Beeld: Canva
Is een schooladvies echt alleen gebaseerd op de prestaties van een kind? Volgens nieuw onderzoek speelt er meer mee dan alleen cijfers.
Wetenschappers van de Erasmus Universiteit ontdekten dat leerlingen met dezelfde score op de doorstroomtoets toch een verschillend advies kunnen krijgen. De plek die een kind inneemt binnen de klas lijkt onbewust invloed te hebben op de beoordeling van de leerkracht.
Leerkrachten volgen de ontwikkeling van een leerling jarenlang en wegen verschillende factoren af. Toch blijkt uit het onderzoek dat er tijdens dat proces iets gebeurt waarvan veel leraren zich waarschijnlijk niet eens bewust zijn.
In plaats van een leerling alleen op zichzelf te beoordelen, is het menselijk brein geneigd vergelijkingen te maken met klasgenoten. Een kind dat uitblinkt in een gemiddeld presterende klas kan daardoor anders worden beoordeeld dan een leerling met dezelfde vaardigheden in een klas waar veel kinderen hoog scoren.
Volgens de onderzoekers is dat niet vreemd. “Het inschatten van absolute capaciteiten is lastig; vergelijken binnen de klas is eenvoudiger. Daardoor kunnen leraren zich laten leiden door relatieve informatie – wie bovenaan of onderaan de (sociale) ladder staat – ook wanneer dat weinig zegt over daadwerkelijke capaciteiten.”
Op papier lijkt zo’n onbewuste vergelijking misschien onschuldig, maar de effecten zijn meetbaar. Uit de analyse blijkt dat een relatief kleine verschuiving in de positie van een leerling binnen de klas de kans op een hoger schooladvies al vergroot. “Een stijging van 10 procent in rangorde – ongeveer drie plaatsen omhoog – verhoogt de kans op een vwo-advies met circa 2,5 procent.” Dat effect stond volgens de onderzoekers los van de prestaties die via de doorstroomtoets waren gemeten.
Een schooladvies bepaalt niet definitief hoe iemands toekomst eruitziet, maar het kan wel veel invloed hebben op de route die een leerling aflegt. Een hoger advies maakt de weg naar havo, vwo en uiteindelijk het hoger onderwijs vaak korter. Andersom kost opstromen meestal meer tijd en extra inspanning. Daarom vinden de onderzoekers het belangrijk dat zulke onbewuste invloeden worden herkend.
Het onderzoek laat ook zien dat niet iedere leerling dezelfde kans heeft op een objectieve beoordeling. Kinderen uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische achtergrond en leerlingen met een migratieachtergrond blijken vaker lager te worden ingeschat dan klasgenoten met vergelijkbare prestaties.
Volgens de onderzoekers zijn andere mogelijke verklaringen, zoals gedrag, werkhouding of zelfvertrouwen, meegenomen in de analyse. Die bleken de verschillen niet te verklaren.
De onderzoekers benadrukken dat het niet gaat om onwil van leerkrachten. Het effect lijkt juist voort te komen uit een natuurlijke manier waarop mensen informatie verwerken en vergelijkingen maken. Daarom zien zij vooral winst in bewustwording. “Er is bewijs dat wanneer je leraren informeert over hun vooroordelen, sommige effecten kunnen worden teruggedraaid.”
Volgens de onderzoekers kunnen scholen daarnaast gebruikmaken van betere hulpmiddelen om schooladviezen nog objectiever te maken. Zo wordt de kans kleiner dat de plek van een leerling in de klas onbedoeld zwaarder meeweegt dan zijn of haar daadwerkelijke niveau.
Ben je ook benieuwd wat leraren écht willen (maar niet altijd durven zeggen) dat kinderen en ouders doen in de eerste schoolweken? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Erasmus Universiteit
Kinderen onthouden niet alleen wat ouders voor hen doen, maar ook hoe ze zich door hun woorden laten voelen. Een opmerking die voor een ouder misschien onschuldig of praktisch bedoeld lijkt, kan jarenlang bij een kind blijven hangen. Zeker wanneer gevoelens regelmatig worden weggewuifd of kinderen het idee krijgen dat ze niet goed genoeg zijn.
Roze beschuit met muisjes voor Patricia Bierings. De realityster, bekend van het achtste seizoen van Married at First Sight, is moeder geworden van haar eerste kindje.
Drie weken geleden werd Christina Curry voor het eerst moeder van dochter Cleo. Nu deelt ze een update over hoe het met haar gaat én hoe haar lichaam er inmiddels uitziet.
Kinderen spelen het liefst waar ze zich vrij voelen, maar als ouder bepaal je natuurlijk ook waar die vrijheid eindigt. Alleen had Saar nooit verwacht dat een paar vieze voeten genoeg zouden zijn om een speelvriendschap ineens ingewikkeld te maken.
Elaine (39) dacht dat ze eindelijk de perfecte man had gevonden: hij was grappig, attent en had precies de juiste dosis zelfvertrouwen. Toch was er één moment tijdens de date waarop de aantrekkingskracht compleet verdween.
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
