Beeld: Canva
Je kind behoeden voor teleurstellingen, gedoe en verkeerde keuzes: als ouder doe je het waarschijnlijk met de beste bedoelingen. Maar steeds alle hobbels uit de weg ruimen? Daar worden kinderen niet per se gelukkiger van.
Nieuw onderzoek laat zien dat jongeren zich op momenten dat ze hun ouders als overbeschermend ervaren, minder goed voelen.
Bij een overbezorgde ouder denk je misschien meteen aan een vader of moeder die als een soort persoonlijke bodyguard achter zijn kind aan loopt. Gymtas vergeten? Papa brengt hem. Gedoe met een vriend? Mama wil het het liefst meteen oplossen. Een onvoldoende? Tijd om de docent te mailen. Dat wordt ook wel helikopterouderschap genoemd, al is dat vaak een wat extremere variant.
In het onderzoek wordt overbeschermend ouderschap omschreven als gedrag waarbij ouders veel controle uitoefenen en de autonomie van hun kind beperken. Simpel gezegd: je grijpt vaker in dan je kind eigenlijk nodig heeft of prettig vindt. Dat kan er bijvoorbeeld zo uitzien:
Allemaal vanuit liefde, natuurlijk. Alleen kan die liefde soms nét iets te verstikkend worden.
Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam lieten jongeren een week lang meerdere keren per dag rapporteren hoe ze zich voelden en in hoeverre ze hun ouders op dat moment als overbeschermend ervoeren. Wat bleek? Op momenten waarop jongeren meer overbescherming ervoeren, rapporteerden ze ook een slechter humeur.
Interessant detail: het verband leek twee kanten op te kunnen werken. Een slechter humeur kon namelijk óók voorafgaan aan een hogere ervaren mate van overbescherming. Het zou dus kunnen dat ouders extra beschermend reageren wanneer hun kind niet lekker in z’n vel zit, of dat jongeren het gedrag van hun ouders op zulke momenten sneller als bemoeizuchtig ervaren. Kortom: het onderzoek laat een verband zien, maar bewijst niet simpelweg dat overbeschermende ouders rechtstreeks een slecht humeur veroorzaken.
Eerder onderzoek wijst wel in een vergelijkbare richting. Zo werd overbeschermend of overmatig betrokken ouderschap in andere studies in verband gebracht met onder meer meer emotionele problemen, minder goede emotieregulatie en slechtere schoolprestaties.
Omdat je van je kind houdt. Zo simpel kan het zijn. Volgens klinisch psycholoog Maura Francis komt overbeschermend gedrag vaak voort uit angst van ouders. Je wilt voorkomen dat je kind iets vervelends overkomt en dus probeer je risico’s alvast uit de weg te ruimen. Laten we eerlijk zijn: met smartphones, sociale media en een online wereld die er tijdens je eigen jeugd waarschijnlijk totaal anders uitzag, is het niet gek dat je soms denkt: hoe moet ik mijn kind hier in vredesnaam op voorbereiden.
Ook de druk van buitenaf kan meespelen. Eric Storch, hoogleraar psychologie aan Baylor College of Medicine, wijst erop dat ouders behoorlijk beoordeeld kunnen worden op het gedrag en de prestaties van hun kinderen. Dat kan de neiging versterken om alles nét iets te veel onder controle te willen houden.
Figuurlijk dan, hè. Kinderen leren nu eenmaal door dingen mee te maken. Daar horen leuke ervaringen bij, maar ook ruzie met een vriend, een vergeten huiswerkopdracht, een mislukte spreekbeurt of een keuze waarvan ze achteraf denken: mwah, niet mijn beste idee.
Door zulke situaties zelf op te lossen, oefenen kinderen belangrijke vaardigheden. Ze leren beslissingen nemen, omgaan met frustratie en ontdekken dat een fout meestal niet het einde van de wereld is. Wanneer een ouder steeds ingrijpt voordat er iets mis kan gaan, krijgt een kind minder gelegenheid om die vaardigheden te ontwikkelen. Volgens Francis kan dat op langere termijn samenhangen met minder vertrouwen in de eigen beslissingen en minder veerkracht bij tegenslagen.
