Illustratie: Mijam de Ruiter
Hoe kijkt de Kek Mama-lezeres naar haar eigen lichaam sinds ze moeder is? Nou, daar gingen de sluizen over open. We bleken met z’n allen bijzonder kritisch op ons lijf, en daar schuilt een gevaar in, volgens psycholoog Najla Edriouch.
Er is met enorm veel enthousiasme gereageerd op onze Kek Mama-enquête over het ‘moederlichaam’. Maar liefst 495 moeders van jonge kinderen vulden de enquête in, vaak meedogenloos eerlijk. Het gemiddelde cijfer dat zij hun lichaam geven? Een magere 6,2. En hoewel dat nét een voldoende is, blijkt uit de antwoorden dat veel vrouwen allesbehalve tevreden zijn.
Op de vraag of vrouwen negatiever over hun lichaam zijn gaan denken sinds ze moeder zijn geworden, antwoordt een schokkende 63 procent volmondig ‘ja’. De vrouwen die reageerden hebben één tot vijf kinderen, waarbij de grootste groep (62%) kinderen heeft onder de drie jaar. Het zijn dus vooral de lichamen die nog volop in herstel en verandering zijn.
De grootste onzekerheid zit ’m in de buik: 64 procent noemt dit haar grootste ‘probleemzone’, gevolgd door benen (14%) en borsten (7%). Driekwart van de vrouwen geeft aan weleens een kledingstuk niet te hebben gekocht vanwege deze onzekerheden. Lezeres Marieke (29), moeder van drie kinderen onder de drie, herkent dat meteen. “Mijn kast hangt vol met ‘veilige’ kleding”, vertelt ze. “Hoge broeken, wijde blouses, niets dat strak zit rond mijn buik. Soms zie ik een minirokje in een winkel en denk ik: dit had ik vroeger zo aangetrokken. Nu pak ik het, kijk in de spiegel en hang het toch weer terug. Ik voel me gewoon niet meer comfortabel in mijn eigen lijf zoals het nu is.”
Volgens GZ-psycholoog Kind en Jeugd Najla Edriouch (bekend van het online platform Psycholoog Najla én sinds een jaar moeder van dochter Noé) is dit gevoel allesbehalve vreemd. “Het raakt direct aan je zelfbeeld: het beeld dat je van jezelf heb, en het vertrouwen dat daaraan gekoppeld is”, legt ze uit. “Bij vrouwen ligt de focus op uiterlijk er vaak al van jongs af aan. Jongens krijgen vaker te horen dat ze stoer of sterk zijn, terwijl meisjes worden geprezen om hoe lief, schattig of mooi ze zijn. Dat lijkt onschuldig, maar het vormt hoe je naar jezelf en je lichaam leert kijken.”
De lat ligt tegenwoordig ook simpelweg hoger. Voeger lag er minder druk op ons als vrouwen, meent Najla. “In de jaren vijftig mocht je uitdijen als je kinderen had gebaard en met een schort om voor het gezin zorgen. Nu moeten we de ‘homo universalis’ zijn. De maatschappij verwacht dat je én een hippe en zorgzame moeder bent én een eigen carrière hebt, een leuke partner bent, sportief bent en een leuke vriendin. Die optelsom zorgt voor constante druk.”
Die druk en veranderde blik op het eigen lichaam sijpelt door in allerlei aspecten van het dagelijks leven, zelfs in de slaapkamer. Zo geeft 43 procent van de vrouwen aan liever seks te hebben met het licht uit, vanwege gevoelens over hun lichaam. Ook Sanne (34), moeder van twee, merkt dat haar zelfbeeld veranderd is. “Mijn buik is gewoon nooit meer plat geworden”, zegt ze. “En ik weet echt wel dat dat normaal is na twee zwangerschappen, waarbij ik 27 kilo ben aangekomen. Maar toch voelt het alsof ik iets niet goed heb gedaan. Ik kan daar best streng in zijn voor mezelf. Mijn vriend zegt altijd dat ik goed ben zoals ik ben, maar in mijn hoofd zie ik mezelf als een kamerolifant.”
Volgens Najla is dat niet gek, juist in deze levensfase. “Tijdens en na een zwangerschap staat je lichaam enorm centraal”, legt ze uit. “Je bent fysiek aan het herstellen, maar ook mentaal aan het zoeken: wie ben ik nu? In dit lichaam, in deze nieuwe rol als moeder? Terwijl je hormonen alle kanten opgaan, je slecht slaapt en vaak doodmoe bent. Je moet jezelf eigenlijk opnieuw uitvinden.”
