Beeld: Canva
AI-chatbots zijn voor veel jongeren niet langer alleen een hulpmiddel voor huiswerk of informatie. Een groeiende groep tieners en jongvolwassenen gebruikt programma’s zoals ChatGPT, Google Gemini en Character.AI ook om advies te vragen als ze zich gestrest, verdrietig of overweldigd voelen.
Nieuw onderzoek laat zien dat inmiddels ongeveer één op de vijf jongeren tussen de twaalf en 21 jaar hiervoor weleens een chatbot heeft ingezet.
Onderzoekers analyseerden de antwoorden van ruim 42 miljoen Amerikanen binnen deze leeftijdsgroep en zagen dat het gebruik van AI voor mentale steun flink is toegenomen. Vergeleken met een jaar eerder ligt het aantal jongeren dat hiervoor een chatbot gebruikt ongeveer 50 procent hoger. Opvallend is dat de meeste jongeren aan niemand vertellen dat ze AI om dit soort advies vragen.
Van de jongeren die een chatbot gebruiken voor mentale gezondheid doet ongeveer één op de twaalf dat maandelijks of vaker. Veel gebruikers zijn positief over de reacties die ze krijgen: 91,7 procent noemt de antwoorden enigszins of zeer behulpzaam. Toch plaatsen onderzoekers daar een kanttekening bij. Volgens hen kan dat gevoel van steun ook komen doordat AI vaak bevestigend reageert en meegaat in de emoties van de gebruiker, zonder dat het daadwerkelijk altijd goed advies geeft.
Volgens deskundigen betekent het niet dat jongeren liever met een computer praten dan met mensen om hen heen. Vooral toegankelijkheid speelt een grote rol.
“AI is 24 uur per dag, zeven dagen per week beschikbaar. Het veroordeelt hen niet en reageert onmiddellijk. Er zit ook een ingebouwde functie in waarbij AI met medeleven reageert. Daardoor ontstaat een positief feedbackmechanisme waardoor tieners het blijven gebruiken en blijven terugkomen”, zegt psychiater Rana Elmaghraby.
Voor sommige jongeren voelt een chatbot als een veilige plek waar ze gedachten kunnen uitspreken zonder bang te zijn voor schaamte of afwijzing. “Voor sommige tieners kunnen AI-chatbots aanvoelen als een ruimte zonder oordeel waar ze vragen kunnen stellen, situaties kunnen uitproberen of hun emoties beter kunnen begrijpen zonder zich beschaamd, afgewezen of blootgesteld te voelen”, zegt Desmond Patton, hoogleraar psychiatrie.
Volgens hem betekent het gebruik van AI niet dat jongeren geen behoefte meer hebben aan echte verbinding. “Ik denk niet dat dit betekent dat tieners geen menselijke verbinding meer willen. Ik denk dat het betekent dat we beter moeten letten op de plekken waar jongeren zich veilig genoeg voelen om eerlijk te zijn.”
Hoewel een chatbot soms kan helpen om gedachten te ordenen of informatie te vinden, waarschuwen experts dat AI geen vervanging is voor een ouder, vriend of hulpverlener. Patton adviseert ouders om het gesprek over AI niet vanuit angst te voeren. “Het uitgangspunt moet niet zijn: ‘AI is gevaarlijk, blijf ervan weg.’ Een beter beginpunt is: ‘Wat gebruik je? Hoe gebruik je het? Waarvoor ga je ernaartoe? Wat geeft het je dat je misschien ergens anders niet krijgt?’”
Volgens deskundigen is het belangrijk dat jongeren begrijpen wat de beperkingen van AI zijn. Een chatbot kan meelevend klinken, maar heeft geen echte emoties en kent niet de volledige achtergrond van een persoon. “AI kan meelevend klinken en je gevoelens bevestigen, maar het begrijpt lijden niet”, zegt Elmaghraby.
Een chatbot kan bijvoorbeeld helpen bij eenvoudige stressstrategieën, maar is volgens experts niet geschikt voor het begeleiden van belangrijke beslissingen over mentale gezondheid. Daarvoor is menselijke beoordeling nodig.
Ouders hoeven volgens deskundigen niet te proberen elk gebruik van AI te verbieden. Belangrijker is dat zij weten hoe hun kind technologie gebruikt en waarom. Praat bijvoorbeeld over welke apps een tiener gebruikt, welke vragen hij of zij stelt en hoe diegene zich voelt na een gesprek met AI. Bespreek ook onderwerpen als privacy, verkeerde informatie en het risico om afhankelijk te worden van een chatbot.
Daarnaast kunnen ouders zelf het goede voorbeeld geven door open te zijn over hun eigen gebruik van AI en te laten zien dat antwoorden niet zomaar altijd als waarheid moeten worden aangenomen. Deskundigen benadrukken ook dat het niet realistisch is om te verwachten dat tieners met elke moeilijke gedachte meteen naar hun ouders komen. Jongeren hebben meerdere veilige contacten nodig: van familieleden tot een mentor, coach, docent of therapeut.
“Het doel is niet te doen alsof tieners voor alles naar hun ouders zullen komen. Het doel is ervoor te zorgen dat tieners niet alleen achterblijven met een machine wanneer ze eigenlijk zorg, verbinding en iemand nodig hebben die hen kan helpen veilig te blijven”, aldus Patton.
Benieuwd hoe AI jouw leven als moeder een stúk makkelijker kan maken? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron:
Kinderen onthouden niet alleen wat ouders voor hen doen, maar ook hoe ze zich door hun woorden laten voelen. Een opmerking die voor een ouder misschien onschuldig of praktisch bedoeld lijkt, kan jarenlang bij een kind blijven hangen. Zeker wanneer gevoelens regelmatig worden weggewuifd of kinderen het idee krijgen dat ze niet goed genoeg zijn.
Drie weken geleden werd Christina Curry voor het eerst moeder van dochter Cleo. Nu deelt ze een update over hoe het met haar gaat én hoe haar lichaam er inmiddels uitziet.
Roze beschuit met muisjes voor Patricia Bierings. De realityster, bekend van het achtste seizoen van Married at First Sight, is moeder geworden van haar eerste kindje.
Kinderen spelen het liefst waar ze zich vrij voelen, maar als ouder bepaal je natuurlijk ook waar die vrijheid eindigt. Alleen had Saar nooit verwacht dat een paar vieze voeten genoeg zouden zijn om een speelvriendschap ineens ingewikkeld te maken.
Elaine (39) dacht dat ze eindelijk de perfecte man had gevonden: hij was grappig, attent en had precies de juiste dosis zelfvertrouwen. Toch was er één moment tijdens de date waarop de aantrekkingskracht compleet verdween.
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
