Beeld: Canva
Opvoeden kan soms voelen als een strak schema: elke minuut gepland, elke prestatie en sociale interactie onder controle. Ouders die dit doen, bedoelen het vaak goed. Ze willen dat hun kinderen slagen en geloven dat structuur en discipline helpen bij het bereiken van traditioneel succes, zoals een goede baan of een mooi huis.
Toch laat onderzoek zien dat strenge, autoritaire opvoeding diepgaande effecten kan hebben die lang doorwerken, zelfs in de volwassenheid.
Volwassenen die in een streng huishouden opgroeiden, ontwikkelen vaak emotionele patronen die relaties, zelfbeeld en stressverwerking beïnvloeden. Die patronen zijn geen losse karaktertrekken, maar gewoonten die ontstaan uit jaren van hoge verwachtingen en strikte regels.
Psychologen hebben acht belangrijke emotionele patronen gekoppeld aan strenge opvoeding:
1. Chronisch mensen-pleasen
Wanneer kinderen leren dat liefde en acceptatie afhankelijk zijn van het voldoen aan verwachtingen, ontstaat vaak een sterke behoefte aan goedkeuring van anderen. Dit kan leiden tot het patroon van “ja zeggen terwijl je nee bedoelt”, overbelasting door extra werk en moeizame relaties. Mensen-pleasen kan langdurig uitputten en het moeilijk maken om je eigen behoeften serieus te nemen.
2. Perfectionisme dat verlammend werkt
Kinderen die opgroeien met extreem hoge standaarden ontwikkelen vaak maladaptief perfectionisme. Zoals beschreven leidt dit type perfectionisme tot “uitstel, overmatige controle, stress en angst, in plaats van motivatie of succes”. Niets lijkt ooit goed genoeg, deadlines worden gemist en slapeloze nachten zijn eerder regel dan uitzondering.
3. Moeite met vertrouwen op eigen oordeel
Wanneer beslissingen constant voor een kind worden genomen, ontwikkelt zich vaak een laag zelfvertrouwen in eigen kunnen (lage self-efficacy). Dit uit zich in voortdurende twijfel en afhankelijkheid van anderen en kan leiden tot het volgen van banen of relaties die niet aansluiten bij je persoonlijke wensen.
4. Emotionele onderdrukking
Strenge opvoeding leert kinderen vaak om hun emoties te onderdrukken. Uitingen van verdriet of boosheid worden afgekeurd, wat kan leiden tot alexithymie (moeite met het herkennen en uiten van emoties) op volwassen leeftijd. Dit kan zich uiten in plotselinge woede, overmatige stress of huilbuien op onverwachte momenten.
5. Hyperonafhankelijkheid
Kinderen leren dat hulp vragen zwakte betekent. Dit kan later leiden tot zowel extreme onafhankelijkheid als moeite om verbinding te maken met anderen. Het kan resulteren in vermijdende hechtingsstijlen en het opbouwen van emotionele muren die echte intimiteit bemoeilijken.
6. Angst als standaardinstelling
Een strenge omgeving maakt kinderen hyperalert voor fouten en straf. Volwassenen die zo zijn opgegroeid vertonen vaak “overmatige bezorgdheid, overdenken interacties en verwachten voortdurend het ergste”. Angst is hier geen karaktereigenschap, maar een aangeleerde reactie op een omgeving waarin ontspanning riskant werd ervaren.
7. Impostor-syndroom
Wanneer prestaties in de kindertijd nooit goed genoeg waren, kan dit leiden tot het gevoel dat succes nooit verdiend is. Externe prestaties vullen een innerlijk gebrek aan acceptatie niet op. Zelfs wanneer je slaagt, blijft de angst bestaan om betrapt te worden als fraudeur.
8. Angst voor falen
Strenge opvoeding koppelt fouten vaak aan zware consequenties. Hierdoor kan het nemen van risico’s in de volwassenheid moeilijk voelen en kunnen mensen vastzitten in veilige, maar onbevredigende situaties. Groei en succes vereisen echter risico’s, waardoor deze angst een rem kan vormen op persoonlijke ontwikkeling.
Deze patronen zijn geen teken van zwakte, maar overlevingsstrategieën die logisch waren binnen een strikte opvoedingsomgeving. Het goede nieuws: bewustwording is de eerste stap naar verandering. Therapie, zelfcompassie en het langzaam oefenen met nieuwe manieren van omgaan met emoties en keuzes maken, kunnen helpen om oude gewoonten te doorbreken.
Je kunt leren vertrouwen op je eigen oordeel, emoties toe te laten, hulp te vragen en zelfs te falen zonder uit elkaar te vallen. Het doel is niet om ouders de schuld te geven, maar om begrip te creëren. Zoals Pelky het zegt: “Met begrip komt de kracht om bewust anders te kiezen, voor jezelf en voor de volgende generatie.”
Wil je trouwens weten wat de 4 lessen zijn voor het opvoeden van gelukkige en succesvolle kinderen? Je leest het hier.
Bron: Taylor & Francis
Wie ooit met zijn gezin op tv verschijnt, kan erop wachten: meningen komen vanzelf. Zeker op social media. Familie Bal uit Een huis vol kreeg na hun deelname dan ook een vraag die veel verder ging dan die leek: “Doen jullie mee aan Een huis vol voor het geld of voor de aandacht van mensen […]
Anita gaf haar dochter een naam met een prachtig verhaal. Jaren later staat ze voor een heel andere werkelijkheid: haar dochter wil zo snel mogelijk van die naam af.
Naomi (30) doet communicatie bij een gemeente en is getrouwd met Youp (33). Samen zijn ze de trotse, soms oververmoeide ouders van tweeling Ties en Evi (3). Verwacht in deze column geen opvoedadviezen, maar wel veel liefde, chaos en herkenbare peuterperikelen uit het leven van een tweelingmoeder. Je kunt haar ook volgen op Instagram: @naomiappelman.
Er is opnieuw babyvoeding uit de schappen gehaald.
Als de juf van haar zoon haar op het matje roept met een flink oordeel, schiet dat bij Vanessa behoorlijk in het verkeerde keelgat.
Wat begint als een luchtig uitje, verandert al snel in een rit vol rauwe eerlijkheid en kippenvelmomenten. In Vier handen op één buik deelt Nilay (18) haar verhaal, eentje dat schuurt, raakt en laat zien hoe dun de lijn soms is tussen overleven en opgeven.
