Beeld: Canva
Twee uur per dag op Instagram of Facebook, geen eindeloos scrollen midden in de nacht en bepaalde beautyfilters die verdwijnen. Meta komt met flink wat nieuwe maatregelen om social media veiliger te maken voor kinderen en tieners.
Goed nieuws, zou je denken. Toch waarschuwen deskundigen dat we niet moeten verwachten dat hiermee ineens alle mentale problemen onder jongeren verdwijnen. De veranderingen volgen op een belangrijke schikking rond claims dat Meta jonge gebruikers schade zou hebben toegebracht met verslavend ontworpen platforms.
Voor gebruikers onder de 18 jaar voert Meta onder andere standaard een dagelijkse tijdslimiet van twee uur in. Ook komen er beperkingen voor het gebruik tijdens schooluren en ’s nachts en worden filters voor cosmetische ingrepen en extreme make-up verboden. Dat klinkt als een behoorlijke stap. Maar wat gaat je tiener daar in de praktijk van merken?
Volgens Jacqueline Nesi, universitair hoofddocent psychiatrie en menselijk gedrag aan Brown University, moeten we oppassen dat we deze maatregelen niet als dé oplossing gaan zien. “Er is een verlangen om bij zo’n uitspraak en dit soort veranderingen te zeggen: ‘Dit gaat het probleem oplossen – dit gaat de mentale gezondheid van tieners beschermen.’”, zegt ze tegen New York Times.
Onderzoek laat volgens haar alleen een veel ingewikkelder beeld zien. Technologie kan behoorlijk wat tijd en aandacht van jongeren opslokken. Tijd die ze daardoor misschien niet besteden aan bewegen, slapen of contact met anderen in het echte leven. Sommige onderzoeken hebben intensief gebruik van social media bovendien in verband gebracht met angstklachten.
Maar dat social media dé belangrijkste oorzaak is van mentale problemen bij kinderen en tieners? Daarvoor bestaat volgens Nesi onvoldoende wetenschappelijk bewijs.
Ook andere deskundigen benadrukken dat de maatregelen wel degelijk betekenis hebben. Sonia Livingstone, hoogleraar sociale psychologie aan de London School of Economics, noemt de veranderingen een krachtig signaal dat platforms als Instagram risico’s met zich meebrengen en bewust gebruikt moeten worden.
Candice Odgers, hoogleraar psychologie en informatica aan de University of California, Irvine, ziet nog een belangrijk voordeel: Meta wordt gedwongen zijn platforms zo te ontwerpen dat ze veiliger worden voor jongeren. Iets waar psychologen al veel langer voor pleiten.
Maar er zit een flinke ‘maar’ aan. Als andere socialmediaplatforms niet hetzelfde doen, kunnen jongeren simpelweg ergens anders naartoe verhuizen. Meta riep TikTok en YouTube daarom op vergelijkbare maatregelen te nemen. Het bedrijf zegt tieners te willen beschermen, maar benadrukt dat het dit “niet alleen kan”.
Daar komt bij dat social media niet voor iedere tiener hetzelfde effect heeft. Verschillende grote onderzoeken laten volgens Odgers slechts zwakke verbanden zien tussen socialmediagebruik en de mentale gezondheid van jongeren. En die verbanden kunnen zowel negatief als positief zijn.
Een algoritmische tijdlijn kan bijvoorbeeld schadelijk zijn voor iemand met een eetstoornis. Tegelijkertijd kunnen social media juist waardevol zijn voor jongeren die op zoek zijn naar bepaalde informatie of zich in een crisissituatie bevinden. Oftewel: twee uur TikTok, Instagram of Facebook is niet automatisch twee uur ‘slecht’.
Waar onderzoekers wél aandacht voor vragen, is slaap. Want wie ooit tegen een puber heeft gezegd dat die telefoon nu écht weg moet, weet: stoppen met scrollen is soms makkelijker gezegd dan gedaan.
“We weten dat voor veel tieners de manier waarop ze technologie in het algemeen en social media gebruiken hun slaap in de weg zit”, zegt Nesi. En langdurig slecht slapen kan angst- en depressieve klachten veroorzaken of verergeren en invloed hebben op de lichamelijke gezondheid.
Tieners mogen Facebook en Instagram straks tussen middernacht en 06.00 uur niet meer gebruiken. Of dat er daadwerkelijk voor zorgt dat ze meer gaan slapen, is volgens Nesi nog maar de vraag. Instagram bood gebruikers overigens al de mogelijkheid een slaapmodus in te stellen en ’s nachts geen meldingen te ontvangen.
Ook Catherine Steiner-Adair, klinisch psycholoog en auteur van The Big Disconnect: Protecting Childhood and Family Relationships in the Digital Age, vindt de maatregelen niet ver genoeg gaan. Zes uur slaap per nacht is volgens haar simpelweg niet voldoende.
Ook alleen meldingen tijdens schooluren stilzetten vindt ze onvoldoende. Juist ná school moeten jongeren volgens haar rust krijgen van notificaties, zodat ze bijvoorbeeld huiswerk kunnen maken of hun aandacht bij andere activiteiten kunnen houden.
Een andere verandering richt zich op functies die ervoor zorgen dat je maar dóór blijft kijken. Denk aan automatisch afgespeelde video’s en een tijdlijn waaraan letterlijk geen einde komt.
