Je baby al uit de luiers voordat hij kan kruipen? Het kan echt

Joan Makenbach

27 april, 2026 - 15:00

Leestijd: 10 minuten

Slechts vijftien luiers heeft hij nodig gehad voor drie kinderen en binnen een paar maanden waren ze volledig zindelijk. Onlangs vertelde zanger Stef Bos (die van ‘Papa’) in een podcast tussen neus en lippen door dat hij zijn kinderen ‘diaper free’ had opgevoed. Een idee van zijn Zuid-Amerikaanse vrouw, vertelde hij er eerlijk bij. Ze hebben samen drie kinderen van nu 15, 13 en 8 en wonen afwisselend in Afrika en België. De zindelijkheidstraining ligt alweer een tijd achter hem, maar hij was er nog altijd supertrots op.

Het trok direct mijn aandacht. Wow! Vijftien luiers voor drie kinderen? Ik mocht bij mijn zoon blij zijn als ik dat aantal redde met drie dágen en eerlijk gezegd was Callum maar net op tijd dag en nacht zindelijk toen hij naar de kleuterschool ging. Maar het maakte me wel nieuwsgierig. Hoe doe je dat? Welk geheim ging erachter schuil? En zou het de sleutel zijn naar een goedkoper en milieuvriendelijker bestaan?

Denk alleen al aan wat je kunt besparen op die geldverslindende luiers. Even afhankelijk van het merk gebruikt een baby gemiddeld 40 tot 100 euro aan luiers per maand. Of hoe prettig voor het milieu als we met wat slimme trucs de enorme afvalberg kunnen laten slinken. Een kind produceert gemiddeld 800 tot 1000 kilo luierafval, ofwel 5000 tot 8000 luiers per luierperiode, wat gelijk staat aan 1400 kg afval per kind. Jaarlijks gaat het in Nederland alleen al om 200.000 ton aan weggegooide babyluiers.

Luierloos opvoeden

Een tonnetje minder zou al erg fijn zijn. Maar hoe doe je dat? Als ik op zoek ga naar de methode achter het luierloos opvoeden kom ik er snel achter dat het te maken heeft met signalen herkennen en bovendien eeuwenoud is. Onze voorouders deden het al, vooral omdat er toen ook geen alternatieven beschikbaar waren, anders dan wellicht mos of dierenhuiden.

In Afrika, Azië en delen van Zuid-Amerika is het vandaag de dag ook helemaal niets bijzonders. Miljoenen baby’s daar zijn ruim voor hun tweede en soms zelfs voor hun eerste verjaardag overdag en ’s nachts droog. Zonder dat er luiers aan te pas gekomen zijn. Dat gaat spelenderwijs, zonder dwang, straf of stress. Niemand kijkt er daar ook van op dat baby’s daar zonder luier rondkruipen of naakt in een doek hangen. Het is daar over het algemeen lekker warm en er wordt veel buiten geleefd, waar een ongelukje minder erg is.

Dat is toch een ander verhaal dan hier in het Westen, waar we niet 365 dagen buiten kunnen leven, veelal kleding moeten dragen en we er binnenshuis liever ook geen geen plas- en poepfeest van maken. Toch schijnt het ook hier goed mogelijk. Wie even googelt komt tot tientallen diaper free-babyboeken, -sites, -podcasts en -facebookgroepen met tienduizenden volgers, waarin uitgelegd wordt hoe je dit aanpakt. Andere Engelse termen die min of meer hetzelfde nastreven zijn natural infant hygiene en elimination communication, infant potty training en elimination timing.

Communiceren kun je leren

In Nederland wordt het babyzindelijkheidscommunicatie of kort gezegd BZC genoemd. De gedachte hierachter is dat baby’s signalen zoals geluiden, bewegingen of gezichtsuitdrukkingen afgeven als ze moeten plassen of poepen. Vanaf de geboorte hebben baby’s weerstand om tegen zichzelf aan te plassen en poepen in een luier. Ze willen, net zoals andere zoogdieren, zich van nature niet bevuilen. Omdat wij niets doen met de tekens die ze ons geven, zit er niets anders voor ze op dan het in de luier te doen. Als jij als ouder deze tekens zou leren herkennen, is het idee achter BZC, dan is het een kwestie van jouw baby boven het toilet of het potje houden. Wanneer je dit steeds doet, wordt het steeds meer een gewoonte, omdat de baby leert dat het plassen en poepen bij een bepaalde houding of plaats hoort. Klinkt bijna too good to be true. Zou het werkelijk zo simpel zijn?