En precies dán komen de verwachtingen van de buitenwereld. “Er leeft een sterk idee dat je zo snel mogelijk weer ‘terug’ moet naar je oude lichaam”, zegt ze. “Terwijl dat voor de meeste vrouwen helemaal niet realistisch is.” Toch word je overal geconfronteerd met dat ideaalbeeld via marketing en allerlei advertenties en producten die je krijgt voorgeschoteld. Duizenden crèmes tegen striae, afslanksupplementen, Ozempic en als ultieme redmiddel de Mommy Makeover. “Blijkbaar wordt een moederlijf als iets negatiefs gezien en mag je er totaal niet uitzien als een moeder. Je wordt openlijk geprezen als je na je bevalling weer in maatje 36 glijdt, terwijl dat totaal niet reëel is. Sowieso is het krijgen van striae iets wat genetisch bepaald is en niet afhankelijk van welk soort crème. Maar dat voedt het gevoel dat er iets mis is met een lichaam dat juist iets heel bijzonders heeft gedaan.”
Dat gevoel leeft breed, zo blijkt ook uit onze enquête. Meer dan de helft van de vrouwen noemt haar lichaam in negatieve zin veranderd en 62 procent voelt de druk om er weer uit te zien zoals vóór de zwangerschap. Maar liefst 71 procent wil afvallen. Die druk komt niet alleen van buitenaf, maar ook van binnenuit. Aylin (29), moeder van één kind, had bijvoorbeeld duidelijke verwachtingen van zichzelf: “Ik dacht echt: ik geef borstvoeding en ga gewoon weer sporten en dan komt het vanzelf goed. Dat hoor je ook overal. Maar dat moment kwam niet. Mijn lichaam reageerde totaal anders dan ik had verwacht. Ik viel geen gram af. En toen begon ik mezelf steeds kritischer te bekijken. Elke spiegel werd een soort meetmoment.”
Met de zomer in aantocht en dus bikini’s, stranddagen en zwembaden, worden die gevoelens voor veel vrouwen extra zichtbaar. Ruim 60 procent zegt zich niet vrij te voelen in zwemkleding en maar liefst 83 procent voelt zich onzeker over haar buik sinds de bevalling. Lezeres Liselotte (30), moeder van drie, zegt hierover: “Lang leve het corrigerend badpak en de kimono. No way dat ik met mijn blubberbuik en striaedijen nog in bikini ga. Maar ik wil ook gewoon gek doen en met mijn kinderen en spring ook het zwembad in, maar dan in een mooi zwart afkledend badpak. Zodra ik het water uitstap, schiet ik in een hippe kimono, want ik voel de afkeurende blikken van anderen.”
Alsof de afkeuring van anderen op straat nog niet genoeg is, worden we ook nog eens doodgegooid met ‘perfecte’ moeders online. Strakke lichamen, opgeruimde huizen, blije kinderen; het plaatje klopt altijd. “De opkomst van mommy-influencers speelt hier absoluut in mee”, zegt psycholoog Najla Edriouch. “Perfecte content werkt nu eenmaal het best en levert influencers de meeste likes op. Maar dat beeld is zelden realistisch. En toch ga je jezelf eraan spiegelen, zeker als je net bevallen bent en zelf nog zoekende bent in je lichaam. Dat maakt je extra vatbaar.”
Die continue stroom aan beelden doet iets met hoe we naar onszelf kijken — en dat zien we ook terug in de cijfers uit onze enquête. Maar liefst 75 procent van de vrouwen geeft aan zichzelf te vergelijken met andere moeders. En laten we eerlijk zijn: één scroll op Instagram en je weet weer precies waarom. Tegelijkertijd zegt 77 procent dat ze eigenlijk milder zou willen zijn voor haar lichaam. Maar waarom is dat zo lastig?
Volgens Najla versterken sociale media vooral iets wat er al zit. “Je krijgt continu beelden voorgeschoteld van hoe het ‘zou moeten’. Dat kan inspirerend zijn, maar vooral ook onzekerheid aanwakkeren, zeker als je zelfbeeld niet stevig overeindstaat.”
