Canva
Een onstabiele of stressvolle jeugd kan meer invloed hebben op de hersenen en het lichaam dan vaak wordt gedacht.
Onderzoekers zien steeds meer aanwijzingen dat langdurige stress vroeg in het leven blijvende veranderingen kan veroorzaken in de werking van de hersenen, het immuunsysteem en zelfs cellen. Dit zijn zeven mogelijke effecten die in de wetenschap worden besproken.
Wanneer kinderen langdurig stress ervaren kan het lichaam leren om voortdurend in een soort alarmstand te blijven staan. Het stresssysteem reageert dan sneller en heftiger, zelfs lang nadat de onveilige situatie voorbij is. Op celniveau spelen epigenetische veranderingen hierbij een rol. Kleine chemische aanpassingen kunnen invloed hebben op genen die de stressreactie reguleren, waardoor die minder flexibel wordt.
Daardoor kan iemand later in het leven sterker reageren op alledaagse prikkels, zoals conflicten of onverwachte problemen. Op de lange termijn kan dit samenhangen met lichamelijke klachten en een verhoogde gevoeligheid voor ziekteprocessen.
Langdurige stress tijdens de ontwikkeling kan invloed hebben op hersengebieden die betrokken zijn bij emotieregulatie, geheugen en besluitvorming. Onderzoek laat zien dat bepaalde regio’s, zoals hersengebieden die belangrijk zijn voor angstregulatie en geheugenverwerking, zich anders kunnen ontwikkelen of minder volume kunnen hebben bij mensen die vroeg in hun leven veel stress hebben ervaren. Dit kan later leiden tot een verhoogde gevoeligheid voor stressvolle situaties.
De hersenen van kinderen zijn volop in ontwikkeling en worden voortdurend “bijgeschaafd”. Hierbij spelen immuuncellen in de hersenen een belangrijke rol, die helpen bij het opruimen en verfijnen van verbindingen tussen hersencellen. Bij langdurige stress kan dit proces verstoord raken. Daardoor kan de balans in hersennetwerken veranderen, wat invloed kan hebben op emotieregulatie en cognitieve functies zoals plannen en concentreren. Dit kan de kans op stemmingsproblemen later in het leven vergroten.
Er zijn aanwijzingen dat stressvolle jeugdervaringen invloed kunnen hebben op de snelheid waarmee cellen verouderen. Een belangrijk aandachtspunt zijn telomeren, de beschermende uiteinden van DNA die helpen om cellen gezond te houden. Wanneer deze sneller afnemen, kan dat worden gezien als een teken van versnelde veroudering.
Het brein heeft een netwerk dat helpt om gedachten, herinneringen en prikkels te ordenen en te bepalen wat belangrijk is in een situatie. Bij herhaalde stress in de jeugd kan dit systeem minder efficiënt worden in het inschatten van veiligheid. Het brein blijft dan vaker in een waakzame stand, zelfs wanneer dat niet nodig is. Onderzoek wijst uit dat deze veranderingen langdurig kunnen blijven bestaan en invloed hebben op hoe iemand later reageert op de wereld om zich heen.
De scheiding tussen lichaam en geest blijkt minder strikt dan vroeger werd gedacht. Er bestaat een nauwe samenwerking tussen het zenuwstelsel en het immuunsysteem. Bij langdurige stress kunnen ontstekingsprocessen in het lichaam worden geactiveerd. Deze reacties beperken zich niet tot één plek, maar kunnen het hele lichaam beïnvloeden. Dat verklaart waarom emotionele belasting zich soms kan uiten in lichamelijke klachten.
Verbindingen tussen hersengebieden die emoties reguleren en stress verwerken kunnen bij mensen met een moeilijke jeugd anders ontwikkeld zijn. Wanneer deze netwerken minder sterk samenwerken, kan iemand gevoeliger zijn voor angstige of sombere gevoelens. Onderzoek laat zien dat deze verschillen vooral tijdens de adolescentie kunnen samenhangen met een verhoogde kans op angststoornissen en depressieve klachten. In sommige studies is dit effect bij meisjes sterker zichtbaar.
Wist je trouwens dat jeugdtrauma’s van moeders hun kinderen beïnvloedt? Je leest er hier meer over.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Lone Star Neurology
Lieke Martens en haar man Benjamin van Leer hebben een zware periode achter de rug. Begin dit jaar verloren zij na 24 weken zwangerschap hun zoontje Eden. In een interview met ESPN vertelt de oud-international er meer over.
Moeders weten als geen ander hoe makkelijk je jezelf kunt wegcijferen. Werk, gezin, afspraken en alles wat tussendoor komt: voor je het weet, ren je jezelf voorbij. Ook Soundos El Ahmadi merkt dat ze een stap terug moet doen.
Een tienerzoon met een slaapkamer op zolder betekent voor veel moeders vaak maar één ding: eindeloos de trap op en af. Xandra (43) was er klaar mee en bedacht een oplossing: een deurbel voor zijn slaapkamer.
Wat komt erin? Wat gaat eruit? En blijft er nog iets over? In Banksaldo delen ouders hun maandelijkse inkomsten en uitgaven. Want laten we eerlijk zijn: zijn we niet allemaal een beetje benieuwd hoe anderen het doen? Deze week het banksaldo van Lente (35), samen met Dorian (37), moeder van Mila (6) en Bo (3).
Lieke Martens, die onlangs deelde zwanger te zijn van haar tweede kindje, deelt het verdrietige nieuws dat de zwangerschap niet goed is verlopen en ze haar zoontje is verloren.
Deborah (30) is samen met haar man en moeder van twee zoons Jake (4) en Cody (2). Ze schrijft over het moederschap, verlies en herstel na haar postnatale depressie. Je kunt haar ook volgen op Instagram.
