Canva
Een man die zijn vrouw slaat: voor de meeste Nederlanders is daar geen enkele rechtvaardiging voor. Toch lijkt die afwijzing iets minder vanzelfsprekend te worden.
Nieuw onderzoek naar de positie van vrouwen in Nederland laat een verschuiving zien in hoe mensen hierover denken. Staatssecretaris Judith Tielen noemt de uitkomst zorgelijk. Voor het onderzoek gebruikten de onderzoekers gegevens uit de Nederlandse editie van de World Values Survey 2026. De Universiteit van Amsterdam en Tilburg University analyseerden daarvoor de antwoorden van 2500 Nederlandse volwassenen van achttien jaar en ouder. De resultaten zijn daarnaast vergeleken met metingen die sinds 2012 zijn uitgevoerd.
Uit de cijfers blijkt dat 15,8 procent van de Nederlanders vindt dat er omstandigheden zijn waarin het te rechtvaardigen is dat een man zijn vrouwelijke partner slaat. Daarmee is het aandeel mensen dat geweld tegen een vrouw altijd afwijst iets kleiner geworden.
In 2012 vond 88 procent het nooit gerechtvaardigd om een vrouw te slaan. Tien jaar later was dat 87 procent en in de meest recente meting ligt het percentage op ruim 84 procent. “Het aantal mensen dat het nooit te rechtvaardigen vindt om hun vrouw te slaan, dus de weerstand tegen het slaan van een vrouw, neemt af”, zegt UvA-onderzoeker Mark Boukes.
Ook staatssecretaris Judith Tielen maakt zich zorgen over de ontwikkeling. “Schrikbarend”, noemt zij de uitkomst. Volgens haar kunnen dergelijke opvattingen een rol spelen bij het ontstaan en blijven bestaan van geweld tegen vrouwen. “Dit soort opvattingen draagt bij aan het ontstaan en voortduren van geweld tegen vrouwen”, aldus Tielen. Ze spreekt daarnaast van “grote zorgen”. “Het laat zien dat we echt nog veel te doen hebben om geweld tegen vrouwen uit te bannen.”
De onderzoekers zien ook verschillen tussen Nederlanders. Zo zijn jongeren minder uitgesproken tegen huiselijk geweld dan oudere leeftijdsgroepen. Ook speelt mee hoe mensen hun financiële situatie ervaren. “Zoals verwacht hangt een stabielere financiële situatie samen met progressievere denkbeelden, maar wel alleen als mensen dat zelf zo ervaren”, staat in het onderzoek.
Daarnaast lijkt er een verandering te zijn in de manier waarop Nederlanders kijken naar de verdeling van inkomen binnen een relatie. Steeds meer mensen zien het als problematisch wanneer een vrouw meer verdient dan haar mannelijke partner. Concrete percentages worden niet genoemd, maar volgens Boukes is een daling zichtbaar in de gemiddelde scores.
Ook onder vrouwen zelf zijn veranderingen zichtbaar. Zij geven vaker aan zich onveilig te voelen en maken zich vooral zorgen over seksuele intimidatie. Het onderzoek noemt verschillende mogelijke verklaringen voor die ontwikkeling. Zo wordt onder meer verwezen naar de moord op de 17-jarige Lisa in 2025.
Volgens Boukes kunnen bredere maatschappelijke ontwikkelingen invloed hebben op de manier waarop mensen naar emancipatie kijken. Daarbij wordt in het onderzoek ook gewezen op de manosfeer, een verzamelnaam voor online gemeenschappen waarin ideeën over mannelijkheid en de positie van vrouwen worden besproken.
“Er zijn heel veel dingen die veranderen in de maatschappij, waardoor mensen er een conservatievere mening op nahouden. Dat zie je ook in het onlangs verschenen rapport over homoacceptatie.” Niet op ieder terrein is dezelfde ontwikkeling zichtbaar. Zo blijft de houding tegenover abortus overwegend positief, al is ook daar geen duidelijke verdere stijging te zien.
Het onderzoek komt op een moment waarop Nederland op de internationale ranglijst voor gendergelijkheid verder is gezakt. Nederland ging van plek 43 naar plek 46, nadat het eerder nog op de 28e plaats stond.
Ook op het gebied van homoacceptatie kwamen recent veranderingen naar voren. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut en de Universiteit Utrecht bleek dat jongeren daar negatiever over zijn gaan denken. Het aandeel middelbare scholieren dat positief staat tegenover homoseksualiteit daalde onder jongens in vier jaar tijd van 40 naar 22 procent.
De onderzoekers weten nog niet of de huidige verschuivingen blijvend zijn. Ook in eerdere metingen waren schommelingen in opvattingen te zien. Daarom pleiten zij ervoor om onderwerpen als inkomensverdeling, traditionele rolpatronen en het gevoel van onveiligheid onder vrouwen te blijven meenemen in het emancipatiebeleid en het publieke debat.
Eerder werd ook bekend dat er een forse stijging is in meldingen van kindermishandeling. Je leest er hier meer over.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Universiteit van Amsterdam en Tilburg University
Een huis vol kinderen, kleinkinderen en gezelligheid: André Hazes kan zich dat helemaal voorstellen. De zanger heeft al zoon Dré uit zijn eerdere relatie met Monique Westenberg, maar hoopt in de toekomst ook kinderen met zijn vriendin Noa Braaf te krijgen.
Een naam kies je meestal voor het leven, maar soms loopt het anders. Toen Linda’s* zoon zijn eigen naam begon uit te spreken, bracht hij zijn ouders op een ander idee.
André Hazes kijkt met een heel ander gevoel naar zijn leven dan een paar jaar geleden. In zijn podcast ADHAZES vertelt de zanger aan zijn zus Roxeanne Hazes dat hij zich op dit moment gelukkiger voelt dan ooit.
Vera begrijpt dat haar moeder een grens trekt bij het oppassen op haar neefje en nichtje, maar vindt het moeilijk dat haar eigen kinderen daar ook de gevolgen van ondervinden.
Is je kind vijf minuten later thuis dan afgesproken en heb jij in gedachten de politie al gebeld? Of stuur je tijdens een logeerpartijtje ‘heel casual’ drie appjes om te vragen of alles goed gaat? Sommige moeders kunnen nu eenmaal nét iets moeilijker loslaten dan andere. En volgens de astrologie zou je sterrenbeeld daar zomaar […]
Iedere moeder heeft haar momentjes. Maar sommige blunders zijn té erg – of te hilarisch – om voor jezelf te houden. In de rubriek ‘Opgebiecht’ delen vrouwen hun grootste geheimen en gênantste momenten. Deze week Colinda, die in de buurt bekend staat als een arrogante vrouw. Maar dat is ze helemaal niet.
