Beeld: Canva
Sommige dingen die kinderen zeggen kunnen ouders even laten schrikken. Een ontkennend hoofdje boven een omgevallen beker, of een stellig “ik was het niet” terwijl de sporen het tegendeel bewijzen.
Toch blijkt uit psychologisch onderzoek dat dat gedrag veel minder problematisch is dan het op het eerste gezicht lijkt.
Volgens onderzoek van Kang Lee, hoogleraar Psychologie, beginnen kinderen al verrassend vroeg met liegen. Rond de leeftijd van twee jaar doet ongeveer 30 procent dat al, op drie jaar ligt dat rond de helft en bij vier jaar zelfs rond de 80 procent. Dat klinkt misschien heftig, maar onderzoekers benadrukken juist dat dit gedrag bij de ontwikkeling hoort. Liegen is in die zin geen teken van slechte intenties, maar van groeiende cognitieve vaardigheden.
Om te kunnen liegen moet een kind namelijk twee belangrijke dingen kunnen: begrijpen dat iemand anders iets anders weet dan jijzelf en gedrag bewust kunnen sturen. Met andere woorden: je moet kunnen inschatten wat de ander denkt én jezelf onder controle hebben om dat geloofwaardig over te brengen.
Dat wordt in de psychologie vaak beschreven als het vermogen tot mind-reading en zelfbeheersing. Kinderen die zich daarin sneller ontwikkelen, blijken ook eerder in staat om ingewikkeldere leugens te vertellen. In onderzoek wordt dat regelmatig gekoppeld aan creatief denken en cognitieve ontwikkeling.
Tegelijk is het belangrijk om het niet te groot te maken. In de vroege kinderjaren lopen fantasie en werkelijkheid nog vaak door elkaar. Doen alsof je iemand anders bent of een verhaal verzinnen hoort net zo goed bij spelen als bij liegen. Kinderen testen in die fase vooral grenzen en reacties. “Wat gebeurt er als ik dit zeg? Wat gelooft mijn ouder wel of niet?” Het draait daarbij minder om misleiding en meer om leren hoe sociale interactie werkt.
Opvallend genoeg wordt in de ontwikkelingspsychologie benadrukt dat dit soort gedrag zelfs een normale stap is in het opbouwen van een moreel besef. Niet omdat liegen wordt aangemoedigd, maar omdat kinderen via die experimenten leren wat waarheid betekent en wat de gevolgen van hun woorden kunnen zijn.
Benieuwd naar 5 andere onverwachte tekenen van hoogbegaafdheid bij kindere? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: University of Toronto
Rianne Arendsen (35) is onderwijskundige, docent kinderyoga, schrijver en o ja: moeder. Vooral moeder. In haar columns deelt ze haar observaties en bespiegelingen rondom het ouderschap – aanmodderen met de beste intenties. Volg Rianne ook op Substack.
Laurie (39) is orthopedagoog, opvoeddeskundige en moeder van zoons Dex (8) en Otis (4). Ze heeft twee jaar met haar gezin in Zuid-Afrika gewoond en is dit jaar teruggekeerd naar Nederland. In haar column schrijft Laurie over de hoogtepunten en worstelingen van het ouderschap.
Ilva Kuijpers (28) is leerkracht van groep 1/2. Iedere maand schrijft ze voor Kek Mama een column over haar belevenissen op de basisschool.
Kinderen, luchthavens en op tijd komen: het is nogal een uitdaging. Als je kinderen dan ook nog verstoppertje gaan spelen en er eentje spoorloos verdwenen blijkt, slaat de paniek al snel toe.
Alsof het gemis van Jade Kops nog niet groot genoeg was, krijgt haar familie opnieuw een zware klap te verwerken. Via Instagram maakt haar zus Amber bekend dat ook hun opa is overleden. Nog geen paar maanden nadat ze afscheid moesten nemen van Jade, volgt opnieuw een ingrijpend verlies.
Er is gezinsuitbreiding op komst bij Rens Kroes (38). De schrijfster en ondernemer maakt maandag bekend dat zij en haar man Sid hun tweede kind verwachten.
