Beeld: Pixabay
Niet praten na een ruzie, je kind vergelijken met anderen of nooit toegeven dat je fout zat. Voor veel boomerouders waren bepaalde opvoedgewoontes heel normaal. Volgens deskundigen kunnen sommige daarvan nog jaren doorwerken in de relatie met hun volwassen kinderen.
Opvoeden zag er een paar decennia geleden anders uit dan nu. Over grenzen en emoties werd minder gepraat en sommige ouders namen vooral mee wat ze zelf van huis uit hadden geleerd. Deze elf gewoontes kwamen veel voor bij boomerouders en die de band met hun inmiddels volwassen kinderen nog altijd kunnen beïnvloeden. Natuurlijk geldt dit niet voor iedere boomerouder of ieder gezin. Toch zitten er een paar tussen die verdacht bekend kunnen klinken.
Geen geschreeuw of slaande deuren, maar gewoon… stilte. Soms uren en soms dagen. Iedereen voelde dat de sfeer niet goed was, maar niemand sprak erover. Klinisch psycholoog Monica Vermani legt uit dat zo’n stilzwijgende behandeling angst en onzekerheid bij een kind kan veroorzaken. Een kind kan daardoor leren dat een meningsverschil betekent dat iemand zich terugtrekt. Als volwassene kan het vervolgens moeilijker zijn om lastige onderwerpen met je ouders te bespreken. Je houdt dan misschien liever je mond dan dat je opnieuw die afstand voelt.
Een goed rapport leverde complimenten op. Een gewonnen wedstrijd ook. Maar kwam je thuis met een onvoldoende, dan kon de sfeer ineens een stuk minder gezellig zijn.
Psychotherapeut Kaytee Gillis schrijft dat kinderen die voorwaardelijke liefde ervaren het idee kunnen krijgen dat ze alleen liefde verdienen wanneer ze aan bepaalde verwachtingen voldoen. Dat gevoel kan ook als volwassene blijven hangen. Alsof je nog steeds iets moet presteren om trots of waardering van je ouders te krijgen.
“Niet huilen.” Of de nog minder gezellige variant dat je anders wel een reden kreeg om te huilen. Voor emoties was in sommige gezinnen weinig ruimte. Als verdriet vooral iets was dat moest verdwijnen, kon een kind leren om gevoelens voor zichzelf te houden. Dat kan later invloed hebben op de relatie met ouders. Wanneer er iets misgaat, is papa of mama dan misschien niet de eerste persoon die je belt.
Je kwam trots thuis omdat je een rol in de schoolmusical had gekregen en hoorde vervolgens dat de buurjongen op zijn zestiende al een bijbaan had. Gezellig. Volgens het artikel waren zulke opmerkingen misschien niet altijd bedoeld als vergelijking, maar konden kinderen ze wel zo ervaren. De boodschap die bleef hangen, was dat hun eigen prestatie nét niet genoeg was. Die onderlinge vergelijking kan zelfs jaren later nog terugkomen wanneer de prestaties van broers, zussen of anderen opnieuw naast elkaar worden gelegd.
Een slaapkamerdeur op slot? Verdacht. Een dagboek? Blijkbaar interessant leesvoer. En zonder kloppen binnenlopen hoorde er in sommige gezinnen gewoon bij. Een kind kan daardoor leren dat behoefte aan privacy gelijkstaat aan iets te verbergen hebben. Als volwassene kan het gevolg juist zijn dat je heel bewust bepaalt wat je nog met je ouders deelt. Niet per se omdat je geheimen hebt, maar omdat je gewend bent geraakt je eigen grenzen te bewaken.
Oppassen op jongere broertjes en zusjes, eten maken en bijspringen wanneer er thuis iets geregeld moest worden. Ondertussen kreeg je te horen hoe heerlijk zelfstandig en volwassen je toch was.
Wanneer een kind verantwoordelijkheden krijgt die eigenlijk bij een volwassene horen, kan sprake zijn van parentificatie. Dat kan gaan om praktische taken, maar ook om emotionele verantwoordelijkheid. Volgens de bron kan zo’n rol tot ver in het volwassen leven doorgaan. Dat oudste kind is dan jaren later nog steeds degene die familiediners organiseert en als eerste wordt gebeld zodra er een probleem is.
Je gaf eerlijk toe dat je iets kapot had gemaakt en kreeg straf. Je vertelde wat er op een feestje was gebeurd en mocht vervolgens weken niet weg.
