Beeld: Getty
Beeld: Getty

Vanwege de schulden van haar ex zit Marloes (38) in de schuldsanering. Ze is moeder van Dean (7), een jongetje met een verstandelijke beperking, en werkt als vrijwilliger in een buurtcentrum.

“Vijf euro cash, dat is alles wat ik op dit moment in mijn portemonnee heb. Morgen maakt mijn financieel bewindvoerder weer vijftig euro naar mijn rekening over. Met dat bedrag moet ik het iedere week zien uit te zingen. Dat lukt, ik ben het al drie jaar gewend. Ik doe boodschappen bij Lidl, houd de Euroweken bij Dirk van den Broek in de gaten en kook altijd voor meerdere avonden vooruit. Kleding voor Dean betaal ik van de kinderbijslag. Voor cadeautjes leg ik € 2,50 per week opzij. Aan mezelf geef ik niks uit; ik vind het belangrijker dat mijn zoon er leuk bijloopt.
 

Gemeenschap van goederen

Tegen het eind van mijn huwelijk kwam ik erachter dat mijn man tienduizenden euro’s aan schulden had gemaakt. Waaraan hij die had overgehouden, wil ik liever niet kwijt. Belangrijker is dat het schulden waren waar ik ook verantwoordelijk voor was omdat we in gemeenschap van goederen waren getrouwd. Erg zuur ja, zeker omdat ik er ook mijn spaargeld van een paar duizend euro door kwijt ben geraakt. Maar het heeft weinig zin daar lang bij stil te staan: ik kijk liever vooruit.
 

'Het is alsof ik weer even een kind ben'

Het is vreemd de controle over je financiën volledig uit handen te geven en door een instantie te laten regelen. Alles wat er binnenkomt en uitgaat, gaat langs mij heen – het is alsof ik weer even een kind ben. Maar het is beter dan je de hele dag zorgen moeten maken om die schulden. Ik heb geen familie die me een beetje kan ondersteunen, maar ik zou dat ook niet willen. Het lijkt me niet prettig steeds maar dankbaar te moeten zijn.
 

Behoefte aan structuur

In 2013 zijn mijn ex en ik gescheiden. Dean ziet zijn vader nu drie keer per week twee uur. Meer kan mijn ex vanwege een ziekte niet aan. Dat gaat oké – ik ben blij dat mijn zoon zijn vader ziet, hij kan niks doen aan de problemen die er tussen z’n papa en mij spelen.

Dean heeft een autismespectrumstoornis en een verstandelijke beperking; zijn IQ zit rond de vijftig. In zijn ontwikkeling is hij net zover als een kind van tweeënhalf. Hij heeft extreem veel behoefte aan structuur: alles wat er op een dag moet gebeuren, van tandenpoetsen tot een glaasje drinken, staat met tekeningetjes uitgebeeld op een groot bord. Dean is het liefst buiten: naar de kinderboerderij, fietsen, zwemmen. Daar geniet ik ook van en het is nog gratis ook.
 

'Thuis was het oorverdovend stil'

Dean volgt speciaal onderwijs en gaat om het weekend naar een logeerhuis, dat op een eigen bijdrage van vijf euro na wordt betaald door de gemeente. Gek trouwens, dat ik op dat logeerhuis werd gewezen door een andere moeder. Het is fijn dat er veel dingen goed geregeld zijn in Nederland, maar je moet er wel zelf achter zien te komen. De eerste keer dat ik hem erheen bracht, klopte mijn hart in mijn keel. En thuis was het oorverdovend stil. Maar nu hij het daar erg naar zijn zin heeft, er leuke vriendjes heeft gemaakt en ik wat meer gewend ben geraakt aan een weekend in mijn eentje, merk ik dat het fijn is even op adem te kunnen komen. Ik kan lekker uitslapen, rustig boodschappen doen, zomaar naar de bioscoop.
 

'Werken met cijfers blijkt mij te liggen'

Voor ik in de bijstand terechtkwam, werkte ik op de longafdeling van een ziekenhuis, maar toen ik er alleen voor kwam te staan viel die baan niet meer te combineren met de zorg voor Dean. Er was te vaak iets met hem aan de hand waardoor ik naar huis moest. Daar houden werkgevers niet zo van. En naschoolse opvang is veel te vermoeiend voor hem.

In mijn stad verwacht de gemeente een tegenprestatie voor de € 982,72 die ik maandelijks aan bijstand ontvang. Daarom doe ik vier dagen per week de boekhouding en administratie van een buurthuis. Dat bevalt goed. Iedereen loopt er binnen; vluchtelingen die een inburgeringscursus moeten doen, vrouwen voor een naaicursus, ouderen voor een praatje. Dat werken met cijfers blijkt mij bovendien wel te liggen. Tegelijkertijd vind ik het fijn dat er geen druk op ligt en dat ik gewoon weg kan als mijn zoon me nodig heeft. Een betaalde baan kan altijd nog.
 

