6 gewoonten van kinderen die zich emotioneel niet gezien voelen, volgens een psycholoog
Je houdt zielsveel van je kind. Je knuffelt, troost en probeert er altijd voor hem of haar te zijn. Toch kan het gebeuren dat je kind zich niet helemaal begrepen voelt, ook als je het beste met hem of haar voorhebt. Want liefde geven en emoties begrijpen zijn twee verschillende dingen. Soms zie je pas jaren later wat een kind daarin heeft gemist.
De volgende 6 gewoonten kunnen erop wijzen dat een kind zich emotioneel niet gezien voelt.
1. Moeite met zich openstellen
Niet ieder kind vertelt gemakkelijk wat er in zijn hoofd omgaat. Sommige kinderen trekken zich terug wanneer ze verdrietig zijn of vinden het lastig om over hun gevoelens te praten. Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is, maar het kan wel goed zijn om te kijken hoeveel ruimte er thuis is voor emoties. Kinderen die weinig erkenning krijgen voor wat ze voelen, kunnen leren om hun gevoelens liever voor zichzelf te houden. Dat patroon kan later doorwerken in vriendschappen en liefdesrelaties. Klinisch psycholoog Jonice Webb legt uit:
“Alle kinderen hebben behoefte aan emotionele bevestiging en liefdevolle aandacht van hun ouders. Als kind keek je vanzelf steeds opnieuw naar je ouders voor die dingen. Maar telkens werd je teleurgesteld. Uiteindelijk leerde je dat de bron was opgedroogd en stopte je met zoeken.” Door gevoelens niet weg te wuiven, maar er juist naar te vragen, laat je je kind merken dat het alles met je mag delen. Ook als je niet meteen een oplossing hebt.
2. Snel opgeven
Een kind dat bij de eerste tegenslag afhaakt, heeft niet per se te weinig doorzettingsvermogen. Soms speelt ook mee hoeveel vertrouwen het heeft gekregen om met moeilijke momenten om te gaan. Wanneer ouders weinig aandacht besteden aan de emoties van hun kind, kunnen belangrijke leermomenten verloren gaan. Denk aan een teleurstelling na een verloren wedstrijd of de frustratie wanneer huiswerk niet lukt. Juist dan kan een kind steun gebruiken om met die gevoelens om te gaan.
Ook aanmoediging en complimenten helpen kinderen om vertrouwen in zichzelf op te bouwen. Als die bevestiging ontbreekt, kunnen uitdagingen later sneller overweldigend voelen. Al kunnen ook andere factoren, zoals temperament of faalangst, een rol spelen. Als ouder hoef je niet iedere hobbel uit de weg te ruimen. Door te luisteren, je kind aan te moedigen en samen naar een volgende stap te kijken, help je het om te ontdekken dat het heel normaal is als iets niet meteen lukt.
3. Geen grenzen aangeven
Zegt je kind overal ja op, past het zich voortdurend aan of durft het nauwelijks aan te geven wat het zelf wil? Dan is het goed om te kijken of het zich vrij voelt om een eigen mening te hebben. Kinderen die bang zijn dat hun gevoelens niet worden begrepen, kunnen proberen het anderen zo makkelijk mogelijk te maken. Misschien willen ze geen ruzie veroorzaken of zijn ze bang om iemand teleur te stellen. Hun eigen behoeften raken daardoor soms op de achtergrond.
Ben je trouwens benieuwd naar dé cadeautip voor kinderen tussen de 2 en 5 jaar? Je bekijkt het hieronder
Dat patroon kan ook op volwassen leeftijd blijven bestaan. Iemand vindt het dan bijvoorbeeld lastig om nee te zeggen, geeft steeds toe aan anderen of gaat over de eigen grenzen heen. Thuis kun je oefenen met het aangeven van grenzen. Laat je kind merken dat het ergens anders over mag denken, dat nee zeggen soms prima is en dat het niet verantwoordelijk is voor ieders humeur. Zo leert het dat rekening houden met anderen niet betekent dat je jezelf moet wegcijferen.