Een kind kon daardoor leren dat de waarheid vertellen net zo vervelend uitpakte als betrapt worden. De volgende keer werd er dus misschien een deel van het verhaal weggelaten. Ook als volwassene kan die gewoonte blijven bestaan en vertel je je ouders vooral de versie waarvan je weet dat die goed zal vallen.
“Na alles wat wij voor jou hebben gedaan…” Eén zin en je voelt de rekening van je complete jeugd bijna binnenkomen. Wanneer ouders hun offers tijdens conflicten steeds opnieuw benoemen, kan bij een kind het gevoel ontstaan dat het iets verschuldigd is voor zijn eigen opvoeding. Volgens het artikel kan dat schuldgevoel later bijvoorbeeld naar boven komen wanneer het volwassen kind grenzen probeert te stellen.
Ouders zullen het zelf misschien ontkennen, maar kinderen kunnen haarfijn aanvoelen wanneer een broer of zus meer aandacht, geduld of waardering krijgt.
Bolde verwijst naar onderzoek van gerontoloog Karl Pillemer. Daaruit bleek dat het ervaren van ongelijke behandeling door een moeder samenhing met meer depressieve klachten op middelbare leeftijd. Opvallend genoeg gold dat niet alleen voor het kind dat minder werd voorgetrokken, maar ook voor het favoriete kind.
Je ouder beschuldigde je ergens van en later bleek dat je gelijk had. Een excuus? Ho maar. Het onderwerp verdween gewoon van tafel en iedereen ging door alsof er niets was gebeurd.
Volgens het artikel kan een kind daardoor uiteindelijk stoppen met verwachten dat een conflict echt wordt opgelost. Als fouten nooit worden erkend, kan dat zorgen voor afstand die ook jaren later nog merkbaar is.
Je vertelde dat je ergens mee zat en kreeg te horen dat je vader of moeder vroeger pas écht wist wat moeilijk was. Het probleem van het kind werd daarmee meteen een stuk kleiner gemaakt. Hierdoor kan je aanleren om je eigen ervaringen en gevoelens te bagatelliseren. Ook als volwassene kan die twijfel blijven hangen. Stel ik me niet aan? Is mijn probleem eigenlijk wel belangrijk genoeg?
Dat betekent natuurlijk niet dat alle boomerouders hun kinderen op deze manier hebben opgevoed. Ook maakt één van deze gewoontes iemand niet meteen een slechte ouder. Veel ouders gebruikten simpelweg de opvoedmethodes die zij zelf hadden meegekregen. Begrippen als grenzen en emotionele intelligentie speelden in veel gezinnen bovendien een veel kleinere rol dan tegenwoordig, merkt de bron op.
Het interessante zit daarom vooral in de herkenning. Want begrijpen waar bepaalde patronen vandaan komen, kan ook verklaren waarom een volwassen kind sommige dingen niet met zijn ouders deelt, moeite heeft met grenzen stellen of een lastig gesprek liever uit de weg gaat. Soms begint de afstand tussen ouder en kind namelijk veel eerder dan je denkt.
En misschien kunnen we juist daarom iets van die hippietijd gebruiken. Minder plannen, minder vastleggen en wat vaker gewoon doen waar je zin in hebt. Deze 10 lessen uit de jaren zestig en zeventig zijn verrassend bruikbaar in ons drukke leven van nu. Je leest ze hier.
Bron: Bolde
Estavana Polman en Rafael van der Vaart zijn inmiddels ruim tien jaar samen. Dat betekent niet dat het er thuis altijd even gezellig aan toegaat. Estavana vertelt openhartig dat ze soms flink discussiëren, maar één ding staat voor haar buiten kijf: de liefde overheerst.
Toen we de naam van onze zoon bekendmaakten, waren mijn ouders niet bepaald enthousiast. Vooral de buitenlandse uitspraak vonden ze maar overdreven. Ik dacht dat ze er vanzelf aan zouden wennen. Inmiddels is mijn zoon vier en spreken opa en oma zijn naam nog steeds anders uit.
Je ouders konden ontzettend veel van je houden en je tóch niet altijd geven wat je emotioneel nodig had. Volgens psychologen kunnen de gevolgen daarvan zelfs als volwassene nog merkbaar zijn. En soms zit dat in kleine dingen.
Toen Louis (3) zijn ouders ervan probeerde te overtuigen dat hij prima zonder zijwieltjes kon fietsen, namen ze hem niet meteen serieus. Toch besloten Joyce en haar man de proef op de som te nemen. Dat pakte totaal anders uit dan verwacht.
Patricia van Liemt is schrijver en moeder van Maria (16) en Phaedra (13). Ze schrijft rake, eerlijke, grappige en vooral herkenbare columns over haar leven.
