Beeld: Canva
Sommige opvoeddilemma’s beginnen al voordat je het doorhebt: een bezorgde blik als je kind een stap buiten de lijntjes zet, een hand die net iets te snel ingrijpt of de neiging om problemen alvast op te lossen voordat ze echt ontstaan. Goed bedoeld, natuurlijk.
Maar nieuw onderzoek laat zien dat juist dat beschermende gedrag soms meer spanning oplevert dan rust.
Wat begint als zorg, kan in het dagelijks leven omslaan in kleine botsingen tussen ouders en opgroeiende kinderen. Denk aan situaties waarin kinderen nauwelijks ruimte krijgen om zelf te leren van fouten, of waarin ouders praktische en emotionele problemen direct overnemen. Ook het vermijden van risico’s of het voortdurend willen meekijken en meebeslissen speelt daarin mee.
Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzochten hoe adolescenten dit ervaren in het dagelijks leven. Zij volgden jongeren gedurende een week. Meerdere keren per dag werd gevraagd naar hun stemming en hun beleving van ouderlijke overbescherming.
De uitkomst is helder: op momenten dat jongeren meer overbescherming ervoeren, voelden zij zich ook minder goed. Tegelijkertijd blijkt het geen eenrichtingsverkeer. Een slechtere stemming bij jongeren ging soms juist vooraf aan meer ervaren overbescherming. Ouders lijken dus bewust of onbewust sneller te gaan sturen of ingrijpen wanneer hun kind het moeilijk heeft.
Eerdere onderzoeken sluiten daarbij aan. Zo werd in een studie uit 2023 gevonden dat adolescenten die meer overbeschermend ouderschap ervaren vaker emotionele problemen en antisociaal gedrag laten zien, en ook slechter presteren op school. Een studie uit 2024 legt een verband tussen overbescherming, een sombere stemming en minder sterke emotieregulatie.
Overbescherming komt zelden voort uit controlezucht alleen. Volgens psycholoog Maura Francis speelt vooral angst een rol. “Overbeschermend ouderschap wordt, hoewel goedbedoeld, meestal gedreven door ouderlijke angst. Het komt voort uit de wens om zoveel mogelijk negatieve ervaringen voor het kind te voorkomen”, zegt zij.
Daarbovenop maakt de moderne tijd het niet eenvoudiger. Sociale media en online risico’s zorgen voor nieuwe onzekerheden. Francis legt uit: “Ouders kunnen moeite hebben met het begrijpen van internetveiligheid, omdat zij dit zelf niet op dezelfde manier hebben geleerd of helemaal niet.” Ook sociale druk speelt mee. Eric Storch stelt: “De maatschappij is behoorlijk oordelend. Sommige ouders overbeschermen om kinderen te laten voldoen aan het ‘ideale’ kindbeeld.”
Hoewel het op korte termijn rust kan geven, wijzen experts op mogelijke gevolgen op langere termijn. Kinderen leren juist door zelf te ervaren, ook als dat betekent dat dingen soms misgaan. Storch zegt daarover: “Kinderen ontwikkelen zich juist door de goede en slechte kanten van het leven te ervaren en probleemoplossende vaardigheden en copingstrategieën te ontwikkelen.”
Francis benadrukt dat langdurige overbescherming kan leiden tot minder vertrouwen in eigen kunnen en minder veerkracht. “Verantwoord ouderschap betekent dat je verwachtingen aanpast aan de ontwikkeling van het kind en hun frustratietolerantie opbouwt terwijl ze via vallen en opstaan de wereld verkennen”, zegt ze. Ook Hoskins, die haar eigen opvoedervaringen inmiddels als contentmaker deelt, vat het samen als een balans: “Gezond ouderschap gaat niet alleen om beschermen, maar om het combineren van bescherming met voorbereiding.”
Volgens de experts hoeft verandering niet groot te zijn. Juist kleine aanpassingen kunnen al verschil maken. Francis adviseert: “Wanneer kinderen zich ontwikkelen in hun behoefte aan autonomie en competentie, is het belangrijk dat ouders hen toestaan om kleine, passende obstakels en ongemakken zelf te ervaren.”
En Storch vult aan: “Begin met kleine stappen. Geef kinderen geleidelijk meer ruimte om zelf situaties op te lossen en observeer hoe ze dat doen.” Het draait dus niet om loslaten in het diepe, maar om stap voor stap vertrouwen geven.
Uiteindelijk bestaat er geen blauwdruk voor goed ouderschap. Wat voor het ene gezin werkt, kan voor het andere niet passen. Zoals Hoskins het verwoordt: “Voor ouders met traumatische ervaringen kunnen bepaalde voorzorgsmaatregelen noodzakelijk voelen, terwijl anderen diezelfde grenzen als overbeschermend zien.”
Benieuwd welke 7 bekende opvoedregels je kunt loslaten? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Oxford Academic
In het begin van een nieuwe relatie is het voor veel mensen een bekend patroon: je wilt ontspannen overkomen, terwijl je ondertussen constant checkt wat de ander doet, zegt of laat. App je te vaak? Vraag je te snel waar het heen gaat? Of houd je je juist in uit angst om te intens te […]
Elise (36) denkt dat een gezellige avond met haar eerste date positief is verlopen, maar zodra ze een vervolguitnodiging afslaat, slaat de sfeer volledig om. Wat volgt is een Tikkie dat ze nooit zal vergeten én betalen.
Moeder van een peuter, en nog steeds chronisch reislustig. Nu haar relatie voorbij is, stapt freelance redacteur Lianne Kooistra met haar dochter in een camper om voor lange tijd door Europa te trekken. Onderweg zoeken ze een nieuw ritme, nieuwe plekken en af en toe een speeltuin. In haar columns schrijft ze over hun tijdelijke […]
Sommige zinnen uit je jeugd blijven niet alleen hangen, maar duiken later in je leven ineens weer op, precies op de momenten dat je ze nodig hebt. Vaak kwamen ze van grootouders: geen lange verhalen, maar korte uitspraken die net iets te vaak werden herhaald om te vergeten. Toen misschien ouderwets of streng, maar achteraf […]
Voetbalster en voormalig Oranje-international Lieke Martens (33) heeft voor het eerst openhartig verteld over het verlies van haar zoontje Eden.
Je kiest de naam voor je kind heel zorgvuldig. De mooiste naam, dat moet hem worden. Heel irritant, als iemand dan continu de naam verkeerd uitspreekt.
