Beeld: Canva
Wanneer het over de lange zomervakantie gaat, ligt de nadruk vaak op de uitdagingen voor ouders. Denk aan dure opvang, het regelen van activiteiten of zorgen over leerachterstanden. Ook onderzoekers kijken meestal naar de invloed van vakanties op schoolprestaties, gezondheid en welzijn.
Maar volgens nieuw onderzoek ontbreekt daarbij vaak één belangrijke stem: die van de kinderen zelf.
In discussies over schoolvakanties gaat het meestal over wat kinderen in die periode verliezen. Zo zijn er zorgen over leerachterstanden, minder beweging, gewichtstoename en het wegvallen van voorzieningen zoals gratis schoolmaaltijden. Voor veel gezinnen brengen vakanties bovendien extra kosten met zich mee. De kosten voor opvang, uitstapjes en dagelijkse maaltijden kunnen flink oplopen, zeker in een periode waarin veel huishoudens al te maken hebben met stijgende uitgaven.
Toch stellen onderzoekers dat deze benadering maar een deel van het verhaal vertelt. Kinderen hebben niet alleen recht op onderwijs en gezondheid, maar ook op rust, ontspanning en vrije tijd. Dat recht krijgt volgens hen vaak minder aandacht.
Onderzoekers wijzen erop dat kinderen vaak worden gezien als mensen die zich voortdurend moeten ontwikkelen. Zelfs vrije tijd wordt regelmatig beoordeeld op wat het oplevert: leren ze er iets van, bewegen ze genoeg of ontwikkelen ze nieuwe vaardigheden? Maar kinderen zijn niet alleen volwassenen in wording. Ze zijn ook nu al mensen met eigen behoeften, interesses en verlangens.
Vanuit dat perspectief krijgt vakantie een andere betekenis. Niet als een periode waarin elk moment nuttig moet worden ingevuld, maar als een kans om te ontspannen, op adem te komen of zelf keuzes te maken.
Voor het onderzoek werden jongeren tussen de 10 en 18 jaar gevraagd naar hun ervaringen tijdens schoolvakanties. Daaruit bleek dat veel van hen de vakantie zien als een noodzakelijke onderbreking van de drukte van school.
Voor sommige jongeren betekent die pauze niet alleen minder huiswerk, maar ook tijdelijk afstand nemen van lastige situaties op school, zoals spanningen met leraren of leeftijdsgenoten. Een 15-jarige deelnemer verwoordde het simpel: “Je hebt een pauze nodig; daar draait vakantie juist om.”
Daarnaast bleek dat jongeren hun vrije tijd bewust invullen. Anders dan het stereotype van eindeloos schermgebruik besteden veel kinderen hun vakantie aan hobby’s, sport, creativiteit of activiteiten die zij zelf interessant vinden. Een van de jongeren vertelde: “Tijdens vakanties leer ik veel meer over dingen die ik leuk en interessant vind. Dat is zelfs nuttiger dan sommige dingen op school, en het voelt niet stressvol.”
Lokale jeugdorganisaties en activiteiten speelden volgens veel jongeren een belangrijke rol tijdens vakanties. Niet alleen vanwege het aanbod van leuke bezigheden, maar ook omdat zij zich daar gehoord en serieus genomen voelden.
Volgens de onderzoekers laat dit zien dat vakanties kinderen de kans geven om zich op andere manieren te ontwikkelen dan binnen de schoolmuren mogelijk zou zijn. Ze ontdekken interesses, bouwen zelfvertrouwen op en leren verantwoordelijkheid nemen, zonder dat daar cijfers of toetsen aan verbonden zijn.
De onderzoekers benadrukken dat er nog veel onbekend is over hoe verschillende groepen kinderen schoolvakanties ervaren. Vooral de ervaringen van kinderen met een beperking, jongeren in de jeugdzorg en gezinnen die financieel onder druk staan verdienen volgens hen meer aandacht. Wat wel duidelijk wordt uit het onderzoek is dat schoolvakanties meer zijn dan een onderbreking van het onderwijs. Voor veel kinderen vormen ze een waardevolle periode van vrijheid, herstel en persoonlijke groei. Volgens de onderzoekers kan dat minstens zo belangrijk zijn als wat er in de klas wordt geleerd.
Wel is het trouwens zo dat steeds meer kinderen de leerstof vergeten door de zomervakantie. Benieuwd wat je als ouder kunt doen? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Taylor&Francis
Kinderen onthouden niet alleen wat ouders voor hen doen, maar ook hoe ze zich door hun woorden laten voelen. Een opmerking die voor een ouder misschien onschuldig of praktisch bedoeld lijkt, kan jarenlang bij een kind blijven hangen. Zeker wanneer gevoelens regelmatig worden weggewuifd of kinderen het idee krijgen dat ze niet goed genoeg zijn.
Roze beschuit met muisjes voor Patricia Bierings. De realityster, bekend van het achtste seizoen van Married at First Sight, is moeder geworden van haar eerste kindje.
Drie weken geleden werd Christina Curry voor het eerst moeder van dochter Cleo. Nu deelt ze een update over hoe het met haar gaat én hoe haar lichaam er inmiddels uitziet.
Kinderen spelen het liefst waar ze zich vrij voelen, maar als ouder bepaal je natuurlijk ook waar die vrijheid eindigt. Alleen had Saar nooit verwacht dat een paar vieze voeten genoeg zouden zijn om een speelvriendschap ineens ingewikkeld te maken.
Elaine (39) dacht dat ze eindelijk de perfecte man had gevonden: hij was grappig, attent en had precies de juiste dosis zelfvertrouwen. Toch was er één moment tijdens de date waarop de aantrekkingskracht compleet verdween.
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