Natuurlijk zindelijk

In Nederland is Tessa de Zeeuw (35) bekend als het gaat om BZC. Ze vertelt erover op haar Insta, website en schreef het gelijknamige boek Natuurlijk zindelijk. Tessa weet waarover ze het heeft. Ze is getrouwd met Gabrian en moeder van vier zoons: Maas (7), Wolf (5), Eóin (2,5) en Noak (2 maanden). Tweeënhalf jaar geleden kwam ze in aanraking met BZC en raakte overtuigd van de aanpak om haar kinderen zoveel mogelijk zonder luiers groot te brengen. Zelfs zo dat ze er haar werk van maakte.

Tessa: “Net na de geboorte van mijn derde zoon kwam een tante op kraambezoek en vertelde me over BZC. In eerste instantie reageerde ik sceptisch. Ik had al twee kleintjes rondlopen, waar moest ik de tijd halen om mijn baby zindelijk te maken? Maar het triggerde me wel. Ik las dat kinderen worden geboren met bewustzijn van aandrang en beheersing over hun sluitspieren en dat kinderen vaak net na het wakker worden hun behoefte moeten doen. Voor de grap hield ik mijn zoon Eóin na zijn middagslaap boven een potje en warempel, hij plaste. Het was het moment waarop ik meteen verliefd werd op deze methode. Ik besloot het een kans te geven en uit te vogelen hoe het werkte. Sindsdien ben ik om.”

Plas ophouden

Volgens Tessa draait het om het herkennen van tekens. Net zoals baby’s met een smakkend mondje aangeven dat ze honger hebben of door met hun handen in hun oogjes te wrijven aangeven slaap te hebben, laten ze ons ook weten dat ze moeten plassen of poepen. “In het begin zijn het soms nog subtiele signalen, zoals een mopperend of kirrend geluid, trappelen met de benen, huilen of een bepaalde blik – elk kind is er weer anders in. Maar naarmate je beter op elkaar ingespeeld raakt, wordt het steeds gemakkelijker om het te zien. Nu, bij baby nummer vier, kan ik aan zijn pruttelgeluidjes horen wat hij moet doen.”

Natuurlijker

Tessa gaf les aan de universiteit, maar stopte met werken na de geboorte van zoon Wolf. Haar baan was niet meer te combineren met het moederschap. Samen met haar man besloot ze het avontuur aan te gaan en verhuisde naar Ierland om daar zoveel mogelijk basic te gaan leven. “Het voelde vervelend om wegwerpluiers te gaan gebruiken, maar we hadden maar een hele kleine met de hand aangedreven wasmachine. Het idee daarin vieze katoenen luiers te moeten wassen stond me ook tegen. Alleen daarom was de BZC al een uitkomst.”

Tessa gebruikt nog steeds luiers, dus helemaal luiervrij is deze methode niet, maar door plas en poep op te vangen, zijn het er aanzienlijk minder. Bovendien zijn kinderen door deze methode eerder gewend aan potjes en dus eerder zindelijk.

Verbinding

Een groot pluspunt vindt zij de verbinding die ontstaat door de manier waarop je met BZC met jouw kind contact maakt. “Een stuk natuurlijker dan de klassieke zindelijkheidstraining waarbij je een kind op jouw initiatief een potje aanbiedt, hem zo lang mogelijk daarop te laten zitten en te belonen bij een plas. Bij Maas, onze oudste zoon, voelde ik heel veel weerstand als ik dat deed, hij was ook pas op zijn vierde zindelijk. Terwijl, als je bij een kleintje inspeelt op zijn behoeften, het voor hen eerder een opluchting is.”

