Beeld: Canva
De zomervakantie is hét moment waarop kinderen even helemaal kunnen loslaten: geen wekker, geen huiswerk en vooral veel tijd om te spelen. Toch kan die lange pauze ook een keerzijde hebben.
Wanneer schoolboeken maanden dicht blijven en oefenen helemaal verdwijnt, kunnen kinderen een deel van hun opgebouwde vaardigheden kwijtraken. Onderwijsdeskundigen noemen dit de ‘zomerdip’ (summer slide).
“De zomerdip is een term die onderwijsprofessionals gebruiken om te beschrijven hoeveel vooruitgang een leerling verliest tijdens de zomer, wanneer hij of zij academische vaardigheden niet actief blijft toepassen”, zegt Curby Alexander, universitair hoofddocent aan het College of Education van Texas Christian University en voormalig leerkracht in groep zes.
Onderzoek laat zien dat kinderen tijdens een lange zomervakantie tot 28 procent van hun leesontwikkeling en 34 procent van hun rekenvaardigheden kunnen verliezen. Gelukkig zijn er eenvoudige manieren om dit tegen te gaan.
De zomerdip verwijst naar het teruglopen van vaardigheden die kinderen tijdens het schooljaar hebben opgebouwd. Vooral lezen wordt vaak genoemd, vertelt Dr. Alexander. “Op de meeste basisscholen houden leerkrachten nauwkeurig bij op welk leesniveau een leerling zit en welke vooruitgang hij of zij gedurende het jaar boekt”, zegt hij. “Als een leerling regelmatig leest, kwalitatief goed leesonderwijs krijgt en wordt uitgedaagd met steeds moeilijkere teksten, zouden de leesvaardigheden moeten verbeteren en het leesniveau moeten stijgen.”
Na een lange vakantie merken leerkrachten echter regelmatig dat kinderen minder makkelijk lezen dan voor de zomer. Ook rekenen, schrijven en andere leergebieden kunnen een terugval laten zien. “Het gaat om leerresultaten waar leerlingen hard voor hebben gewerkt en die binnen een paar weken kunnen verdwijnen als ze niet regelmatig blijven oefenen”, voegt Kumon Learning-onderwijsspecialist Amber Braverman toe.
Vaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen worden sterker door herhaling. Net als bij sporten geldt: wat je minder gebruikt, wordt minder sterk.
“Als iemand in vorm wil komen om een hardloopwedstrijd van vijf kilometer te lopen, begint die persoon meestal met een trainingsschema en houdt dat weken of maanden vol om het lichaam voor te bereiden”, legt hij uit. “Als iemand na de wedstrijd stopt met trainen, verliest diegene vanzelf een deel van zijn conditie, omdat ons lichaam zich aanpast aan het huidige activiteitsniveau.”
Voor kinderen betekent dit dat dagelijkse oefenmomenten tijdens de vakantie kunnen helpen. Dat hoeft niet altijd met een schoolboek. Een rekenspelletje tijdens het koken, samen een recept lezen of vragen stellen tijdens een wandeling telt ook mee. “Zonder bewuste momenten waarop kinderen blijven oefenen, zoals een korte vraag tijdens het ontbijt of een spontaan telspelletje, worden zowel hun leer- als zelfvertrouwenspieren niet gebruikt”, zegt Marie Russell, programmacoördinator kinderontwikkeling en vroegschoolse educatie aan Post University.
Een vakantie vol buitenspelen, familiebezoek, vakanties of creatieve activiteiten is natuurlijk waardevol. Ouders hoeven zich daar geen zorgen over te maken. Wel kan het helpen om dagelijks even te lezen, af en toe een rekenspelletje te doen en schermtijd in balans te houden.
“Kinderen hebben de zomer nodig om vrij te spelen, creatief bezig te zijn, te dagdromen en contact te maken met familie en vrienden”, zegt hij. “Maar wanneer die tijd vooral wordt gevuld met weinig beweging en overmatig mediagebruik, kan er meer verlies van leerontwikkeling ontstaan. Dit kan een negatieve invloed hebben op motivatie, concentratie, slaap, lichamelijke gezondheid en mentale gezondheid.”
Hoewel ieder kind een zomerdip kan ervaren, lijken vooral jonge kinderen kwetsbaar. Kleuters en kinderen in de eerste jaren van de basisschool zijn nog volop bezig met het ontwikkelen van basisvaardigheden.
“Jonge kinderen zijn nog volop in ontwikkeling en de vooruitgang die ze hebben geboekt, raakt sneller verloren”, zegt hij. “Daarom zijn routines zo belangrijk voor jonge kinderen. Ze hebben baat bij structuur rondom slaap, eten, spelen, gezonde interacties en activiteiten zoals lezen, ontdekken en leren.” Een beetje structuur tijdens de vakantie helpt kinderen niet alleen bij hun ontwikkeling, maar geeft ook houvast wanneer het nieuwe schooljaar weer begint.
