Wie ooit zwanger is geweest, herkent het misschien wel: je voelt je anders, denkt anders, reageert anders. Dit is geen verbeelding: een zwangerschap blijkt je brein daadwerkelijk te veranderen. En opvallend genoeg gebeurt dat bij een tweede zwangerschap opnieuw, maar niet op dezelfde manier als de eerste keer.
Onderzoekers van Amsterdam UMC ontdekten namelijk dat het moederbrein zich telkens opnieuw aanpast, afhankelijk van de fase waarin je zit. Maar wat betekent dit precies voor moeders? En maken mannen ook zoiets mee als ze vader worden?
Volgens onderzoeker Elseline Hoekzema, hoofd van het Pregnancy Brain Lab van Amsterdam UMC, was het al duidelijk dat een eerste zwangerschap iets met het brein van moeders doet. Bij een eerder onderzoek kwam namelijk duidelijk naar voren dat er veranderingen ontstaan in het hersennetwerk dat actief is als je geen specifieke taak aan het uitvoeren bent. Dit is een netwerk dat een belangrijke rol speelt bij het reguleren van emoties, sociale relaties en het aanvoelen van anderen.
Dit deel van het brein is het meest actief als je dagdroomt of bijvoorbeeld nadenkt over jezelf en anderen. “Juist dat netwerk verandert dus sterk tijdens een eerste zwangerschap”, zo legt Hoekzema uit. Deze veranderingen bleken ook weer nauw samen te hangen met de band tussen moeder en kind. Hoe ingrijpender de verandering in hersenstructuur, hoe sterker de moeder reageerde op haar baby. Vrouwen bij wie een grote verandering plaatsvond, gaven aan zich emotioneel sterker verbonden te voelen met hun kind.
Bij vrouwen met minder sterke hersenveranderingen, bleken weer vaker mentale klachten voor te komen. Zowel rond de zwangerschap als na de bevalling. “Dat kan gaan om somberheid, maar soms ook om gevoelens van afstand, boosheid of moeite met hechting”, zegt Hoekzema. Volgens haar laat dit duidelijk zien dat deze hersenveranderingen samenhangen met hoe een moeder zich voelt.”
Het moge dus duidelijk zijn dat een eerste zwangerschap het één en ander met je brein doet. Maar voor het nieuwe onderzoek hebben de wetenschappers zich specifiek gericht op vrouwen die voor de tweede keer zwanger werden. Hun brein bleek opnieuw te veranderen, maar wel anders dan bij de eerste zwangerschap. “De grote omschakeling is dan al geweest”, zo legt onderzoeker Milou Straathof uit. “Wat we nu zien, is meer een verfijning.”
Bij een tweede zwangerschap was er vooral een verandering te zien in hersengebieden die te maken hebben met aandacht en het verwerken van prikkels. Dit kan helpen als je voor meerdere kinderen tegelijkertijd moet zorgen. “Denk aan een kind op je arm en een ander kind aan je hand”, zo legt Hoekzema uit. “Je brein krijgt voortdurend prikkels en moet daar snel en automatisch op reageren. Deze veranderingen maken dat makkelijker.”
Ook bleken hersennetwerken die helpen om de aandacht vast te houden, sterker te worden. “Dat kan handig zijn als je bijvoorbeeld je kind in de speeltuin in de gaten wilt houden en daar echt bij wilt blijven.” Daarnaast zagen onderzoekers ook veranderingen in de witte stof: dit zijn de verbindingen tussen verschillende hersengebieden. Deze veranderingen waren bij sommige vrouwen zelfs alleen zichtbaar tijdens de tweede zwangerschap en niet bij de eerste. Volgens Hoekzema laat dit duidelijk zien hoe flexibel het brein is en hoe het zich blijft aanpassen aan nieuwe fases in het leven.
En geen zorgen: het zijn niet alleen de moeders die hersenveranderingen doormaken. Ook bij vaders gebeurt er het één en het ander. “Ook bij hen zien we hersenveranderingen. Deze ontstaan vooral na de geboorte, door langdurig en intensief contact met het kind”, zo legt Hoekzema uit.
Heb jij last van ‘mom brain’? Het gaat niet meer over, volgens onderzoek
Bron: Amsterdam UMC
Carola de Koning (46) werkte als leerkracht en kindercoach en specialiseerde zich in stress bij kinderen. Nu is ze onderwijsdeskundige bij Wijzer over de Basisschool en ontwikkelt zij samen met haar team nieuwe leermiddelen. Ze is expert in toetsstress rondom toetsen van IEP, Leerling in beeld (Cito) en de Doorstroomtoets. In haar columns neemt ze […]
Wat als je erachter komt dat je kind op zijn eerste schooldag een half uur lang heeft staan huilen? Milenka ging er met gestrekt been in en lag dus meteen vanaf dag een in conflict met de juf.
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
Op de peuterspeelzaal begint het sociale leven van peuters pas écht. En soms ook hun reputatie. Marianne (33) weet er alles van.
Sommige dingen kan je als moeder prima mee wegkomen, maar als vader is dat soms net even anders. Dat werd Jeanette pijnlijk duidelijk, toen haar man bijna in elkaar geslagen werd.
Iedere moeder heeft haar momentjes. Maar sommige blunders zijn té erg – of te hilarisch – om voor jezelf te houden. In de rubriek ‘Opgebiecht’ delen vrouwen hun grootste geheimen en gênantste momenten. Deze week Lorraine, die iets achterhoudt voor haar man.