Baby’s zijn goed te lezen en staan open voor contact, beweert Tessa. Gemiddeld zijn baby’s ook al met een halfjaar poepzindelijk. Vaak denken ouders dat baby krampjes hebben en daarom huilen, het kan ook een stuk frustratie zijn, vanwege de weerstand tegen zichzelf aan te ontlasten. “Als ik terugdenk aan de beginjaren met onze oudste twee, dan had ik een hoop ongemak, stress en luieruitslag bij hen kunnen voorkomen als ik bij hen ook de BZC had toegepast. Als je er even over nadenkt is het ook logisch: het voelt helemaal niet prettig om tegen jezelf aan te plassen.” Lachend: “En het is zelf ook heel cool om zo’n kleine wurm te zien plassen, terwijl jij hem boven de wc vasthoudt.”

Lees ook

Gezondheid

Luiers, knijpfruit en een fluitje: dit moet er in je noodpakket als je kleine kinderen hebt

Juist minder moeite

Maar, zo denk ik dan praktisch; niet iedere moeder heeft toch de tijd om 24/7 haar baby te observeren om te checken of er misschien een ‘ontlastinggeluidje’ te horen is? In mijn geval moest mijn zoon vier dagen naar het kinderdagverblijf en opa en oma en zou ik niet van de leidsters en mijn ouders hebben durven vragen of zij continu zijn poep- en plasmimiek in de gaten wilden houden. Maar ook daar ziet Tessa geen beren op de weg. “Je kunt best met een pedagogisch medewerker of oppas praten en vertellen wat mogelijke signalen van het kind zijn. Mochten ze die toevallig wel kunnen oppikken, dat scheelt hen ook weer een luier verschonen of een jammerende baby troosten.”

“Er wordt aan mij ook vaak gevraagd of het niet lastig is dit toe te passen, als moeder van vier. Maar het kost me juist minder moeite. In plaats van de hele verschoonhandeling is het vaak een kwestie van even laten plassen, potje leeggooien en klaar. Baby’s kunnen hun plas zelfs even ophouden tot jij het ontlaadmoment aanbiedt. Ik sta weleens te koken als ik Noak hoor pruttelen, dan vraag ik hem even twee minuutjes te wachten. Dan wordt hij weer rustig, want dan weet hij dat het potje komt. En BZC kan ook prima parttime worden toegepast. Zelfs al heb je geen medewerking overdag op de opvang of bij de oppas, dan stoppen baby’s niet met de communicatie. Een baby begrijpt prima dat alleen papa en mama op zijn signalen reageren.”

Tips en tricks

10 tips om zelf met BZC te beginnen:

1. Je kunt op ieder moment starten, zelfs als het kind al een jaar is, alleen hoe vroeger je begint, hoe makkelijker het is om de instincten scherp te krijgen.
2. Observeer je baby: let op een specifieke blik, geluidjes, rood worden of het optrekken van beentjes, die aangeven dat hij moet plassen/poepen.
3. Houd in een schrift de tijden bij, veel baby’s plassen twee à drie keer tussen hun dutjes door, maar blijven tijdens het slapen vaak droog.
4. Maak een link met gebaren/geluiden: een ‘ssshh’-geluidje of gebruik een babygebaar, zodat je kind de link legt met de actie.
5. Begin klein; meteen luiervrij is niet nodig, iedere opgevangen plas is er één.
6. Trek je baby beenwarmers aan in plaats van een broek. Dan kun je de luier of het oefenbroekje een stuk sneller uittrekken.
7. Je hebt speciale babypotjes die je tussen je benen of op schoot kunt klemmen, of hulpstukken die de wc-bril verkleinen.
8. Haal absorberende matjes in huis als hulp bij ongelukjes.
9. Maak vlieguren: hoe meer je het doet, hoe beter je wordt in het herkennen van de signalen.
10. Blijf rustig en geduldig, er is geen druk, noch een verkeerde manier.

Moeders maken de gekste dingen mee, zo ook Soof (30), die tijdens een bezoekje aan haar schoonmoeder ineens met een wel héél bijzonder ‘souvenir’ naar huis ging: de poepluiers van haar baby. Je leest het hier.

Dit artikel las je eerder in Kek Mama The Next Generation.

Abonneer met cadeau of korting

Ga voor me-time met Kek Mama

Ga voor me-time