Beeld: Canva
AI-chatbots zijn voor veel jongeren niet langer alleen een hulpmiddel voor huiswerk of informatie. Een groeiende groep tieners en jongvolwassenen gebruikt programma’s zoals ChatGPT, Google Gemini en Character.AI ook om advies te vragen als ze zich gestrest, verdrietig of overweldigd voelen.
Nieuw onderzoek laat zien dat inmiddels ongeveer één op de vijf jongeren tussen de twaalf en 21 jaar hiervoor weleens een chatbot heeft ingezet.
Onderzoekers analyseerden de antwoorden van ruim 42 miljoen Amerikanen binnen deze leeftijdsgroep en zagen dat het gebruik van AI voor mentale steun flink is toegenomen. Vergeleken met een jaar eerder ligt het aantal jongeren dat hiervoor een chatbot gebruikt ongeveer 50 procent hoger. Opvallend is dat de meeste jongeren aan niemand vertellen dat ze AI om dit soort advies vragen.
Van de jongeren die een chatbot gebruiken voor mentale gezondheid doet ongeveer één op de twaalf dat maandelijks of vaker. Veel gebruikers zijn positief over de reacties die ze krijgen: 91,7 procent noemt de antwoorden enigszins of zeer behulpzaam. Toch plaatsen onderzoekers daar een kanttekening bij. Volgens hen kan dat gevoel van steun ook komen doordat AI vaak bevestigend reageert en meegaat in de emoties van de gebruiker, zonder dat het daadwerkelijk altijd goed advies geeft.
Volgens deskundigen betekent het niet dat jongeren liever met een computer praten dan met mensen om hen heen. Vooral toegankelijkheid speelt een grote rol.
“AI is 24 uur per dag, zeven dagen per week beschikbaar. Het veroordeelt hen niet en reageert onmiddellijk. Er zit ook een ingebouwde functie in waarbij AI met medeleven reageert. Daardoor ontstaat een positief feedbackmechanisme waardoor tieners het blijven gebruiken en blijven terugkomen”, zegt psychiater Rana Elmaghraby.
Voor sommige jongeren voelt een chatbot als een veilige plek waar ze gedachten kunnen uitspreken zonder bang te zijn voor schaamte of afwijzing. “Voor sommige tieners kunnen AI-chatbots aanvoelen als een ruimte zonder oordeel waar ze vragen kunnen stellen, situaties kunnen uitproberen of hun emoties beter kunnen begrijpen zonder zich beschaamd, afgewezen of blootgesteld te voelen”, zegt Desmond Patton, hoogleraar psychiatrie.
Volgens hem betekent het gebruik van AI niet dat jongeren geen behoefte meer hebben aan echte verbinding. “Ik denk niet dat dit betekent dat tieners geen menselijke verbinding meer willen. Ik denk dat het betekent dat we beter moeten letten op de plekken waar jongeren zich veilig genoeg voelen om eerlijk te zijn.”
Hoewel een chatbot soms kan helpen om gedachten te ordenen of informatie te vinden, waarschuwen experts dat AI geen vervanging is voor een ouder, vriend of hulpverlener. Patton adviseert ouders om het gesprek over AI niet vanuit angst te voeren. “Het uitgangspunt moet niet zijn: ‘AI is gevaarlijk, blijf ervan weg.’ Een beter beginpunt is: ‘Wat gebruik je? Hoe gebruik je het? Waarvoor ga je ernaartoe? Wat geeft het je dat je misschien ergens anders niet krijgt?’”
Volgens deskundigen is het belangrijk dat jongeren begrijpen wat de beperkingen van AI zijn. Een chatbot kan meelevend klinken, maar heeft geen echte emoties en kent niet de volledige achtergrond van een persoon. “AI kan meelevend klinken en je gevoelens bevestigen, maar het begrijpt lijden niet”, zegt Elmaghraby.
Een chatbot kan bijvoorbeeld helpen bij eenvoudige stressstrategieën, maar is volgens experts niet geschikt voor het begeleiden van belangrijke beslissingen over mentale gezondheid. Daarvoor is menselijke beoordeling nodig.
Ouders hoeven volgens deskundigen niet te proberen elk gebruik van AI te verbieden. Belangrijker is dat zij weten hoe hun kind technologie gebruikt en waarom. Praat bijvoorbeeld over welke apps een tiener gebruikt, welke vragen hij of zij stelt en hoe diegene zich voelt na een gesprek met AI. Bespreek ook onderwerpen als privacy, verkeerde informatie en het risico om afhankelijk te worden van een chatbot.
Daarnaast kunnen ouders zelf het goede voorbeeld geven door open te zijn over hun eigen gebruik van AI en te laten zien dat antwoorden niet zomaar altijd als waarheid moeten worden aangenomen. Deskundigen benadrukken ook dat het niet realistisch is om te verwachten dat tieners met elke moeilijke gedachte meteen naar hun ouders komen. Jongeren hebben meerdere veilige contacten nodig: van familieleden tot een mentor, coach, docent of therapeut.
“Het doel is niet te doen alsof tieners voor alles naar hun ouders zullen komen. Het doel is ervoor te zorgen dat tieners niet alleen achterblijven met een machine wanneer ze eigenlijk zorg, verbinding en iemand nodig hebben die hen kan helpen veilig te blijven”, aldus Patton.
Benieuwd hoe AI jouw leven als moeder een stúk makkelijker kan maken? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron:
Natuurlijk hoop je dat je kind later een beetje aardig is voor de mensen om zich heen. Dat-ie iemand helpt die valt, niet voordringt bij de bakker en ooit uit zichzelf zijn broer of zus een koekje aanbiedt. Dat laatste is misschien wat ambitieus. Maar hoe leer je een kind eigenlijk om vriendelijk en empathisch […]
Toen we de naam van onze zoon bekendmaakten, waren mijn ouders niet bepaald enthousiast. Vooral de buitenlandse uitspraak vonden ze maar overdreven. Ik dacht dat ze er vanzelf aan zouden wennen. Inmiddels is mijn zoon vier en spreken opa en oma zijn naam nog steeds anders uit.
Kinderen hebben niet veel nodig om zich urenlang te vermaken. Geef ze een lege doos en ze bouwen een huis. Een oude deken wordt een tent, een pollepel een microfoon en een wc-rolletje is binnen drie seconden een verrekijker. En soms hebben ze aan een zolder genoeg.
Erica’s dochter heeft een half jaar verkering met een jongen die ze tijdens de vakantie heeft ontmoet. Ze zijn allebei vijftien en stapelgek op elkaar. Alleen woont hij anderhalf uur verderop. Daarom wil ze bij hem blijven slapen. Erica vindt dat prima, maar haar man denkt daar héél anders over.
Je ouders konden ontzettend veel van je houden en je tóch niet altijd geven wat je emotioneel nodig had. Volgens psychologen kunnen de gevolgen daarvan zelfs als volwassene nog merkbaar zijn. En soms zit dat in kleine dingen.
Toen Louis (3) zijn ouders ervan probeerde te overtuigen dat hij prima zonder zijwieltjes kon fietsen, namen ze hem niet meteen serieus. Toch besloten Joyce en haar man de proef op de som te nemen. Dat pakte totaal anders uit dan verwacht.