4. Iedereen tevreden willen houden
Een kind dat voortdurend probeert iedereen blij te maken, lijkt misschien ontzettend makkelijk in de omgang. Toch kan er achter dat gedrag ook onzekerheid schuilgaan. Wanneer ouders niet goed weten hoe ze met de emoties van hun kind moeten omgaan, kan een kind de indruk krijgen dat die gevoelens voor problemen zorgen. Het kan dan denken dat het zelf iets verkeerd doet wanneer een ouder geïrriteerd, verdrietig of afstandelijk reageert.
Psycholoog Mark Travers beschrijft hoe kinderen zich kunnen aanpassen wanneer niet volledig aan hun emotionele behoeften wordt voldaan. Ze kunnen hun verwachtingen bijstellen om een gevoel van stabiliteit binnen het gezin te behouden. Die aanpassingen kunnen hen op volwassen leeftijd in de weg zitten. Om de rust thuis te bewaren, kunnen kinderen hun eigen wensen opzijzetten. Later kan dat zich uiten in de neiging om conflicten te vermijden, anderen altijd voorrang te geven of zich verantwoordelijk te voelen voor hoe iedereen zich voelt. Als ouder kun je helpen door duidelijk te maken dat je kind niet altijd vrolijk of meegaand hoeft te zijn. Boosheid, verdriet en teleurstelling mogen er ook zijn. Je kind hoeft jouw gevoelens niet op te lossen om geliefd te blijven.
Lees ook
5. Erg streng zijn voor zichzelf
Maakt je kind een foutje en is het vervolgens meteen boos op zichzelf? Of hoor je regelmatig uitspraken als “Ik kan dit toch niet” of “Ik doe ook nooit iets goed”? Zulke reacties kunnen erop wijzen dat je kind moeite heeft om mild naar zichzelf te kijken. Kinderen leren met vallen en opstaan. Daarbij hebben ze volwassenen nodig die hen helpen hun emoties te begrijpen en vertrouwen op te bouwen. Ook is het belangrijk dat ze ontdekken dat fouten maken niet betekent dat ze tekortschieten.
Wanneer kinderen weinig bevestiging krijgen of zich niet begrepen voelen, kunnen ze een kritische innerlijke stem ontwikkelen. Die kan later behoorlijk hardnekkig zijn. Psychotherapeut en relatie-expert Terri Cole legt uit dat harde zelfkritiek voor mensen die in hun jeugd emotionele verwaarlozing hebben meegemaakt heel vanzelfsprekend kan voelen. Wanneer gevoelens niet consequent worden erkend, kan dat invloed hebben op hoe iemand naar zichzelf kijkt. Je kunt je kind helpen door niet alleen aandacht te hebben voor prestaties, maar ook voor de inspanning die het levert. En door te laten zien hoe je zelf met fouten omgaat. Een fout is immers geen bewijs dat je iets niet kunt, maar een kans om iets te leren.
6. Moeite met keuzes maken
Van een ijsjessmaak kiezen tot beslissen welke sport het wil doen: sommige kinderen vinden het moeilijk om een keuze te maken. Dat hoort er natuurlijk soms bij, maar aanhoudende onzekerheid kan ook te maken hebben met weinig vertrouwen in het eigen oordeel. Wanneer een kind weinig ruimte krijgt om zelf keuzes te maken of merkt dat zijn voorkeuren vaak worden afgewezen, kan het gaan twijfelen aan wat het zelf wil. Het kijkt dan misschien liever naar wat anderen vinden, om te voorkomen dat het een verkeerde beslissing neemt.
Dat kan later doorwerken in grotere keuzes. Zelfs als volwassene kan iemand bang zijn om spijt te krijgen of anderen teleur te stellen. Maar moeite met kiezen hoeft niet te betekenen dat iemand zich vroeger emotioneel niet gezien voelde. Vroege ervaringen kunnen invloed hebben op de ontwikkeling van de hersenen en op de manier waarop iemand later beslissingen neemt. Dat kan mede verklaren waarom kiezen voor sommige volwassenen meer moeite kost dan ze zouden willen. Als ouder hoef je niet iedere beslissing voor je kind te nemen. Geef het, passend bij de leeftijd, ruimte om zelf keuzes te maken en fouten te ervaren. En laat vooral weten dat het altijd bij je terechtkan als iets anders loopt dan gehoopt.
4 lessen voor het opvoeden van gelukkige en succesvolle kinderen? Je leest het hier.
Bron: Jonice Webb
Kek Mama leesdeals
Lees Kek Mama nu met korting of luxe cadeau