Beeld: Canva
Na 35 jaar als relatietherapeut weet ze één ding zeker: goed communiceren is zo’n beetje de basis van iedere fijne relatie. En nee, daarmee bedoelen we niet dat je vanaf nu iedere avond urenlang tegenover elkaar moet zitten om ‘aan jullie relatie te werken’.
Je kent het waarschijnlijk wel. Jij zegt iets. Je partner hoort iets totaal anders. Voor je het weet gaat het allang niet meer over die vaatwasser, rondslingerende sokken of wie er nou wéér vergeten is de zwemles in de agenda te zetten. Jij voelt je niet gehoord. Je partner voelt zich aangevallen. De één gaat harder praten, de ander klapt dicht. Gezellig.
En dat terwijl je waarschijnlijk allebei hetzelfde wilt: je geliefd, veilig en verbonden voelen met degene met wie je ooit vol overtuiging aan dit hele avontuur begon. Volgens relatietherapeut Dr. Harville Hendrix, grondlegger van de Imago-relatietherapie, kan praten behoorlijk riskant zijn. Want als emoties oplopen, zeggen en doen we nu eenmaal dingen die de afstand tussen ons alleen maar groter maken.
Samen met zijn vrouw Dr. Helen LaKelly Hunt ontwikkelde hij daarom een methode waarmee stellen anders met elkaar leren praten: de Imago Dialogue. Het idee? Niet proberen zo snel mogelijk je gelijk te halen, maar écht proberen te begrijpen wat er in het hoofd en hart van je partner gebeurt. Dat doe je in drie stappen.
De eerste stap heet mirroring, oftewel spiegelen. En dat is moeilijker dan het klinkt. Normaal gesproken luisteren we namelijk vaak met één oor naar onze partner, terwijl we ondertussen in ons hoofd alvast onze verdediging voorbereiden. ‘Ja, maar jij…’ ‘Dat is helemaal niet waar.’ ‘Weet je nog wat jíj vorige week deed?’
Bij Imago werkt dat anders. Je gaat tegenover elkaar zitten en één persoon praat. Niet vijf minuten achter elkaar, maar in korte stukjes. De ander luistert en herhaalt vervolgens in eigen woorden wat hij of zij heeft gehoord. Niet interpreteren. Niet verdedigen. Geen oplossingen aandragen. Gewoon luisteren.
Bijvoorbeeld: ‘Dus als ik thuiskom en meteen mijn telefoon pak, voelt het voor jou alsof ik geen aandacht voor je heb. Heb ik je zo goed begrepen?’ Klinkt simpel. Maar wanneer heeft iemand voor het laatst écht naar je geluisterd zonder meteen met een mening, oplossing of tegenargument te komen? Precies. Volgens therapeuten kan alleen dat al behoorlijk emotioneel zijn. Zeker als je je in je relatie al langere tijd niet gehoord of gezien voelt.
Daarna komt validation: erkenning. Belangrijk detail: erkennen is niet hetzelfde als toegeven dat de ander gelijk heeft. Je kunt het hartgrondig oneens zijn met je partner en tóch begrijpen hoe diegene ergens bij komt.
Stel dat je partner zegt: ‘Als jij zonder overleg afspraken maakt voor het hele weekend, heb ik het gevoel dat mijn tijd er niet toe doet.’ Misschien denk jij: Serieus? Ik probeer juist iets leuks voor ons te regelen. Toch kun je zeggen: ‘Ik snap dat het voor jou zo kan voelen. Als ik alles al heb gepland zonder het met je te bespreken, lijkt het inderdaad alsof jij daar weinig over te zeggen hebt.’
Bam. Je hebt niet gezegd dat jij fout zit. Je hebt gezegd dat je begrijpt hoe de situatie eruitziet vanuit het perspectief van je partner. En dat verschil is behoorlijk groot.
Dan komt de derde stap: empathie. Nu gaat het niet meer alleen om begrijpen waarom je partner iets zegt, maar ook om proberen te begrijpen wat dat met hem of haar doet. ‘Ik kan me voorstellen dat je je daardoor alleen voelt.’ Of: ‘Ik denk dat je bang bent dat ik je niet belangrijk genoeg vind. Klopt dat?’
Vervolgens check je of je het goed hebt. Want gedachten lezen kunnen we helaas nog steeds niet. Ook niet na vijftien jaar samen. Juist hier kunnen gesprekken ineens een totaal andere kant op gaan. Achter irritatie blijkt bijvoorbeeld verdriet te zitten. Achter boosheid angst. En achter dat eeuwige gezeur over de telefoon misschien vooral de behoefte om weer even belangrijk voor elkaar te zijn.
