Beeld: Canva
Sommige ouders maken zich zorgen als hun kind erg op zichzelf gericht lijkt, snel boos wordt bij kritiek of altijd de beste wil zijn. Toch betekent dat niet automatisch dat er sprake is van narcisme.
Volgens klinisch psycholoog Shahrzad Jalali ontwikkelen jonge kinderen van nature eerst een sterk ik-gevoel. Pas later leren ze rekening houden met anderen, omgaan met teleurstellingen en empathie tonen.
“Kleine kinderen zijn van nature op zichzelf gericht, zo vormt het ego zich”, legt Jalali uit. “Het probleem is niet dat een kind denkt dat de wereld om hen draait, het gaat erom of ze daarin blijven hangen.”
Volgens de psycholoog kunnen ouders veel doen om te voorkomen dat narcistische trekken zich verder ontwikkelen. Daarbij draait het niet om streng opvoeden of juist eindeloos complimenten geven, maar vooral om emotionele veiligheid, duidelijke grenzen en realistische feedback.
Een van de belangrijkste lessen voor kinderen is dat regels ook voor hen gelden. Kinderen die nooit “nee” horen of overal mee wegkomen, kunnen later moeite krijgen met verantwoordelijkheid nemen. Maar alleen streng zijn werkt volgens Jalali ook niet.
“Zonder grenzen komt een kind niet in aanraking met de realiteit en kan het ego opgeblazen raken. Maar zonder emotionele afstemming kunnen grenzen omslaan in schaamte.” Juist die combinatie blijkt belangrijk: duidelijk zijn en tegelijkertijd laten voelen dat je kind geliefd blijft. Zoals Jalali het omschrijft: “‘Ik geef om je, maar dit gedrag is nog steeds niet oké.’ Dat leert zowel eigenwaarde als verantwoordelijkheid.”
Ook de manier waarop ouders complimenten geven speelt een grote rol. Veel kinderen groeien op met het idee dat ze vooral gewaardeerd worden wanneer ze iets goed doen: hoge cijfers halen, uitblinken in sport of ergens de beste in zijn. Volgens Jalali kan dat ervoor zorgen dat een kind zijn eigenwaarde volledig koppelt aan succes.
“Dat is een gezonder kader omdat het voorkomt dat een kind verslaafd raakt aan goedkeuring. Als een kind zich alleen gezien voelt wanneer het succesvol is, ontwikkelt het geen stabiel zelfbeeld, maar een performance.” Daarom adviseert ze ouders om vooral inzet en doorzettingsvermogen te benoemen in plaats van superioriteit. Bijvoorbeeld: “Je hebt hier echt hard voor gewerkt” in plaats van “Je bent geweldig”.
Volgens haar helpt dat kinderen om ook met mislukkingen om te leren gaan. “Kinderen die geloven dat ze gelijkstaan aan hun prestaties groeien vaak uit tot volwassenen die falen vrezen.”
Een derde belangrijk punt is empathie. Veel ouders denken dat empathie vanzelf ontstaat, maar volgens Jalali moeten kinderen dit echt leren. Dat gebeurt vooral wanneer een kind zelf ervaart dat gevoelens serieus genomen worden.
“Empathie ontstaat wanneer een kind ervaart dat het begrepen wordt.” Door samen te praten over emoties en situaties leren kinderen stap voor stap rekening houden met anderen. Vragen zoals: “Hoe denk je dat dat voor die persoon voelde?” kunnen daarbij helpen.
Volgens Jalali zit de oorzaak van narcistische trekken ook niet alleen in te veel complimenten. Juist emotionele afstand of voortdurende kritiek kunnen ook schade veroorzaken. “Narcisme is zelden echte zelfverzekerdheid. Vaak is het een beschermingsmechanisme voor iets kwetsbaars daaronder.”
Wil je ook weten wat de 4 lessen zijn voor het opvoeden van gelukkige en succesvolle kinderen? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Shahrzad Jalali
Voetbalster en voormalig Oranje-international Lieke Martens (33) heeft voor het eerst openhartig verteld over het verlies van haar zoontje Eden.
Sommige zinnen uit je jeugd blijven niet alleen hangen, maar duiken later in je leven ineens weer op, precies op de momenten dat je ze nodig hebt. Vaak kwamen ze van grootouders: geen lange verhalen, maar korte uitspraken die net iets te vaak werden herhaald om te vergeten. Toen misschien ouderwets of streng, maar achteraf […]
Wie rond de eeuwwisseling een kind kreeg, koos vaak voor namen die overal opdoken: op schoolpleinen, in televisieseries en zelfs in de hitlijsten.
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
Moeder van een peuter, en nog steeds chronisch reislustig. Nu haar relatie voorbij is, stapt freelance redacteur Lianne Kooistra met haar dochter in een camper om voor lange tijd door Europa te trekken. Onderweg zoeken ze een nieuw ritme, nieuwe plekken en af en toe een speeltuin. In haar columns schrijft ze over hun tijdelijke […]
In het begin van een nieuwe relatie is het voor veel mensen een bekend patroon: je wilt ontspannen overkomen, terwijl je ondertussen constant checkt wat de ander doet, zegt of laat. App je te vaak? Vraag je te snel waar het heen gaat? Of houd je je juist in uit angst om te intens te […]
