Beeld: Canva
Het is zo’n alledaags moment dat weinig bijzonders lijkt: een glas wijn aan het einde van de dag, een tiener die half opgaat in zijn telefoon aan de keukentafel.
Toch laat nieuw onderzoek zien dat precies dat soort huis-, tuin- en keukenscènes meer invloed kunnen hebben dan je denkt.
Uit recent onderzoek blijkt dat het alcoholgebruik van ouders thuis vaak doorwerkt in het latere alcoholgebruik van hun kinderen. Vooral in de tienerjaren vormt dat voorbeeld zich sterk: jongeren tussen de vijftien en zeventien jaar blijken het meest gevoelig voor wat ze thuis zien gebeuren rondom alcohol.
Dat is ook precies de fase waarin veel jongeren hun eerste echte ideeën vormen over wat ‘normaal’ drinken is en hoe alcohol een plek krijgt in sociale situaties.
De inzichten komen voort uit een lange Australische studie (HILDA), waarin ruim 6.600 mensen gedurende 23 jaar zijn gevolgd. In totaal gaat het om tienduizenden metingen van leefstijl en gedrag.
Onderzoekers keken daarbij naar het drinkgedrag van ouders in de periode dat hun kinderen opgroeiden (twaalf tot achttien jaar) en vergeleken dat met het latere alcoholgebruik van die kinderen op volwassen leeftijd. Daaruit komt een duidelijk patroon naar voren: de invloed van ouders is het sterkst in de adolescentie, neemt af in de twintiger jaren en komt later weer deels terug wanneer mensen zelf ouder worden.
Opvallend is dat de invloed vaak binnen dezelfde ouder-kindrelatie blijft: moeders hebben vaker invloed op dochters en vaders op zonen. Vooral in de tienerjaren en later opnieuw wanneer mensen zelf een gezin krijgen, lijkt dat voorbeeldgedrag weer terug te komen.
De onderzoekers benadrukken dat dit wijst op aangeleerd gedrag. Wat kinderen zien in huis, wordt onderdeel van hun eigen referentiekader.
Om beter te begrijpen waar dat gedrag vandaan komt, vergeleken onderzoekers ook gezinnen met en zonder biologische band, zoals adoptie- en stiefgezinnen. Daarbij bleef vooral de invloed van het dagelijkse voorbeeld overeind, wat suggereert dat het niet alleen om erfelijkheid gaat, maar vooral om wat kinderen in de praktijk meekrijgen.
Belangrijk is dat het niet gaat om een enkel glas wijn of een losse situatie. Het onderzoek kijkt naar herhaalde patronen over jaren heen. De context in huis blijkt daarbij doorslaggevend: hoe vaak alcohol aanwezig is, welke rol het speelt en hoe vanzelfsprekend het wordt gevonden.
Uit verschillende studies blijkt dat vooral een combinatie van factoren invloed heeft op later drinkgedrag: duidelijkheid over regels, betrokkenheid van ouders, open communicatie en beperkt alcoholgebruik in huis. Ook blijkt dat het zelf aanbieden van alcohol aan tieners, zelfs met goede bedoelingen, later juist kan leiden tot meer en problematischer gebruik.
De boodschap uit het onderzoek is niet dat ouders alles foutloos moeten doen. Het gaat vooral om bewustwording welk signaal je thuis afgeeft, zonder dat je erbij stilstaat. Want ook al lijkt het een klein moment aan de keukentafel, voor kinderen kan het precies dát zijn wat hun idee vormt van wat “normaal” is.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Wiley
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
Laurie (39) is orthopedagoog, opvoeddeskundige en moeder van zoons Dex (8) en Otis (4). Ze heeft twee jaar met haar gezin in Zuid-Afrika gewoond en is dit jaar teruggekeerd naar Nederland. In haar column schrijft Laurie over de hoogtepunten en worstelingen van het ouderschap.
Ilva Kuijpers (28) is leerkracht van groep 1/2. Iedere maand schrijft ze voor Kek Mama een column over haar belevenissen op de basisschool.
Kinderen, luchthavens en op tijd komen: het is nogal een uitdaging. Als je kinderen dan ook nog verstoppertje gaan spelen en er eentje spoorloos verdwenen blijkt, slaat de paniek al snel toe.
Alsof het gemis van Jade Kops nog niet groot genoeg was, krijgt haar familie opnieuw een zware klap te verwerken. Via Instagram maakt haar zus Amber bekend dat ook hun opa is overleden. Nog geen paar maanden nadat ze afscheid moesten nemen van Jade, volgt opnieuw een ingrijpend verlies.
Er is gezinsuitbreiding op komst bij Rens Kroes (38). De schrijfster en ondernemer maakt maandag bekend dat zij en haar man Sid hun tweede kind verwachten.