Veel relatieproblemen gaan namelijk helemaal niet alleen over waar je op dat moment ruzie over maakt. De vaatwasser is zelden alleen de vaatwasser. Geld gaat niet altijd alleen over geld. En ‘je luistert nooit naar me’ gaat waarschijnlijk niet uitsluitend over dat ene gesprek van afgelopen dinsdag.
Onder terugkerende conflicten zitten vaak oude gevoeligheden, verwachtingen en verhalen. De één voelt zich snel afgewezen, de ander snel gecontroleerd. De één gaat daardoor harder trekken, terwijl de ander juist meer afstand neemt. En voilà: daar is-ie weer. Dezelfde ruzie, aflevering 683.
Door te spiegelen, erkennen en empathie te tonen, probeer je uit dat automatische patroon te stappen. Niet om nooit meer ruzie te hebben – succes daarmee – maar om elkaar tijdens een conflict minder snel kwijt te raken.
Als we ons bedreigd voelen, reageren we allemaal anders. De één zet de volumeknop open: harder praten, discussiëren, aandacht eisen, boos worden. De ander doet precies het tegenovergestelde: stilvallen, terugtrekken, ontwijken of letterlijk de kamer uit lopen. Beide reacties zijn manieren om jezelf te beschermen.
Alleen ontstaat er daardoor precies wat je níét wilt: meer afstand. De schreeuwer denkt: Waarom praat je niet met me? De terugtrekker denkt: Waarom laat je me niet met rust? En ondertussen voelt niemand zich nog geliefd of begrepen.
Tekst gaat verder onder de podcast
Het doel van Imago is niet om van jullie een stel te maken dat nooit meer ruziet en iedere avond bij kaarslicht elkaars diepste gevoelens bespreekt. Het gaat erom dat je leert om anders met moeilijke momenten om te gaan. Dat je kunt luisteren zonder meteen in de verdediging te schieten. Dat je nieuwsgierig kunt blijven naar wat er achter de boosheid van je partner zit. En dat je na gedoe de weg naar elkaar weer weet te vinden.
De methode kan stellen helpen om veiliger met elkaar te communiceren, conflicten beter te begrijpen en opnieuw meer intimiteit en verbinding te ervaren. En misschien wel het belangrijkste: je ontdekt dat jouw werkelijkheid niet automatisch dé werkelijkheid is. Je partner woont als het ware in een eigen wereld, met eigen ervaringen, gevoeligheden en behoeften. Door af en toe bewust die wereld binnen te stappen, kun je ineens begrijpen waarom iets wat voor jou totaal onbelangrijk lijkt, voor de ander zo gevoelig ligt.
Probeer eens niet meteen uit te leggen waarom jij gelijk hebt. Vraag wat je partner bedoelt. Herhaal wat je hebt gehoord. Erken waarom het vanuit zijn of haar perspectief logisch kan zijn. En probeer vervolgens te benoemen welk gevoel daaronder zou kunnen zitten.
Luisteren, erkennen en meevoelen. Drie simpele stappen die in de praktijk soms verrekte lastig zijn. Maar als het lukt, gaat het gesprek ineens niet meer over wie er wint. Dan gaat het weer over jullie.
Een kind krijgen kan jullie dichter bij elkaar brengen, maar soms gebeurt precies het tegenovergestelde. Ze waren gelukkig samen, tot er een kind kwam. Ineens veranderde alles in hun relatie: ‘We waren elkaar compleet kwijt.’ Je leest het hier.
Een buur helpen als ze een keer omhoogzit met de opvang? Natuurlijk. Maar bij Babette lijkt haar behulpzaamheid inmiddels iets te vanzelfsprekend te zijn geworden. Ze heeft zelf een dochter van zes, maar krijgt op maandag regelmatig twee extra kinderen over de vloer. Zonder dat haar buurvrouw eerst vraagt of dat eigenlijk wel uitkomt.
Een zwangerschap terwijl je huwelijk net is stukgelopen, zet alles op zijn kop. Als vervolgens blijkt dat je niet één, maar drie baby’s verwacht, wordt die nieuwe werkelijkheid nog veel groter. Kim maakte het mee en werd midden in haar scheiding moeder van een eeneiige meisjesdrieling.
Kim wist onlangs niet wat ze meemaakte. Haar schoonzus bleek al langer te weten van het geheim van Kim’s dochter. “Het ging óók over mijn kind.”
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Mirna (31), die een Tikkie van nog geen euro ontving.
Je vraagt je kind om zijn kamer op te ruimen en een halfuur later is er… precies niets gebeurd. Behalve dat er inmiddels nóg meer Lego op de vloer ligt. Herkenbaar? Misschien kun je de sterren de schuld geven.
De zoon van Janine doet wel vaker gekke dingen. Ze dacht dat dat gewoon jongenseigen was. Maar nu heeft hij iets gedaan, waardoor ze zich zorgen maakt of er niet meer aan de hand is.
