen kind iemand anders pijn heeft gedaan of aan het pesten is?
Floor is al 25 jaar juf op een basisschool en moeder van Lotje (17) en Abel (19). Ze heeft een relatie met Roderik en is bonusmoeder van Kiki (10) en Feline (12). Op haar werk heeft ze te maken met 28 kleuters en 56 ouders. Maar wie is ze nou eigenlijk wat aan het leren? […]
Op haar 29e lijkt Kiona Holland (36) een gezond en actief leven te leiden. Ze werkt met veel plezier in de zorg, woont samen met haar partner Phil (32) en denkt na over de toekomst.
Of het haar eigen kinderen zijn en zo niet, waarom ze geadopteerd heeft: deze – en meer – opmerkingen krijgt Rachel Garlinghouse wekelijks. En daar is ze helemaal klaar mee.
Op het eerste gezicht vond hij haar wat saai, zij hem ‘zo’n dj’. Toch zijn Dionne Stax en Steven Jansen al vier jaar stapelgek op elkaar. De vonk sloeg over tijdens een fanatiek potje karaoke.
