Wie ooit zwanger is geweest, herkent het misschien wel: je voelt je anders, denkt anders, reageert anders. Dit is geen verbeelding: een zwangerschap blijkt je brein daadwerkelijk te veranderen. En opvallend genoeg gebeurt dat bij een tweede zwangerschap opnieuw, maar niet op dezelfde manier als de eerste keer.
Onderzoekers van Amsterdam UMC ontdekten namelijk dat het moederbrein zich telkens opnieuw aanpast, afhankelijk van de fase waarin je zit. Maar wat betekent dit precies voor moeders? En maken mannen ook zoiets mee als ze vader worden?
Volgens onderzoeker Elseline Hoekzema, hoofd van het Pregnancy Brain Lab van Amsterdam UMC, was het al duidelijk dat een eerste zwangerschap iets met het brein van moeders doet. Bij een eerder onderzoek kwam namelijk duidelijk naar voren dat er veranderingen ontstaan in het hersennetwerk dat actief is als je geen specifieke taak aan het uitvoeren bent. Dit is een netwerk dat een belangrijke rol speelt bij het reguleren van emoties, sociale relaties en het aanvoelen van anderen.
Dit deel van het brein is het meest actief als je dagdroomt of bijvoorbeeld nadenkt over jezelf en anderen. “Juist dat netwerk verandert dus sterk tijdens een eerste zwangerschap”, zo legt Hoekzema uit. Deze veranderingen bleken ook weer nauw samen te hangen met de band tussen moeder en kind. Hoe ingrijpender de verandering in hersenstructuur, hoe sterker de moeder reageerde op haar baby. Vrouwen bij wie een grote verandering plaatsvond, gaven aan zich emotioneel sterker verbonden te voelen met hun kind.
Bij vrouwen met minder sterke hersenveranderingen, bleken weer vaker mentale klachten voor te komen. Zowel rond de zwangerschap als na de bevalling. “Dat kan gaan om somberheid, maar soms ook om gevoelens van afstand, boosheid of moeite met hechting”, zegt Hoekzema. Volgens haar laat dit duidelijk zien dat deze hersenveranderingen samenhangen met hoe een moeder zich voelt.”
Het moge dus duidelijk zijn dat een eerste zwangerschap het één en ander met je brein doet. Maar voor het nieuwe onderzoek hebben de wetenschappers zich specifiek gericht op vrouwen die voor de tweede keer zwanger werden. Hun brein bleek opnieuw te veranderen, maar wel anders dan bij de eerste zwangerschap. “De grote omschakeling is dan al geweest”, zo legt onderzoeker Milou Straathof uit. “Wat we nu zien, is meer een verfijning.”
Bij een tweede zwangerschap was er vooral een verandering te zien in hersengebieden die te maken hebben met aandacht en het verwerken van prikkels. Dit kan helpen als je voor meerdere kinderen tegelijkertijd moet zorgen. “Denk aan een kind op je arm en een ander kind aan je hand”, zo legt Hoekzema uit. “Je brein krijgt voortdurend prikkels en moet daar snel en automatisch op reageren. Deze veranderingen maken dat makkelijker.”
Ook bleken hersennetwerken die helpen om de aandacht vast te houden, sterker te worden. “Dat kan handig zijn als je bijvoorbeeld je kind in de speeltuin in de gaten wilt houden en daar echt bij wilt blijven.” Daarnaast zagen onderzoekers ook veranderingen in de witte stof: dit zijn de verbindingen tussen verschillende hersengebieden. Deze veranderingen waren bij sommige vrouwen zelfs alleen zichtbaar tijdens de tweede zwangerschap en niet bij de eerste. Volgens Hoekzema laat dit duidelijk zien hoe flexibel het brein is en hoe het zich blijft aanpassen aan nieuwe fases in het leven.
En geen zorgen: het zijn niet alleen de moeders die hersenveranderingen doormaken. Ook bij vaders gebeurt er het één en het ander. “Ook bij hen zien we hersenveranderingen. Deze ontstaan vooral na de geboorte, door langdurig en intensief contact met het kind”, zo legt Hoekzema uit.
Heb jij last van ‘mom brain’? Het gaat niet meer over, volgens onderzoek
Bron: Amsterdam UMC
Er zijn van die momenten waarop je naar je kind kijkt en ineens denkt: wow, dit is anders dan vroeger. Kinderen die hun grenzen aangeven. Die durven praten. Die zichzelf serieus nemen. En dat is prachtig.
Iedere moeder heeft haar momentjes. Maar sommige blunders zijn té erg – of te hilarisch – om voor jezelf te houden. In de rubriek ‘Opgebiecht’ delen vrouwen hun grootste geheimen en gênantste momenten. Deze week Francine, die haar zoon niet meer van de opvang durft te halen, uit angst voor wat voor wangedrag hij nu […]
Hij komt niet graag in parfumeriewinkels, scant ruimtes op huisdieren en checkt voedseletiketten op noten. Het is dagelijkse kost voor René Watzema (35). Zijn 2-jarige dochter Noré kampt namelijk met heftige allergieën en eczeem. “Het is hartverscheurend. Daarom is humor het beste medicijn.”
Sabine (41) werkte fulltime, sportte fanatiek en danste door de woonkamer met haar dochters. Tot Long COVID haar leven stillegde. Wat volgde was een zware periode van overleven, rouw en ontdekken hoe ze het moederschap opnieuw vorm moest geven.
Je kinderen spreken het misschien niet elke dag uit, maar hun gedrag zegt alles. Herken jij deze elf signalen? Grote kans dat jij meer goed hebt gedaan in de opvoeding dan je denkt.
Het is belangrijk om je kind al op jonge leeftijd te helpen met het reguleren van zijn of haar emoties. Lees hier hoe je dit kan doen.