Toch ligt de kern vaak dieper. “Sociale media vergroten bestaande onzekerheden”, verduidelijkt ze. “De vraag is dus: waarom raakt dat perfecte plaatje je zo? Wat zit daaronder? Heb je vroeger veel kritiek van je ouders gekregen, ben je gepest op school of ben je bang om afgewezen te worden? Daar ligt vaak de basis.”
Ondertussen doen algoritmes ook vrolijk mee. “Die laten je precies zien waar je gevoelig voor bent”, zegt Najla. “Ik geef zelf nog borstvoeding en krijg dagelijks video’s te zien van vrouwen die enorm zijn afgevallen door borstvoeding – of juist toen ze ermee stopten. Dat soort content blijft hangen, ook al weet je ergens dat jouw lichaam anders werkt.”
En dan gebeurt er iets wat bijna iedereen herkent: we denken dat anderen net zo kritisch naar ons kijken als wijzelf. “Als jij onzeker bent over je buik of benen, ga je er automatisch vanuit dat anderen dat ook zien”, zegt Najla. “Maar in werkelijkheid is iedereen vooral met zichzelf bezig.”
Ze verwijst naar het verhaal van Liselotte, die zich het liefst verstopt onder een kimono. “Dan is de interessante vraag: wat denk je dat er gebeurt als je dat niet doet? Vaak leggen we de focus op precies datgene waar we zelf onzeker over zijn. Terwijl de ander daar helemaal niet zo mee bezig is als wij denken. Denk maar aan het moment dat je een groepsfoto onder ogen krijgt die net is gemaakt, naar wie kijk je als eerste? Precies. Naar jezelf. Dat doet iedereen. Dus terwijl jij denkt dat iedereen naar jouw ‘probleemzones’ kijkt, is de rest vooral bezig met: sta ik er een beetje leuk op? Kortom: iedereen is druk met z’n eigen blubber.”
Wat opvalt, is dat we die mildheid wél moeiteloos toepassen op onze kinderen. We voeden hen op met het idee dat ze trots mogen zijn op hun lichaam en zich nooit hoeven te schamen. We zijn ons sterk bewust van onze voorbeeldrol: 78 procent van de vrouwen zegt nooit negatief over haar lichaam te praten waar de kinderen bij zijn. Dat is grappig: we weten dus wel dat het hele schadelijk kan zijn voor kinderen, maar gunnen onszelf dat positieve geluid niet.
Volgens Najla zit daar precies de uitdaging. “Kinderen leren niet alleen van wat je zegt, maar vooral van wat je doet”, legt ze uit. “Je kunt wel zeggen: ‘Je bent goed zoals je bent’, als je het zelf niet uitstraalt kun je niet voorkomen je kind daar toch iets van mee te geven. Het ingewikkelde van een negatief zelfbeeld is dat je het vaak ook onbewust doorgeeft.”
Tekst gaat verder onder de podcast
Ze noemt dat ‘modeling’. “Het gedrag dat je voorleeft heeft vaak meer impact dan woorden. Dus als jij zegt wel dat het kind goed is zoals het is, maar ondertussen ook roept dat je voor de zomer ‘toch nog een paar kilootjes kwijt wil’ of alleen sapjes en shakes drinkt en geen bikini maar een korte broek op het strand draagt, geef je wisselende signalen af die het kind overneemt.” En daar zit misschien wel de belangrijkste spiegel van allemaal.
“Juist daarom is het zo waardevol om ook naar jezelf milder te leren kijken”, zegt ze. “Praat tegen jezelf zoals je tegen je kind zou praten. Grote kans dat je dan ineens een stuk liever klinkt. Dat is precies wat je lijf – na alles wat het heeft gedaan – verdient.”