De impact van een zomerdip verschilt per kind. Sommige kinderen hebben na de vakantie vooral wat tijd nodig om weer in het ritme te komen, terwijl anderen grotere achterstanden kunnen oplopen.
“Ze zullen waarschijnlijk meer moeite hebben om weer in het schoolritme te komen, omdat ze mogelijk een half jaar of meer aan vooruitgang zijn kwijtgeraakt”, zegt Dr. Alexander. “Veel vaardigheden die ze het vorige jaar hebben opgebouwd, kunnen verloren gaan, waardoor ze minder goed voorbereid zijn op het nieuwe lesprogramma.”
Volgens Megan Kuhfeld, directeur groeimodellen en analyses bij NWEA, besteden veel scholen de eerste twee tot zes weken van het nieuwe schooljaar aan het herhalen van oude lesstof, maar is dat niet altijd genoeg om alle verschillen weg te werken.
“Hoewel veel leerkrachten de eerste twee tot zes weken van het nieuwe schooljaar besteden aan het herhalen van oude lesstof, is dat niet voldoende om alle leerlingen weer helemaal bij te brengen”, zegt ze.
Daarnaast kan een terugval invloed hebben op het zelfvertrouwen van kinderen. Ze kunnen minder enthousiast worden om te lezen, minder makkelijk meedoen in de klas of sneller twijfelen aan hun eigen kunnen.
Een zomerdip voorkomen betekent niet dat de vakantie verandert in een verlengde schoolperiode. Kleine momenten verspreid over de dag zijn vaak al voldoende. “Onderzoek laat zien dat zowel activiteiten thuis als georganiseerde programma’s kunnen helpen om lees- en rekenvaardigheden tijdens de zomer te verbeteren. Maar kinderen moeten wel regelmatig deelnemen en de activiteiten moeten interessant genoeg zijn om effect te hebben”, zegt Kuhfeld.
Ook zonder dure kampen of speciale programma’s kunnen ouders veel doen. Denk aan samen naar de bibliotheek gaan, gratis werkbladen gebruiken of kinderen zelf boeken laten kiezen.
“Door te luisteren en te vragen waarom of hoe oefenen kinderen helder denken en zichzelf uitdrukken”, zegt Russell.
Volgens haar kunnen juist simpele activiteiten een groot verschil maken. “Een beetje gerichte aandacht nu kan maanden aan opgebouwde vooruitgang beschermen, vermindert de noodzaak om in de herfst achterstanden weg te werken en helpt kinderen hun zelfvertrouwen te behouden”, zegt Russell. “Zo verandert de zomer van een passieve pauze in een periode waarin nieuwsgierigheid, samenwerking en probleemoplossend denken worden gestimuleerd.”
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: College of Education van Texas Christian University
Een gezonde baby, een trotse ouder en een mooie afsluiting van de bevalling: dat is vaak het beeld dat we hebben van het werk van een verloskundige. Maar in aflevering 2 van De verloskundigen, met de veelzeggende titel Zorg die verder gaat, wordt duidelijk dat hun werk juist ná de geboorte nog lang niet voorbij […]
Louisa is verloskundige in de Randstad en moeder van Khai (3). In haar werk komt ze dagelijks de ontroerende en krachtige kanten tegen van het zwanger zijn, de bevalling en alles wat daarna komt. In haar columns deelt ze openhartige verhalen en inzichten.
Alsof we nog niet genoeg to-do’s op ons lijstje hadden staan. Boodschappen? Check. Kinderen naar school? Check. Was opvouwen? Ooit. En nu blijkt uit nieuw onderzoek dat ook een actief seksleven mogelijk een positief effect heeft op je gezondheid.
Alsof het gemis van Jade Kops nog niet groot genoeg was, krijgt haar familie opnieuw een zware klap te verwerken. Via Instagram maakt haar zus Amber bekend dat ook hun opa is overleden. Nog geen paar maanden nadat ze afscheid moesten nemen van Jade, volgt opnieuw een ingrijpend verlies.
Toen we de vakantie naar Gran Canaria boekten, zag ik het al helemaal voor me: zon, zwembad, uitslapen (nou ja, voor zover dat met kinderen kan) en opgeladen weer naar huis. Dat liep alleen nét even anders.
Wedding bells voor Roxeanne Hazes. De zangeres is in het huwelijksbootje gestapt met haar grote liefde Erik Zwennes. Op Instagram deelt ze de allereerste trouwfoto’s.
