Canva
Een onstabiele of stressvolle jeugd kan meer invloed hebben op de hersenen en het lichaam dan vaak wordt gedacht.
Onderzoekers zien steeds meer aanwijzingen dat langdurige stress vroeg in het leven blijvende veranderingen kan veroorzaken in de werking van de hersenen, het immuunsysteem en zelfs cellen. Dit zijn zeven mogelijke effecten die in de wetenschap worden besproken.
Wanneer kinderen langdurig stress ervaren kan het lichaam leren om voortdurend in een soort alarmstand te blijven staan. Het stresssysteem reageert dan sneller en heftiger, zelfs lang nadat de onveilige situatie voorbij is. Op celniveau spelen epigenetische veranderingen hierbij een rol. Kleine chemische aanpassingen kunnen invloed hebben op genen die de stressreactie reguleren, waardoor die minder flexibel wordt.
Daardoor kan iemand later in het leven sterker reageren op alledaagse prikkels, zoals conflicten of onverwachte problemen. Op de lange termijn kan dit samenhangen met lichamelijke klachten en een verhoogde gevoeligheid voor ziekteprocessen.
Langdurige stress tijdens de ontwikkeling kan invloed hebben op hersengebieden die betrokken zijn bij emotieregulatie, geheugen en besluitvorming. Onderzoek laat zien dat bepaalde regio’s, zoals hersengebieden die belangrijk zijn voor angstregulatie en geheugenverwerking, zich anders kunnen ontwikkelen of minder volume kunnen hebben bij mensen die vroeg in hun leven veel stress hebben ervaren. Dit kan later leiden tot een verhoogde gevoeligheid voor stressvolle situaties.
De hersenen van kinderen zijn volop in ontwikkeling en worden voortdurend “bijgeschaafd”. Hierbij spelen immuuncellen in de hersenen een belangrijke rol, die helpen bij het opruimen en verfijnen van verbindingen tussen hersencellen. Bij langdurige stress kan dit proces verstoord raken. Daardoor kan de balans in hersennetwerken veranderen, wat invloed kan hebben op emotieregulatie en cognitieve functies zoals plannen en concentreren. Dit kan de kans op stemmingsproblemen later in het leven vergroten.
Er zijn aanwijzingen dat stressvolle jeugdervaringen invloed kunnen hebben op de snelheid waarmee cellen verouderen. Een belangrijk aandachtspunt zijn telomeren, de beschermende uiteinden van DNA die helpen om cellen gezond te houden. Wanneer deze sneller afnemen, kan dat worden gezien als een teken van versnelde veroudering.
Het brein heeft een netwerk dat helpt om gedachten, herinneringen en prikkels te ordenen en te bepalen wat belangrijk is in een situatie. Bij herhaalde stress in de jeugd kan dit systeem minder efficiënt worden in het inschatten van veiligheid. Het brein blijft dan vaker in een waakzame stand, zelfs wanneer dat niet nodig is. Onderzoek wijst uit dat deze veranderingen langdurig kunnen blijven bestaan en invloed hebben op hoe iemand later reageert op de wereld om zich heen.
De scheiding tussen lichaam en geest blijkt minder strikt dan vroeger werd gedacht. Er bestaat een nauwe samenwerking tussen het zenuwstelsel en het immuunsysteem. Bij langdurige stress kunnen ontstekingsprocessen in het lichaam worden geactiveerd. Deze reacties beperken zich niet tot één plek, maar kunnen het hele lichaam beïnvloeden. Dat verklaart waarom emotionele belasting zich soms kan uiten in lichamelijke klachten.
Verbindingen tussen hersengebieden die emoties reguleren en stress verwerken kunnen bij mensen met een moeilijke jeugd anders ontwikkeld zijn. Wanneer deze netwerken minder sterk samenwerken, kan iemand gevoeliger zijn voor angstige of sombere gevoelens. Onderzoek laat zien dat deze verschillen vooral tijdens de adolescentie kunnen samenhangen met een verhoogde kans op angststoornissen en depressieve klachten. In sommige studies is dit effect bij meisjes sterker zichtbaar.
Wist je trouwens dat jeugdtrauma’s van moeders hun kinderen beïnvloedt? Je leest er hier meer over.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Lone Star Neurology
Toen dochter Melody uit de kast kwam, was voor vader Jörgen meteen duidelijk dat zijn liefde en steun voor haar nooit ter discussie zouden staan, zo vertelt hij tijdens een interview met Libelle.
Even snel een appje beantwoorden tijdens het spelen, nog één keer je mail checken aan tafel of gedachteloos door je telefoon scrollen terwijl je kind een verhaal vertelt.
Yolanthe Cabau geniet volop van de tijd met haar zoon Xess Xava in de Verenigde Staten. Tijdens een bijzonder uitstapje legde ze een mooi moment vast dat haar duidelijk raakt.
Een ongeluk zit helaas in een klein hoekje, zeker als kinderen lekker aan het spelen zijn. Voor Kim Kötter en haar gezin kreeg hun vakantie dan ook een heel andere wending dan gehoopt.
De eerste dagen met een pasgeboren baby zijn vaak een mix van geluk, verwondering én gebroken nachten. Dat ervaart ook Daní Zijlstra, die samen met Joy van Swieten onlangs hun eerste kind mocht verwelkomen.
Voor het eerst sinds de bekendmaking van haar relatiebreuk met Rico Verhoeven laat Naomy van Beem van zich horen.