Herken je jezelf inmiddels in ongeveer ieder voorbeeld? Geen reden om vanavond plechtig te verklaren dat je je vanaf nu nergens meer mee bemoeit. Je hoeft niet van helikopterouder naar ‘zoek het maar uit’ te gaan. De experts adviseren juist om klein te beginnen. Geef je kind steeds iets meer ruimte om zelf dingen te proberen die passen bij zijn of haar leeftijd. Laat een klein probleem eens liggen in plaats van het onmiddellijk op te lossen. Stel een vraag in plaats van meteen met een oplossing te komen.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Wat denk jij dat je nu kunt doen?” in plaats van direct in de actiestand te schieten. Gaat het mis? Ook prima. Een kleine fout in een veilige situatie kan precies de oefening zijn die je kind nodig heeft voordat de problemen later groter worden.
Meer vrijheid geven betekent natuurlijk niet dat je alle grenzen overboord moet gooien. Kinderen hebben nog steeds begeleiding, duidelijke regels en veiligheid nodig. Het verschil zit hem vooral in de vraag: bescherm ik mijn kind tegen iets wat echt gevaarlijk is, of tegen iets wat vooral een beetje ongemakkelijk, spannend of vervelend kan worden?
Want uiteindelijk is opvoeden niet alleen voorkomen dat je kind valt. Het is ook zorgen dat hij of zij weet hoe hij weer overeind komt. En ja, soms betekent dat dat jij op je handen moet zitten terwijl je kind het zelf probeert. Waarschijnlijk een stuk moeilijker dan die vergeten gymtas tóch even naar school brengen.
Wil je je kind wat meer loslaten, maar vind je dat makkelijker gezegd dan gedaan? Met deze 6 verrassende manieren maak je je kind zelfstandiger. Je leest het hier.
Natuurlijk hoop je dat je kind later een beetje aardig is voor de mensen om zich heen. Dat-ie iemand helpt die valt, niet voordringt bij de bakker en ooit uit zichzelf zijn broer of zus een koekje aanbiedt. Dat laatste is misschien wat ambitieus. Maar hoe leer je een kind eigenlijk om vriendelijk en empathisch […]
Toen we de naam van onze zoon bekendmaakten, waren mijn ouders niet bepaald enthousiast. Vooral de buitenlandse uitspraak vonden ze maar overdreven. Ik dacht dat ze er vanzelf aan zouden wennen. Inmiddels is mijn zoon vier en spreken opa en oma zijn naam nog steeds anders uit.
Kinderen hebben niet veel nodig om zich urenlang te vermaken. Geef ze een lege doos en ze bouwen een huis. Een oude deken wordt een tent, een pollepel een microfoon en een wc-rolletje is binnen drie seconden een verrekijker. En soms hebben ze aan een zolder genoeg.
Je ouders konden ontzettend veel van je houden en je tóch niet altijd geven wat je emotioneel nodig had. Volgens psychologen kunnen de gevolgen daarvan zelfs als volwassene nog merkbaar zijn. En soms zit dat in kleine dingen.
Toen Louis (3) zijn ouders ervan probeerde te overtuigen dat hij prima zonder zijwieltjes kon fietsen, namen ze hem niet meteen serieus. Toch besloten Joyce en haar man de proef op de som te nemen. Dat pakte totaal anders uit dan verwacht.
Je vraagt één keer of je kind z’n schoenen wil aantrekken, en vijf minuten later zit-ie nog steeds op de grond met één sok aan en een LEGO-poppetje in z’n hand. Herkenbaar, want jonge kinderen zijn nu eenmaal niet altijd kampioen luisteren. Gelukkig zijn er slimme manieren om ervoor te zorgen dat wat jij zegt […]