(Spoiler; ze zijn bijna allemaal niet heel complimenteus)
Mij feliciteren met mijn zwangerschap, terwijl ik niet zwanger was * Je bent een maat 44 zonder tieten * Nou die borstvoeding heeft je borsten geen goed gedaan * Dat buikje gaat echt nooit meer weg * Spek moet je bakken, niet pakken * Zeekoe * Wat een heerlijk buikje! Nog even geduld en dan is de kleine er. En dat was dus 4 maanden ná mijn laatste bevalling * Toen ik 9 was noemde een klasgenootje me dik. Terwijl, rationeel gezien ben ik heel slank, petite, maar dat heeft mijn beeld over mezelf voor altijd vertekend * Met die heupen kun je goed baren * Je zal nooit meer zo mooi worden als vroeger, maar je hebt gelukkig wel mooie kinderen gekregen * Net bevallen, de postbode aan de deur die de slingers ziet en naar mijn buik wijst en zegt: ‘Huh? Hier klopt iets niet’ * Zes maanden zwanger? Waar dan? In je billen? * Mijn man die eufemistisch zegt dat ik meer moet bewegen * Draag voortaan alleen nog maar badpakken, dan zie je dat lelijke keizersnedelitteken niet * Je hebt de bovenbenen van Beyoncé * Zou je nou wel een tweede koekje nemen? * Je lichaam past bij dat van een moeder * Je bent lekker chubby met knuffelvlees * Een paar uur na de bevalling horen dat mijn buik nog zo dik is * Dat mijn lichaam sterk is, want het heeft twee kindjes gedragen en gevoed en daar mag ik trots op zijn * Mama jouw buik is zo lekker zacht en fluffy
Krachtig, sterk en niet meer alleen van mij door de borstvoeding * Zwaar gehavend * Voorgoed veranderd, maar ik zou het niet anders willen *Prima * Waar ik het mee zal moeten doen, maar het had erger gekund * Past niet bij mij en mijn mind is niet sterk genoeg om er iets mee te doen * Sterk en heeft twee prachtige kinderen laten groeien * Herstellende * Goed zoals het is, maar ik vind het moeilijk te accepteren * Fit genoeg om achter twee kinderen aan te rennen * Momenteel vooral functioneel * Een wonder * Sterk, omdat het mij hele dagen draagt en mijn zoons heeft gedragen * Een basis van bescherming, trouw en verbinding * Waar het voor mijn dochtertje allemaal begon * Goed zoals het is en sterker dan ik dacht * Strak maar met een streep * Een werkvoertuig * Nu uitgeput maar sterk, want het houdt het vol * Goed zoals het is….(nu zelf nog echt geloven en voelen) * Mooi, maar veranderd * Niet perfect, maar perfect voor mij
De Kek Mama-lezeres blijft ijdel en zorgzaam voor zichzelf. Gemiddeld nemen we zo’n kwartier per dag voor persoonlijke verzorging en geven we ongeveer vijftig euro per maand uit aan selfcare. Met stip op één staat het kappersbezoek (55%), gevolgd door wenkbrauwbehandelingen (19%), gezichtsbehandelingen (16%) en manicures (16%).
Hoe ziet het eigenlijk met de taakverdeling taakverdeling in huis? Wij vroegen het onze lezers. En wat blijkt? We vervallen nog verdomd vaak in de ouderwetse rolpatronen. Hier zie je alle resultaten.
Anouk (37) dacht dat ze inmiddels wel wat gewend was van haar dochter Maud. Vragen over poep, piemels en waarom papa wél een baard mocht maar zij geen glitterjurk naar de supermarkt: prima. Daar draaide ze haar hand niet meer voor om. Maar na zwemles, in een kleedkamer vol halfnaakte mensen en zoekgeraakte onderbroeken, besloot […]
Anne woont met haar gezin diep in de bossen van Zweden. De dichtstbijzijnde buren – en zelfs de brievenbus – zijn zes kilometer verderop. Water komt uit eigen bron, stroom van zonnepanelen en telefoonbereik is er vrijwel niet. Een vrij leven, maar vergis je niet: het is ook keihard werken.
Een naam kiezen voor je baby is al lastig genoeg, maar Suzes vierjarige dochter Saar had er ook nog zo haar eigen ideeën over.
Carola de Koning (46) werkte als leerkracht en kindercoach en specialiseerde zich in stress bij kinderen. Nu is ze onderwijsdeskundige bij Wijzer over de Basisschool en ontwikkelt zij samen met haar team nieuwe leermiddelen. Ze is expert in toetsstress rondom toetsen van IEP, Leerling in beeld (Cito) en de Doorstroomtoets. In haar columns neemt ze […]
Laurie (39) is orthopedagoog, opvoeddeskundige en moeder van zoons Dex (8) en Otis (4). Ze heeft twee jaar met haar gezin in Zuid-Afrika gewoond en is dit jaar teruggekeerd naar Nederland. In haar column schrijft Laurie over de hoogtepunten en worstelingen van het ouderschap.
Staat dit boekje bij jullie thuis tussen de favorieten? Dan is het goed om even op te letten. TK Maxx heeft een terugroepactie aangekondigd voor een kartonnen kinderboekje, omdat er onderdelen kunnen loskomen die gevaarlijk zijn voor jonge kinderen.
