Altijd twijfelen, pleasen of bang voor ruzie? Dít uit je jeugd kan ermee te maken hebben, zegt een expert

Auteur

Mandy Heilig

Kinderen leren er namelijk niet alleen door wat wel en niet mag, maar ook dat andere mensen wensen, gevoelens en grenzen hebben. En dat zij die zelf óók mogen hebben. Groei je op in een gezin waarin grenzen nauwelijks bestaan of niet serieus worden genomen? Dan kun je daar als volwassene nog behoorlijk wat van merken. Bijvoorbeeld aan deze zes gewoontes.

1. Je gaat nogal makkelijk over de grenzen van anderen heen

Als je nooit goed hebt geleerd waar jouw grens ophoudt en die van een ander begint, is het niet zo gek dat je daar later moeite mee hebt. Misschien blijf je aandringen nadat iemand nee heeft gezegd. Vind je het lastig wanneer je partner even alleen wil zijn. Of verwacht je dat vrienden altijd voor je klaarstaan.

Een keer een grens verkeerd inschatten? Gebeurt iedereen. Maar als je structureel over grenzen heen walst, kunnen mensen afstand gaan nemen. En daar wordt uiteindelijk niemand gezelliger van.

2. Je hebt geen idee wat je nou eigenlijk voelt

Boos? Verdrietig? Teleurgesteld? Overprikkeld? Of gewoon toe aan eten? Wie als kind niet leert stilstaan bij gevoelens en behoeften, kan het als volwassene knap lastig vinden om te begrijpen wat er vanbinnen gebeurt.

In therapie wordt weleens gesproken over name it to tame it: door een gevoel te herkennen en te benoemen, wordt het makkelijker ermee om te gaan. Als je vroeger vooral deed wat er op dat moment in je opkwam, zonder dat iemand je hielp begrijpen waar dat gedrag vandaan kwam, heb je die vaardigheid misschien minder ontwikkeld. Met als gevolg dat je op je 35e nog steeds kunt denken: waarom ben ik in vredesnaam zó chagrijnig?

3. Conflicten zijn óf doodeng óf overal

Ook ruzie maken moet je leren. Net als sorry zeggen, aangeven dat je iets dwarszit en luisteren wanneer iemand anders ergens mee zit. Zonder gezonde grenzen kan een conflict al snel twee kanten opgaan. Je vermijdt iedere confrontatie alsof het een blauwe envelop is óf je maakt van ieder irritatiepunt een complete aflevering van Temptation Island.

Counselor Tamara Hill legt uit dat mensen die moeite hebben met grenzen het bijvoorbeeld lastig kunnen vinden om te vertellen hoe ze zich voelen uit angst voor afwijzing. Ook kunnen ze sterk bezig zijn met wat anderen van hen vinden en daardoor snel in pleasegedrag terechtkomen.

Lees ook

Kind

Kinderpsycholoog: 5 zinnen die je kind helpen om voor zichzelf op te komen

4. Je twijfelt voortdurend aan jezelf

Grenzen helpen kinderen ontdekken: wat wil ík eigenlijk? Wat voelt goed voor mij? En welke keuze wil ik maken? Als anderen vroeger voortdurend bepaalden wat goed voor je was, zonder ruimte te geven aan je eigen mening of gevoel, kun je later behoorlijk gaan twijfelen aan je eigen beslissingen.

Dan bel je drie vriendinnen voordat je een appje terugstuurt, vraag je je partner wat jij moet bestellen in een restaurant en lig je ’s nachts wakker omdat je ineens denkt dat je misschien tóch die andere baan had moeten nemen. Opvoeddeskundige Jess VanderWeir benadrukt dat grenzen kinderen kunnen helpen logisch na te denken over regels en keuzes, en zo hun vermogen om beslissingen te nemen verder te ontwikkelen.

5. Alleen zijn? Liever niet

In gezinnen zonder duidelijke grenzen kan er soms weinig ruimte zijn voor privacy en zelfstandigheid. Daardoor kan alleen zijn later ongemakkelijk voelen. Niet omdat je per se iedere minuut gezelschap nodig hebt, maar omdat je nooit echt hebt geleerd dat afstand nemen heel normaal kan zijn.

En als iemand anders zegt: ‘Ik wil vanavond gewoon even alleen zijn’, kan dat behoorlijk binnenkomen. Jij hoort misschien: ik wil jou niet zien, terwijl diegene eigenlijk bedoelt: ik wil op de bank liggen, chips eten en met niemand praten. Ook een grens.

6. Je bent kampioen mensen tevreden houden

Grenzen betekenen ook dat een kind soms ‘nee’ te horen krijgt. Geen snoepje. Niet nóg een aflevering. Niet mee naar dat feestje. Heel vervelend als je zes bent, maar stiekem best nuttig. Want zo ontdek je dat teleurstelling niet het einde van de wereld is.

Volgens VanderWeir leren kinderen door grenzen omgaan met kleine frustraties en beperkingen. Dat kan ze helpen later grotere tegenslagen beter aan te kunnen. Heb je dat minder geleerd, dan kan afwijzing als volwassene extra hard aankomen. En dus zeg je ja terwijl je nee bedoelt, bied je drie keer je excuses aan terwijl je niks verkeerd hebt gedaan en probeer je vooral iedereen tevreden te houden. Spoiler: dat lukt natuurlijk nooit.

Grenzen zijn dus niet alleen maar regels

Grenzen stellen betekent niet dat je als ouder de hele dag met een opgeheven vingertje door het huis moet lopen. Het gaat er ook om dat kinderen leren dat hun eigen gevoelens en behoeften ertoe doen én dat andere mensen die net zo goed hebben. En ja, dat betekent soms dat jij degene bent die zegt dat het écht bedtijd is. Ook als je kind daar op dat moment een zeer uitgesproken andere mening over heeft.

Altijd braaf en nooit lastig: klinkt als de ideale situatie, toch? Volgens experts kan er achter dit gedrag iets heel anders schuilgaan. Je leest het hier.

Kek Mama leesdeals

Lees Kek Mama nu met korting of luxe cadeau

Ga voor me-time