Poststop

Ik heb nog precies een jaar schuldhulpverlening te gaan: alles wat er dan nog openstaat, zal worden kwijtgescholden. Ik krijg ook een zogenaamde post­stop: ik kan dan niet langer post ontvangen van deurwaarders en dergelijke. Of ik dan een heel ander leven ga leiden, betwijfel ik.

Als ik honderdduizend euro zou krijgen, zou ik niet eens zo snel kunnen bedenken wat ik ermee zou doen. Een auto hoef ik niet, ik heb niet eens een rijbewijs. Het lijkt me gewoon heerlijk om schuldenvrij te zijn, om na jaren verlost te zijn van die donkere wolk die boven me hangt. Ik zou weer wat geld opzij zetten, zodat Dean later kan studeren. Al is het maar een tientje per maand. Je moet ergens beginnen.”

Dit artikel staat in Kek Mama 06-2017.

werken na zwangerschapsverlof
Beeld: Pexels

En dan ga je weer aan de slag, na wekenlang in die babycocon te hebben gezeten. Maar hoe zit dat eigenlijk met praktische zaken als kolven, zieke kinderen en ouderschapverlof?

Grappig hoe op je eerste werkdag alles nog precies hetzelfde is als voor je verlof (de eindeloze verhalen van de kantinejuf, de slechte koffie uit de automaat, de inside jokes met je werk-vrienden), en toch álles anders is. Want thuis – of op de opvang – zit nu een mini-mensje dat volledig van jou afhankelijk is. Door je ‘zwangerschapsbrein’ ben je wat vergeetachtiger dan voorheen (‘hoe laat was die meeting ook alweer? En wat is in vredesnaam het wachtwoord van mijn mail?’) en dan zijn er nog de praktische zaken, zoals lekkende borsten als je niet op tijd kolft. Wat zijn eigenlijk jouw rechten, als kersverse moeder op de werkvloer?

De meestvoorkomende issues op een rijtje:

 

Weer werken

Allereerst even een applausje voor ons landje: hoewel je soms horendol wordt van ál die regeltjes voor werkelijk álles, mogen we als kersverse moeders blij zijn met onze rechten. Zo hoeven zwangere vrouwen én moeders tot zes maanden na hun bevalling in principe niet te werken tussen 0.00 en 6.00 uur. Ook mag je regelmatige arbeidstijden van je baas verlangen en hoef je niet over te werken. Doe je lichamelijk zwaar werk? Ook daar zijn regels voor: in beginsel hoef je niet te zwaar te tillen en niet te lang te staan of te lopen. Wordt het je allemaal teveel na een gebroken nacht vol spuitluiers en voedingen, dan mag je per dag één of meer extra pauzes nemen naast de gebruikelijke pauzes. Maar je moet het niet te bont maken: deze extra pauzes bij elkaar opgeteld mogen niet meer dan een achtste deel van je arbeidsduur per dag bedragen.

 

Lees ook
PERSOONLIJK: Zwanger aan het werk: dit zijn jouw rechten >

 

Kolven of voeden

Om voeden of kolven goed mogelijk te maken voor moeders die borstvoeding geven, zijn ook hier wat regels over vastgesteld. En wel deze: als moeder heb je gedurende negen maanden na de geboorte van je kind het recht om ‘in rust en afzondering het kind te zogen dan wel tot kolven over te gaan’. Gehaast op de klok kijken hoeft niet meteen: volgens de wet mag je dit zo vaak en zo lang doen als nodig is – en je loon wordt uiteraard gewoon doorbetaald – maar al met al mag het kolven niet langer in beslag nemen dan een kwart van de gebruikelijke arbeidstijd per dag.

 

Ziek kind

En dan belt ineens het kinderdagverblijf: je welpje heeft verhoging en spuugt alles onder, kun je hem zo snel mogelijk weer ophalen? Tja. Soms kunnen partners, opa’s of oma’s in zulke situaties bijspringen, maar niet altijd. Goed nieuws, want ook hier is iets voor bedacht: namelijk het calamiteitenverlof. De eerste 'ziekdag' wordt je loon over het algemeen gewoon doorbetaald door je baas. Maar als je kind langer ziek is, dan gaat op de tweede dag het zogeheten kortdurend zorgverlof in. Meestal krijg je dan 70 procent van je salaris doorbetaald. Let op: dit speciale zorgverlof moet je wel aanvragen bij je werkgever. Samen bekijk je dan hoe lang jij nodig denkt te hebben voor de zorg van je kind en of er geen alternatieven -  wederom: partner, opa's of oma's - zijn. Hoe dan ook is jouw werkgever verplicht om jou dit zorgverlof toe te kennen als jij echt de enige bent die voor je kind kan zorgen. 

