Beeld: Canva
Sommige ouders maken zich zorgen als hun kind erg op zichzelf gericht lijkt, snel boos wordt bij kritiek of altijd de beste wil zijn. Toch betekent dat niet automatisch dat er sprake is van narcisme.
Volgens klinisch psycholoog Shahrzad Jalali ontwikkelen jonge kinderen van nature eerst een sterk ik-gevoel. Pas later leren ze rekening houden met anderen, omgaan met teleurstellingen en empathie tonen.
“Kleine kinderen zijn van nature op zichzelf gericht, zo vormt het ego zich”, legt Jalali uit. “Het probleem is niet dat een kind denkt dat de wereld om hen draait, het gaat erom of ze daarin blijven hangen.”
Volgens de psycholoog kunnen ouders veel doen om te voorkomen dat narcistische trekken zich verder ontwikkelen. Daarbij draait het niet om streng opvoeden of juist eindeloos complimenten geven, maar vooral om emotionele veiligheid, duidelijke grenzen en realistische feedback.
Een van de belangrijkste lessen voor kinderen is dat regels ook voor hen gelden. Kinderen die nooit “nee” horen of overal mee wegkomen, kunnen later moeite krijgen met verantwoordelijkheid nemen. Maar alleen streng zijn werkt volgens Jalali ook niet.
“Zonder grenzen komt een kind niet in aanraking met de realiteit en kan het ego opgeblazen raken. Maar zonder emotionele afstemming kunnen grenzen omslaan in schaamte.” Juist die combinatie blijkt belangrijk: duidelijk zijn en tegelijkertijd laten voelen dat je kind geliefd blijft. Zoals Jalali het omschrijft: “‘Ik geef om je, maar dit gedrag is nog steeds niet oké.’ Dat leert zowel eigenwaarde als verantwoordelijkheid.”
Ook de manier waarop ouders complimenten geven speelt een grote rol. Veel kinderen groeien op met het idee dat ze vooral gewaardeerd worden wanneer ze iets goed doen: hoge cijfers halen, uitblinken in sport of ergens de beste in zijn. Volgens Jalali kan dat ervoor zorgen dat een kind zijn eigenwaarde volledig koppelt aan succes.
“Dat is een gezonder kader omdat het voorkomt dat een kind verslaafd raakt aan goedkeuring. Als een kind zich alleen gezien voelt wanneer het succesvol is, ontwikkelt het geen stabiel zelfbeeld, maar een performance.” Daarom adviseert ze ouders om vooral inzet en doorzettingsvermogen te benoemen in plaats van superioriteit. Bijvoorbeeld: “Je hebt hier echt hard voor gewerkt” in plaats van “Je bent geweldig”.
Volgens haar helpt dat kinderen om ook met mislukkingen om te leren gaan. “Kinderen die geloven dat ze gelijkstaan aan hun prestaties groeien vaak uit tot volwassenen die falen vrezen.”
Een derde belangrijk punt is empathie. Veel ouders denken dat empathie vanzelf ontstaat, maar volgens Jalali moeten kinderen dit echt leren. Dat gebeurt vooral wanneer een kind zelf ervaart dat gevoelens serieus genomen worden.
“Empathie ontstaat wanneer een kind ervaart dat het begrepen wordt.” Door samen te praten over emoties en situaties leren kinderen stap voor stap rekening houden met anderen. Vragen zoals: “Hoe denk je dat dat voor die persoon voelde?” kunnen daarbij helpen.
Volgens Jalali zit de oorzaak van narcistische trekken ook niet alleen in te veel complimenten. Juist emotionele afstand of voortdurende kritiek kunnen ook schade veroorzaken. “Narcisme is zelden echte zelfverzekerdheid. Vaak is het een beschermingsmechanisme voor iets kwetsbaars daaronder.”
Wil je ook weten wat de 4 lessen zijn voor het opvoeden van gelukkige en succesvolle kinderen? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: Shahrzad Jalali
Veel mensen vragen zich weleens af of hun partner hen over jaren nog steeds aantrekkelijk zal vinden. Zeker na kinderen, stress, ouder worden of lichamelijke veranderingen kan die onzekerheid behoorlijk groot worden.
De zesjarige Lío, zoon van Lil Kleine en Jaimie Vaes, laat de laatste tijd mooie ontwikkelingen zien in zijn spraak. Waar hij door een vorm van non-verbaal autisme jarenlang nauwelijks verbaal communiceerde, lijkt daar nu voorzichtig verandering in te komen.
Een drankje op z’n tijd, moet kunnen toch? Dat vindt Gioia ook heus wel, maar dat haar vriend nog geregeld kacheltje lam thuis komt na een avondje stappen, begint haar steeds meer tegen te staan.
Simone de Bruijn verwondert zich vaak over kleine dingen in het leven, die ze koppelt aan grotere dingen. Het leven reikt in die zin elke keer weer iets aan. Soms zijn het alledaagse dingen, zoals de vakantieliefdes van haar kinderen. Soms dingen die spelen in de maatschappij, zoals kinderen die het land uit worden gezet. […]
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Naomi (34), die na een kinderfeestje wel een heel vreemd betaalverzoek kreeg.
Sommige mannen maken op Moederdag een uitgebreid ontbijt op bed met croissantjes, cadeautjes en zelfgemaakte knutsels van de kinderen. Andere mannen realiseren zich pas op zondagochtend rond half elf dat het überhaupt Moederdag is en proberen daarna in pure paniek hun relatie te redden.
