Beeld: Canva
AI-chatbots zijn voor veel jongeren niet langer alleen een hulpmiddel voor huiswerk of informatie. Een groeiende groep tieners en jongvolwassenen gebruikt programma’s zoals ChatGPT, Google Gemini en Character.AI ook om advies te vragen als ze zich gestrest, verdrietig of overweldigd voelen.
Nieuw onderzoek laat zien dat inmiddels ongeveer één op de vijf jongeren tussen de twaalf en 21 jaar hiervoor weleens een chatbot heeft ingezet.
Onderzoekers analyseerden de antwoorden van ruim 42 miljoen Amerikanen binnen deze leeftijdsgroep en zagen dat het gebruik van AI voor mentale steun flink is toegenomen. Vergeleken met een jaar eerder ligt het aantal jongeren dat hiervoor een chatbot gebruikt ongeveer 50 procent hoger. Opvallend is dat de meeste jongeren aan niemand vertellen dat ze AI om dit soort advies vragen.
Van de jongeren die een chatbot gebruiken voor mentale gezondheid doet ongeveer één op de twaalf dat maandelijks of vaker. Veel gebruikers zijn positief over de reacties die ze krijgen: 91,7 procent noemt de antwoorden enigszins of zeer behulpzaam. Toch plaatsen onderzoekers daar een kanttekening bij. Volgens hen kan dat gevoel van steun ook komen doordat AI vaak bevestigend reageert en meegaat in de emoties van de gebruiker, zonder dat het daadwerkelijk altijd goed advies geeft.
Volgens deskundigen betekent het niet dat jongeren liever met een computer praten dan met mensen om hen heen. Vooral toegankelijkheid speelt een grote rol.
“AI is 24 uur per dag, zeven dagen per week beschikbaar. Het veroordeelt hen niet en reageert onmiddellijk. Er zit ook een ingebouwde functie in waarbij AI met medeleven reageert. Daardoor ontstaat een positief feedbackmechanisme waardoor tieners het blijven gebruiken en blijven terugkomen”, zegt psychiater Rana Elmaghraby.
Voor sommige jongeren voelt een chatbot als een veilige plek waar ze gedachten kunnen uitspreken zonder bang te zijn voor schaamte of afwijzing. “Voor sommige tieners kunnen AI-chatbots aanvoelen als een ruimte zonder oordeel waar ze vragen kunnen stellen, situaties kunnen uitproberen of hun emoties beter kunnen begrijpen zonder zich beschaamd, afgewezen of blootgesteld te voelen”, zegt Desmond Patton, hoogleraar psychiatrie.
Volgens hem betekent het gebruik van AI niet dat jongeren geen behoefte meer hebben aan echte verbinding. “Ik denk niet dat dit betekent dat tieners geen menselijke verbinding meer willen. Ik denk dat het betekent dat we beter moeten letten op de plekken waar jongeren zich veilig genoeg voelen om eerlijk te zijn.”
Hoewel een chatbot soms kan helpen om gedachten te ordenen of informatie te vinden, waarschuwen experts dat AI geen vervanging is voor een ouder, vriend of hulpverlener. Patton adviseert ouders om het gesprek over AI niet vanuit angst te voeren. “Het uitgangspunt moet niet zijn: ‘AI is gevaarlijk, blijf ervan weg.’ Een beter beginpunt is: ‘Wat gebruik je? Hoe gebruik je het? Waarvoor ga je ernaartoe? Wat geeft het je dat je misschien ergens anders niet krijgt?’”
Volgens deskundigen is het belangrijk dat jongeren begrijpen wat de beperkingen van AI zijn. Een chatbot kan meelevend klinken, maar heeft geen echte emoties en kent niet de volledige achtergrond van een persoon. “AI kan meelevend klinken en je gevoelens bevestigen, maar het begrijpt lijden niet”, zegt Elmaghraby.
Een chatbot kan bijvoorbeeld helpen bij eenvoudige stressstrategieën, maar is volgens experts niet geschikt voor het begeleiden van belangrijke beslissingen over mentale gezondheid. Daarvoor is menselijke beoordeling nodig.
Ouders hoeven volgens deskundigen niet te proberen elk gebruik van AI te verbieden. Belangrijker is dat zij weten hoe hun kind technologie gebruikt en waarom. Praat bijvoorbeeld over welke apps een tiener gebruikt, welke vragen hij of zij stelt en hoe diegene zich voelt na een gesprek met AI. Bespreek ook onderwerpen als privacy, verkeerde informatie en het risico om afhankelijk te worden van een chatbot.
Daarnaast kunnen ouders zelf het goede voorbeeld geven door open te zijn over hun eigen gebruik van AI en te laten zien dat antwoorden niet zomaar altijd als waarheid moeten worden aangenomen. Deskundigen benadrukken ook dat het niet realistisch is om te verwachten dat tieners met elke moeilijke gedachte meteen naar hun ouders komen. Jongeren hebben meerdere veilige contacten nodig: van familieleden tot een mentor, coach, docent of therapeut.
“Het doel is niet te doen alsof tieners voor alles naar hun ouders zullen komen. Het doel is ervoor te zorgen dat tieners niet alleen achterblijven met een machine wanneer ze eigenlijk zorg, verbinding en iemand nodig hebben die hen kan helpen veilig te blijven”, aldus Patton.
Benieuwd hoe AI jouw leven als moeder een stúk makkelijker kan maken? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron:
Voor Dionne Stax liggen geluk en verdriet dicht bij elkaar. Terwijl ze volop geniet van het moederschap met dochter Lexie, verwerkt de presentatrice tegelijkertijd het verlies van haar moeder.
Geen enkele ouder wil horen dat hun kind wordt buitengesloten of gepest. Maar minstens zo moeilijk is het moment waarop blijkt dat je eigen kind iemand anders pijn heeft gedaan of aan het pesten is?
Op haar 29e lijkt Kiona Holland (36) een gezond en actief leven te leiden. Ze werkt met veel plezier in de zorg, woont samen met haar partner Phil (32) en denkt na over de toekomst.
Of het haar eigen kinderen zijn en zo niet, waarom ze geadopteerd heeft: deze – en meer – opmerkingen krijgt Rachel Garlinghouse wekelijks. En daar is ze helemaal klaar mee.
Op het eerste gezicht vond hij haar wat saai, zij hem ‘zo’n dj’. Toch zijn Dionne Stax en Steven Jansen al vier jaar stapelgek op elkaar. De vonk sloeg over tijdens een fanatiek potje karaoke.
Floor is al 25 jaar juf op een basisschool en moeder van Lotje (17) en Abel (19). Ze heeft een relatie met Roderik en is bonusmoeder van Kiki (10) en Feline (12). Op haar werk heeft ze te maken met 28 kleuters en 56 ouders. Maar wie is ze nou eigenlijk wat aan het leren? […]
