Canva
Een onschuldige opmerking tijdens een verjaardag of familiediner lijkt misschien snel vergeten, maar voor kinderen kan zo’n opmerking veel meer impact hebben dan volwassenen vaak beseffen.
Uit nieuw onderzoek blijkt dat opmerkingen over gewicht of lichaamsvorm niet alleen het zelfbeeld aantasten, maar ook samenhangen met psychische klachten en ongezond eetgedrag.
Onderzoekers van het Amerikaanse UConn Rudd Center for Food Policy and Health bekeken hoe jongeren tussen de 10 en 17 jaar opmerkingen over hun gewicht ervaren binnen de familie. Daarbij werd gekeken naar opmerkingen van ouders, broers, zussen, grootouders, tantes, ooms en andere familieleden.
Volgens onderzoeker Rebecca Puhl kunnen de gevolgen groot zijn. “Gewichtsgerelateerde plagerijen kunnen zorgwekkende gevolgen hebben voor zowel het psychologische welzijn als de fysieke gezondheid van jongeren”, vertelt ze. Jongeren die hiermee te maken krijgen, hebben vaker last van somberheid, angstgevoelens, stress en een negatiever beeld van zichzelf. Ook ongezond eetgedrag en gewichtstoename komen vaker voor.
Voor het onderzoek vulden ruim duizend jongeren vragenlijsten in over hun ervaringen. Daaruit bleek dat opmerkingen over gewicht niet alleen voorkomen bij kinderen met overgewicht. Ook jongeren met een gemiddeld gewicht gaven aan regelmatig commentaar te krijgen van familieleden.
Meisjes rapporteerden dergelijke opmerkingen vaker dan jongens, vooral vanuit vrouwelijke familieleden. Daarnaast bleek dat opmerkingen van vrouwen binnen de familie sterker samenhingen met negatieve gevolgen dan opmerkingen van mannen. Wanneer opmerkingen van moeders kwamen, waren de gevolgen voor kinderen het grootst.
Volgens Puhl heeft dat alles te maken met de bijzondere positie die moeders vaak innemen in het leven van hun kinderen. “Moeders zijn vaak de belangrijkste hechtingsfiguren en spelen een grote rol in de dagelijkse eetgewoonten, het lichaamsbeeld en de gezondheidservaringen van kinderen. Daardoor kunnen opmerkingen over gewicht van moeders veel persoonlijker en emotioneler binnenkomen.”
Ook therapeut Dani Castro begrijpt waarom juist opmerkingen van een moeder zo’n diepe indruk kunnen achterlaten. “Vaak, al is dat niet altijd zo, zijn moeders vanaf de geboorte de belangrijkste verzorgers en bronnen van liefde en verbondenheid. Het is daarom logisch dat kinderen de feedback van hun moeder zwaarder laten meewegen dan die van anderen.”
Kinderen ervaren zulke opmerkingen daardoor niet als een losse opmerking, maar soms als een boodschap over hun waarde of acceptatie. Dat kan doorwerken in hoe ze naar zichzelf kijken.
De impact stopt niet altijd wanneer een kind volwassen wordt. Eerder onderzoek van dezelfde onderzoeksgroep liet zien dat jongeren die tijdens hun tienerjaren werden gepest of bekritiseerd om hun gewicht, vijftien jaar later nog vaker worstelden met eetbuien, emotie-eten en gewichtstoename.
Veel ouders maken opmerkingen uit bezorgdheid en niet uit onwil. Toch adviseren experts om de aandacht te verleggen van uiterlijk naar gedrag. In plaats van te praten over kilo’s of lichaamsvormen kun je beter focussen op gezonde gewoonten. Denk aan samen wandelen, gevarieerd eten aanbieden en plezier maken in bewegen.
“Er hoeft niet altijd een gesprek over gewicht gevoerd te worden. De focus zou vooral moeten liggen op positieve en gezonde gewoonten rondom voeding en beweging”, benadrukt Castro.
Ook helpt het om niet negatief over lichamen te praten, ook niet over je eigen lichaam. Complimenten hoeven ook niet altijd over uiterlijk te gaan. Eigenschappen als doorzettingsvermogen, creativiteit, vriendelijkheid en moed zijn minstens zo waardevol om te benoemen.
Soms laten kinderen merken dat opmerkingen over hun uiterlijk hen raken. Let bijvoorbeeld op wanneer een kind zichzelf steeds vaker bekritiseert, zich anders gaat kleden om het lichaam te verbergen, anders gaat eten of snel geïrriteerd raakt bij gesprekken over voeding of uiterlijk.
Als je zulke veranderingen opmerkt, dan kan het verstandig zijn om hierover in gesprek te gaan of hulp te zoeken bij een zorgprofessional. Want wat voor een volwassene een losse opmerking lijkt, kan voor een kind veel langer blijven hangen dan je denkt.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: UConn Rudd Center for Food Policy and Health
Conflicten aangaan en kwetsbaarheid tonen zijn belangrijke vaardigheden in elke relatie. Maar wat gebeurt er als jij jouw deel doet, maar het niet terug krijgt?
Redacteur Melanie is moeder van Saar (2,5) en Julian (1). Met twee jonge kinderen bestaat haar leven uit een georganiseerde chaos van luiers, snottebelkusjes en dreumesdrama.
Medicijnen zoals Ozempic, Wegovy en Mounjaro zijn de afgelopen jaren bijna niet meer weg te denken uit gesprekken over afvallen. Oorspronkelijk werden deze middelen ontwikkeld voor mensen met diabetes type 2, maar inmiddels worden ze ook veel gebruikt om gewicht te verliezen. Voor sommige mensen zijn ze levensveranderend. Voor anderen blijkt het ingewikkelder dan gedacht.
Zo zit het met de centen bij andere gezinnen. Wat komt erin? Wat gaat eruit? En blijft er nog iets over? In Banksaldo delen ouders hun maandelijkse inkomsten en uitgaven. Want laten we eerlijk zijn: zijn we niet allemaal een beetje benieuwd hoe anderen het doen?
Elsemieke (32) is samen met T (33), moeder van twee zoontjes (5 en 2) en redacteur bij Kek Mama. Chaotisch, chronisch moe en heeft een brein met 46 tabbladen tegelijkertijd open. Probeert rust in de chaos te vinden, maar met drie mannen in huis is die rust ver te zoeken.
Social media staat er momenteel vol mee: de Off Campus-serie van Elle Kennedy. TikTok edits, castingdiscussies en ‘who would you cast?’-posts vliegen je om de oren.
