Beeld: Canva
Sommige opvoeddilemma’s beginnen al voordat je het doorhebt: een bezorgde blik als je kind een stap buiten de lijntjes zet, een hand die net iets te snel ingrijpt of de neiging om problemen alvast op te lossen voordat ze echt ontstaan. Goed bedoeld, natuurlijk.
Maar nieuw onderzoek laat zien dat juist dat beschermende gedrag soms meer spanning oplevert dan rust.
Wat begint als zorg, kan in het dagelijks leven omslaan in kleine botsingen tussen ouders en opgroeiende kinderen. Denk aan situaties waarin kinderen nauwelijks ruimte krijgen om zelf te leren van fouten, of waarin ouders praktische en emotionele problemen direct overnemen. Ook het vermijden van risico’s of het voortdurend willen meekijken en meebeslissen speelt daarin mee.
Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzochten hoe adolescenten dit ervaren in het dagelijks leven. Zij volgden jongeren gedurende een week. Meerdere keren per dag werd gevraagd naar hun stemming en hun beleving van ouderlijke overbescherming.
De uitkomst is helder: op momenten dat jongeren meer overbescherming ervoeren, voelden zij zich ook minder goed. Tegelijkertijd blijkt het geen eenrichtingsverkeer. Een slechtere stemming bij jongeren ging soms juist vooraf aan meer ervaren overbescherming. Ouders lijken dus bewust of onbewust sneller te gaan sturen of ingrijpen wanneer hun kind het moeilijk heeft.
Eerdere onderzoeken sluiten daarbij aan. Zo werd in een studie uit 2023 gevonden dat adolescenten die meer overbeschermend ouderschap ervaren vaker emotionele problemen en antisociaal gedrag laten zien, en ook slechter presteren op school. Een studie uit 2024 legt een verband tussen overbescherming, een sombere stemming en minder sterke emotieregulatie.
Overbescherming komt zelden voort uit controlezucht alleen. Volgens psycholoog Maura Francis speelt vooral angst een rol. “Overbeschermend ouderschap wordt, hoewel goedbedoeld, meestal gedreven door ouderlijke angst. Het komt voort uit de wens om zoveel mogelijk negatieve ervaringen voor het kind te voorkomen”, zegt zij.
Daarbovenop maakt de moderne tijd het niet eenvoudiger. Sociale media en online risico’s zorgen voor nieuwe onzekerheden. Francis legt uit: “Ouders kunnen moeite hebben met het begrijpen van internetveiligheid, omdat zij dit zelf niet op dezelfde manier hebben geleerd of helemaal niet.” Ook sociale druk speelt mee. Eric Storch stelt: “De maatschappij is behoorlijk oordelend. Sommige ouders overbeschermen om kinderen te laten voldoen aan het ‘ideale’ kindbeeld.”
Hoewel het op korte termijn rust kan geven, wijzen experts op mogelijke gevolgen op langere termijn. Kinderen leren juist door zelf te ervaren, ook als dat betekent dat dingen soms misgaan. Storch zegt daarover: “Kinderen ontwikkelen zich juist door de goede en slechte kanten van het leven te ervaren en probleemoplossende vaardigheden en copingstrategieën te ontwikkelen.”
Francis benadrukt dat langdurige overbescherming kan leiden tot minder vertrouwen in eigen kunnen en minder veerkracht. “Verantwoord ouderschap betekent dat je verwachtingen aanpast aan de ontwikkeling van het kind en hun frustratietolerantie opbouwt terwijl ze via vallen en opstaan de wereld verkennen”, zegt ze. Ook Hoskins, die haar eigen opvoedervaringen inmiddels als contentmaker deelt, vat het samen als een balans: “Gezond ouderschap gaat niet alleen om beschermen, maar om het combineren van bescherming met voorbereiding.”
Volgens de experts hoeft verandering niet groot te zijn. Juist kleine aanpassingen kunnen al verschil maken. Francis adviseert: “Wanneer kinderen zich ontwikkelen in hun behoefte aan autonomie en competentie, is het belangrijk dat ouders hen toestaan om kleine, passende obstakels en ongemakken zelf te ervaren.”
En Storch vult aan: “Begin met kleine stappen. Geef kinderen geleidelijk meer ruimte om zelf situaties op te lossen en observeer hoe ze dat doen.” Het draait dus niet om loslaten in het diepe, maar om stap voor stap vertrouwen geven.
Uiteindelijk bestaat er geen blauwdruk voor goed ouderschap. Wat voor het ene gezin werkt, kan voor het andere niet passen. Zoals Hoskins het verwoordt: “Voor ouders met traumatische ervaringen kunnen bepaalde voorzorgsmaatregelen noodzakelijk voelen, terwijl anderen diezelfde grenzen als overbeschermend zien.”
Benieuwd welke 7 bekende opvoedregels je kunt loslaten? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Oxford Academic
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
Laurie (39) is orthopedagoog, opvoeddeskundige en moeder van zoons Dex (8) en Otis (4). Ze heeft twee jaar met haar gezin in Zuid-Afrika gewoond en is dit jaar teruggekeerd naar Nederland. In haar column schrijft Laurie over de hoogtepunten en worstelingen van het ouderschap.
Ilva Kuijpers (28) is leerkracht van groep 1/2. Iedere maand schrijft ze voor Kek Mama een column over haar belevenissen op de basisschool.
Kinderen, luchthavens en op tijd komen: het is nogal een uitdaging. Als je kinderen dan ook nog verstoppertje gaan spelen en er eentje spoorloos verdwenen blijkt, slaat de paniek al snel toe.
Alsof het gemis van Jade Kops nog niet groot genoeg was, krijgt haar familie opnieuw een zware klap te verwerken. Via Instagram maakt haar zus Amber bekend dat ook hun opa is overleden. Nog geen paar maanden nadat ze afscheid moesten nemen van Jade, volgt opnieuw een ingrijpend verlies.
Er is gezinsuitbreiding op komst bij Rens Kroes (38). De schrijfster en ondernemer maakt maandag bekend dat zij en haar man Sid hun tweede kind verwachten.
