Beeld: Canva
Een zwangere vrouw krijgt vaak een lange lijst met adviezen mee. Niet roken, geen alcohol drinken en voorzichtig omgaan met cafeïne behoren tot de bekendste waarschuwingen. Terecht, want bepaalde stoffen kunnen invloed hebben op de ontwikkeling van een ongeboren kind.
Toch blijkt uit een nieuwe studie dat er mogelijk een andere factor minstens zo belangrijk is…
We hebben het over de sociaaleconomische situatie van het gezin. Onderzoek onder meer dan 230.000 gezinnen laat zien dat de opleiding en het beroep van ouders sterker samenhangen met verschillende gezondheidsuitkomsten van kinderen dan veel leefstijlkeuzes tijdens de zwangerschap. Wetenschappers van onder meer de universiteiten van Exeter en Bristol werkten samen met onderzoekers uit Noorwegen en Bradford. Zij combineerden gegevens uit vier langdurige bevolkingsonderzoeken in het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen.
De onderzoekers bekeken de invloed van verschillende factoren op 72 gezondheidskenmerken bij kinderen tot elf jaar. Daarbij keken ze onder meer naar gewicht, cognitieve ontwikkeling, gedrag, bloeddruk en allergieën.
Naast roken tijdens de zwangerschap, alcoholgebruik en cafeïne-inname onderzochten de onderzoekers ook de sociaaleconomische positie van het gezin. Daarbij keken ze naar factoren als opleidingsniveau en beroep, die een beeld geven van de beschikbare middelen en kansen binnen een huishouden.
De resultaten laten zien dat leefstijl tijdens de zwangerschap niet altijd de sterkste voorspeller van gezondheid is. Voor roken tijdens de zwangerschap vonden de onderzoekers in ongeveer 6 procent van de analyses een duidelijk verband met gezondheidsuitkomsten van kinderen. Voor alcohol was dat 3 procent en voor cafeïne minder dan 0,5 procent.
Bij sociaaleconomische omstandigheden was het verband sterker. In 15 procent van de analyses zagen de onderzoekers een duidelijke relatie. Kinderen uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische positie hadden gemiddeld vaker te maken met een hoger BMI, meer gedragsproblemen en minder gunstige cognitieve ontwikkeling. Volgens de onderzoekers bleef dit verband zichtbaar, ook wanneer rekening werd gehouden met factoren als roken of alcoholgebruik door ouders.
Opvallend aan het onderzoek is dat niet alleen naar moeders werd gekeken. Ook partners werden meegenomen in de analyses. Veel onderzoek naar invloeden tijdens de zwangerschap richt zich vooral op de moeder, omdat het ongeboren kind zich in haar lichaam ontwikkelt. Toch bleken de effecten van leefstijlgedrag van moeders en partners vaak vergelijkbaar.
In ongeveer de helft van de gevallen was het verband iets sterker bij de moeder. In de andere helft werd juist een vergelijkbare invloed bij de partner gevonden. Dat wijst erop dat niet alle effecten rechtstreeks via de zwangerschap ontstaan, maar mogelijk ook samenhangen met bredere omstandigheden binnen het gezin.
De onderzoekers benadrukken dat leefstijlkeuzes niet onbelangrijk zijn. Vooral roken tijdens de zwangerschap blijft een duidelijke risicofactor. Moederlijk rookgedrag bleek samen te hangen met een lager geboortegewicht, een hoger BMI op latere leeftijd en meer gedragsproblemen. Bij partners werd roken gekoppeld aan een hoger BMI bij het kind en problemen op het gebied van sociale communicatie. Tegelijkertijd bleek dat de invloed van een lage sociaaleconomische positie vaak even groot of zelfs groter was dan die van roken.
De studie kent ook beperkingen. De meeste deelnemers waren wit en afkomstig uit West-Europa. Daardoor is nog niet zeker of dezelfde resultaten gelden voor andere bevolkingsgroepen en landen. Daarnaast waren niet voor alle analyses evenveel gegevens beschikbaar, waardoor sommige conclusies gebaseerd zijn op kleinere groepen.
Toch noemen de onderzoekers de omvang van het onderzoek en het feit dat dezelfde patronen terugkwamen in vier verschillende bevolkingsstudies belangrijke sterke punten. De belangrijkste boodschap voor ouders is daarom tweeledig: gezond gedrag tijdens de zwangerschap blijft essentieel, maar ook de omgeving waarin een kind opgroeit lijkt een grote rol te spelen bij de gezondheid op de lange termijn.
Benieuwd vanaf vanaf welke leeftijd het alcoholgebruik van ouders de meeste invloed heeft op kinderen? Je leest het hier.
Dit artikel is geschreven door de redactie van Kek Mama en is bedoeld voor informatieve doeleinden. Wij zijn geen artsen. Bij twijfels of gezondheidsproblemen raden we aan om altijd een arts of medisch specialist te raadplegen.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Universiteiten van Exeter en Bristol
Zwanger zijn is prachtig, maar laten we eerlijk zijn: met een steeds groter wordende buik worden zelfs de simpelste dingen een uitdaging. Daar kan Roxanne Bertels, de zwangere vriendin van wielrenner Mathieu van der Poel, inmiddels over meepraten. Op Instagram deelt ze een grappige gedachte die voor veel zwangere vrouwen herkenbaar zal zijn.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week vertelt Joy (30) over het Tikkie dat ze van haar schoonmoeder kreeg.
Als je zwanger bent en je werkt, dan willen mensen daar nog wel eens naar vragen. Naar je verlof, met name. Want: jij gaat er dit jaar even tussenuit. Zij niet. ‘Heb je zin in die vijf maanden vrij zijn?’, vraagt iemand aan me. Ik antwoord dat ik daar inderdaad wel naar uitkijk, ja. Pas […]
Bij opa en oma gaat het soms net even anders dan thuis. Geen tablet aan tafel, eerst netjes gedag zeggen en na het eten misschien nog een potje kaarten. Hoewel kinderen daar niet altijd meteen enthousiast van worden, blijken juist die ouderwetse gewoontes waardevol.
Video
Drie kinderen, bomvolle agenda’s en af en toe een flinke woordenwisseling: ook bij Kim Kötter (44) en Jaap Reesema (42) is het echt niet altijd rozengeur en maneschijn. Toch weet Kim na veertien jaar samen één ding heel zeker: zij en Jaap worden samen oud. Daar heeft ze zo haar redenen voor.
Bij opa en oma gelden soms heel andere regels dan thuis. Geen tablet aan tafel, gewoon buiten spelen en netjes ‘dank je wel’ zeggen. Misschien vind je sommige gewoontes een tikje ouderwets, maar ze kunnen juist verrassend goed zijn voor je kind.
