Baby met DNA van drie mensen? Deze bijzondere techniek komt ook in Nederland dichterbij

Auteur

Fenne van der Woude

En ook in Nederland komt de behandeling stap voor stap dichterbij. Maar hoe werkt dat precies? En waarom zijn er drie mensen bij betrokken?

Waarom zou een baby DNA van drie mensen krijgen?

Voor sommige ouders is de wens om een gezond kind te krijgen allesbehalve vanzelfsprekend. Bijvoorbeeld wanneer een moeder een ernstige erfelijke aandoening kan doorgeven. Het gaat om bepaalde ziekten die worden veroorzaakt door afwijkingen in het DNA van mitochondriën. Dat zijn de kleine energiecentrales in onze cellen. Werken die niet goed, dan kan dat grote gevolgen hebben voor de gezondheid van een kind.

Een voorbeeld is het syndroom van Leigh, een ernstige stofwisselingsziekte die onder meer ontwikkelingsproblemen, spierzwakte en epilepsie kan veroorzaken. In Nederland worden jaarlijks ongeveer dertig kinderen geboren met een erfelijke energiestofwisselingsziekte. Wetenschappers onderzoeken daarom een manier om te voorkomen dat bepaalde afwijkingen in het mitochondriale DNA worden doorgegeven.

Hoe werkt zo’n ‘drie-ouder-baby’?

Bij de techniek, die mitochondriale donatie heet, zijn drie mensen betrokken: de vader, de moeder en een eiceldonor. De baby krijgt het overgrote deel van zijn DNA van de vader en moeder. Maar daarnaast krijgt het kind een heel klein beetje DNA van de donor. Dat DNA zit in de mitochondriën.

Hoe dat werkt? Simpel gezegd gebruiken artsen het erfelijk materiaal uit de celkern van de wensmoeder en plaatsen dat in een donoreicel waarvan de eigen celkern is verwijderd. Die donoreicel bevat gezonde mitochondriën. Vervolgens kan de eicel worden bevrucht met het zaad van de vader.Er bestaat ook een variant waarbij de ingreep plaatsvindt nadat eicellen zijn bevrucht. Het resultaat is een embryo met DNA van drie mensen, waarbij het grootste deel afkomstig is van de wensouders.

Lees ook

Nieuws

Annemiek uit B&B Vol Liefde over draagmoederschap: ‘Heel veel spijt van’

In het Verenigd Koninkrijk zijn al kinderen geboren

Wat in Nederland nog toekomst is, gebeurt in het Verenigd Koninkrijk al. Onderzoekers van de universiteit van Newcastle maakten in 2025 bekend dat er acht kinderen waren geboren na mitochondriale donatie. De kinderen werden bij de publicatie als gezond beschreven.

Voor ouders die het risico lopen een ernstige erfelijke ziekte door te geven, kan deze ontwikkeling hoop bieden. Toch is het geen eenvoudige behandeling. Er komt een ivf-traject bij kijken en er is zorgvuldig medisch onderzoek nodig om de veiligheid en gevolgen op lange termijn te beoordelen.

Mag dit straks ook in Nederland?

Volgens minister Sophie Hermans van Volksgezondheid is mitochondriale donatie in Nederland in theorie wettelijk toegestaan. Maar dat betekent niet dat ouders zich nu al kunnen aanmelden voor de behandeling. Voordat de techniek in de Nederlandse fertiliteitszorg kan worden gebruikt, is meer wetenschappelijk onderzoek nodig. En juist daar speelt de Embryowet een belangrijke rol.

In Nederland gelden strenge regels voor onderzoek met embryo’s. Op dit moment ligt er een wetsvoorstel bij de Eerste Kamer dat het mogelijk moet maken om embryo’s speciaal voor wetenschappelijk onderzoek tot stand te brengen. De Eerste Kamer bespreekt dat voorstel in november 2026.

Als de wet wordt aangenomen, ontstaat er meer ruimte om onderzoek te doen naar technieken zoals mitochondriale donatie. Maar daarmee is de behandeling nog niet automatisch beschikbaar voor wensouders.

Waarom wil de minister het geen drie-ouder-baby noemen?

Hoewel er DNA van drie mensen in het kind zit, vindt minister Hermans de term ‘drie-ouder-baby’ niet passend. Dat heeft te maken met de rol van de donor. Het kind krijgt namelijk maar ongeveer 0,1 procent van zijn DNA van de eiceldonor. De rest komt van de vader en de moeder.

Bovendien heeft de donor geen juridische ouderrol. Ook gaat het niet om DNA uit de celkern, dat onder meer een belangrijke rol speelt bij eigenschappen zoals oogkleur en haarkleur. De minister vergelijkt de bijdrage van de donor daarom met een orgaandonatie. Toch blijft het onderwerp voer voor discussie. Het mitochondriale DNA is wel degelijk erfelijk materiaal en kan bij vrouwelijke kinderen later ook aan een volgende generatie worden doorgegeven.

Wat betekent dit voor ouders met een kinderwens?

Voor gezinnen waarin ernstige mitochondriale ziekten voorkomen, zou deze techniek in de toekomst een nieuwe mogelijkheid kunnen bieden. Maar voorlopig is mitochondriale donatie in Nederland nog geen behandeling die je bij een fertiliteitskliniek kunt aanvragen.

Eerst moet duidelijk worden welke ruimte de wet biedt voor onderzoek en of de behandeling veilig en verantwoord kan worden toegepast. Een baby met DNA van drie mensen klinkt misschien ingewikkeld. Maar achter de techniek zit een heel begrijpelijke wens: ouders die hopen hun kind een ernstige erfelijke ziekte te besparen.

Maar wat als je een kinderwens hebt en weet dat je een erfelijke ziekte kunt doorgeven? Marthe staat voor een moeilijke keuze: laat ze tijdens een toekomstige zwangerschap een vlokkentest doen, of niet? Lees hier haar persoonlijke verhaal.

Kek Mama leesdeals

Lees Kek Mama nu met korting of luxe cadeau

Ga voor me-time