Volgens Sophia Choukas-Bradley, universitair hoofddocent psychologie aan de University of Pittsburgh, behoren juist die functies tot de onderdelen van Facebook en Instagram die het schadelijkst kunnen zijn voor de gezondheid van jongeren. Automatisch afgespeelde video’s en eindeloos scrollen houden tieners volgens haar vast op een platform. “Dit zijn ontwerpkenmerken die inspelen op en zich rechtstreeks richten op het verlangen van adolescenten om plezier te blijven ervaren.”
En als het volgende leuke filmpje één veeg verderop kán staan, is stoppen behoorlijk lastig. “Het kan heel moeilijk voelen om te stoppen met controleren en scrollen als er om de hoek misschien een beloning wacht.” Tieners krijgen daarom straks de mogelijkheid autoplay uit te zetten. Na vijftien minuten onafgebroken schermtijd krijgen ze bovendien een melding die hen volgens Meta moet stimuleren bewuster gebruik te maken van het platform.
Nog een opvallende verandering: Meta schakelt bepaalde cosmetische filters voor jongeren uit. Choukas-Bradley verwacht dat dat een positief effect kan hebben. Vooral apps die meisjes stimuleren hun gezicht of lichaam digitaal te veranderen, kunnen volgens haar een nieuw schoonheidsideaal creëren waarmee ze zichzelf vervolgens voortdurend vergelijken. Dat kan leiden tot ontevredenheid over het eigen lichaam, wat weer een risicofactor is voor angst en depressie.
Ook ouders krijgen meer mogelijkheden. Via de functies voor ouderlijk toezicht van Meta kunnen zij ervoor kiezen dat hun kind standaard een tijdlijn krijgt die niet door algoritmes wordt aangestuurd. Maar S. Bryn Austin, hoogleraar en onderzoeker aan de Harvard School of Public Health en deskundige op het gebied van eetstoornissen, plaatst daar een kanttekening bij.
Op deze manier komt de verantwoordelijkheid namelijk opnieuw bij ouders terecht. Dat kan thuis conflicten opleveren. En kinderen van ouders die minder betrokken of minder technisch onderlegd zijn, blijven volgens Austin ondertussen gewoon het doelwit van de algoritmes.
En dan is er nog die dagelijkse limiet van twee uur. Want zegt het aantal minuten dat een kind naar een scherm kijkt eigenlijk wel genoeg?
Schoolpsycholoog Jennifer Riggle zag een paar jaar geleden iets gebeuren wat haar zorgen baarde. Kinderen die voor een voetbaltraining stonden te wachten, praatten niet met elkaar en stonden ook niet een beetje voor zich uit te dromen. Ze zaten allemaal op hun telefoon.
Riggle heeft zelf drie dochters van 6 tot 11 jaar. Haar doel is niet om haar kinderen zonder technologie op te voeden, maar om ze te leren er verstandig mee om te gaan. Tijdslimieten kunnen daarbij helpen, maar volgens haar zijn ze een nogal grof instrument. “Twee uur FaceTimen met je oma of samen met een vriend een film maken is totaal iets anders dan twee uur passief scrollen.”
Haar jongste dochter van zes heeft bijvoorbeeld al geleerd Netflix zelf uit te zetten zodra een aflevering is afgelopen. “Ik wil dat ze zegt: ‘Netflix wil dat ik nog een programma start, en ik ga nee zeggen.’”
Functies die kinderen beschermen tegen eindeloos scrollen, nachtelijke notificaties en schadelijke filters kunnen helpen. Maar alleen een klok zetten op schermtijd vertelt niet het hele verhaal. Minstens zo belangrijk is wat kinderen online doen – en dat ze langzaam leren herkennen wanneer technologie hun aandacht probeert vast te houden.
AI-chatbots zijn voor veel jongeren niet langer alleen een hulpmiddel voor huiswerk of informatie. Een groeiende groep tieners en jongvolwassenen gebruikt het ook om advies te vragen als ze zich gestrest, verdrietig of overweldigd voelen. Is dat positief of juist niet? Je leest hier wat experts erover zeggen.
Bron: New York Times
Het lievelingsgerecht waar de kinderen wél hun bord voor leegeten tot het kinderboek dat je inmiddels kan dromen: iedere mama heeft zo haar favorieten. Deze week deelt Valerie Gumster, beter bekend als Closet van Val, haar 15 favorieten.
Eigenlijk best blij met hun partner, over het algemeen, maar op vakantie vragen zij zich af: waarom ga ik nog met jou op vakantie?
Bonnie Blue is moeder geworden. De 27-jarige Britse pornoactrice, die vorig jaar wereldwijd het nieuws haalde met een nogal spraakmakende recordpoging, is bevallen van haar eerste kind. En wie dacht dat het moederschap haar gevoel voor provocatie zou temperen: nope.
Waar de meeste kinderen kiezen voor een spreekbeurt over hun huisdier, favoriete sport of hobby, koos de zoon van Micky (38) voor een iets minder voor de hand liggend onderwerp. De juf moest er zelfs even van bijkomen.
Wietze de Jager sprak in KINDEREN!!!! de podcast met Frank van der Lende en Leonie ter Veld over zijn kinderen, zijn leven op Bonaire en zijn grootste angst in het ouderschap.
Romana vloog samen met drie gescheiden vriendinnen voor een kindvrije trip naar Ibiza. Even weg uit de sleur, om zich opnieuw jong en begeerlijk te voelen. Daar trok een charmante mooiboy haar aandacht. ‘Hij voelde oprecht als een man van mijn leeftijd, die knappe jongen aan de bar.’