 

Ouderschapsverlof

Na de geboorte van je kind kun je onbetaald ouderschapsverlof opnemen, en dat geldt ook voor je partner mits die ergens in dienst is. Dit hoeft niet meteen te volgen op je zwangerschapsverlof. Je mag dit verlof opnemen tot je kind 8 jaar is. Voor ieder kind heb je opnieuw recht op ouderschapsverlof. En jouw werkgever mag jou het ouderschapsverlof niet weigeren, tenzij er hard gemaakt kan worden dat jouw afwezigheid het bedrijf ernstig in gevaar brengt. Het aantal uren ouderschapsverlof dat je kunt opnemen hangt samen met hoeveel je werkt. In een notendop: je hebt recht op 26 keer het aantal uur dat je per week werkt. Je bepaalt zelf wanneer je deze uren opneemt. 

 


 

Nog meer Kek Mama?
Volg ons op Facebook en Instagram. Of schrijf je hier in voor de Kek Mama nieuwsbrief >

Het roer om

Irma Boekhorst (38) woont samen en heeft een dochter van vijf, Anna. Na tien jaar werken in het onderwijs nam ze spontaan ontslag. ‘Met een fles wijn in mijn hand stond ik voor mijn vriend. 'Surprise, ik heb mijn baan opgezegd!''

‘Tijdens de zwangerschap van Anna was mijn belangrijkste wens voor haar dat ze later doet waar ze blij van wordt. Het klinkt zo logisch en simpel. Maar toch… Ik werkte al tien jaar in het onderwijs. En hoewel ik mijn leerlingen en collega’s nog net zo leuk vond als op mijn eerste dag, voelde ik me steeds futlozer. Was ik in het begin op donderdagavond moe van de werkweek, dat moment kwam steeds eerder in de week. Tot het punt dat ik op maandagavond al totaal geen energie meer had.’

 

Een andere droom

‘Eerlijk gezegd wist ik dondersgoed waar dat uitgeputte gevoel vandaan kwam. Ik ben op carrièrevlak onderaan de ladder begonnen. Wilde heel graag juf worden, maar daarvoor moest ik wel via het toenmalige LBO naar MBO en uiteindelijk HBO. Jaren studeren, maar het lukte. Ik kreeg die baan als leerkracht, dus wat had ik te zeuren? Nou, dat de droom van vroeger eigenlijk mijn droom niet meer was. Heimelijk verlangde ik naar een ander bestaan: creatief bezig zijn, iets creëren. Maar ik had het lef niet om te kiezen voor een kunstenaarsbestaan.’

 

Trillen van geluk

‘Anna was nog geen jaar oud toen ik besloot mijn levensles aan haar in praktijk in te brengen. Zonder mijn man iets te vertellen, reed ik naar school en nam ontslag. De directrice vroeg me waarom. Omdat ik niet meer wil, antwoordde ik. Toen ik naar huis reed, trilde ik van geluk. Nam een omweg naar de wijnboer om thuis het nieuws feestelijk in te kleden met een fles wijn: Surprise lieverd, ik heb mijn ontslag ingediend!’

 

Lees ook
PERSOONLIJK: 'Samen met mijn dochters ga ik in een yurt wonen' >

 

Sceptische reacties

'Mijn man was niet boos. Hij is zzp’er, heeft zo’n dilemma zelf ook al eens gevoeld en getackeld. ‘Maar had het even overlegd,’ zei hij. Er volgden een paar sceptische reacties van vrienden, die niet snapten dat ik mijn veiligheid opgaf. Maar er waren meer reacties van vrouwen die net als ik vastzaten in een patroon. Die ook iets anders wilden, maar niet durfden. Financieel konden we mijn gemis aan leerkrachtensalaris trekken doordat ik een praktijk voor kindermindfulness opzette. Dat voorkwam een gat in de inkomsten.'

 

Alles veranderen

'Voor kerst tekende ik een kaartje voor de kinderen in mijn mindfulnesspraktijk. Met een vrolijk, liefdevol poppetje erop. Het kaartje liet ik zien op Facebook en de reacties stroomden binnen. Vriendinnen vroegen of ik het poppetje ook voor hen op kaartjes en servies kon tekenen. Zelfs vrienden van vrienden meldden zich met aanvragen. Ineens werd voor mij heel duidelijk: dit is het. Deze illustratie gaat alles veranderen. Irmadammeke noemde ik haar, een samensmelting van mijn voornaam en madammeke.'

 

Het leven omarmen

'Een atelier heb ik niet. De keukentafel is mijn werkplek. De Irmadammekes zijn door veel mensen geliefd en opdrachten stromen elke dag binnen. Ik ben gestopt met de mindfulnesspraktijk en ik betaal mezelf maandelijks een bedrag uit. Ik werk aan babykleren, geboortekaartjes en gepersonaliseerde cadeaus. Ik werk me drie slagen in de rondte, ook ’s avonds, als Anna naar bed is. Maar met één groot verschil: het voelt nooit meer zwaar. Ik teken de dametjes dan ook zoals ik me voel: lichtvoetig en met de armpjes wijd open, alsof ze het leven willen omarmen.'

 

Nog meer Kek Mama?
Volg ons op Facebook en Instagram. Of schrijf je hier in voor de Kek Mama nieuwsbrief >