‘Kreeg je vroeger vaak “stel je niet aan” te horen? Deze 6 gewoontes kun je daar later aan overhouden’

Auteur

Mandy Heilig

Kinderen leren van hun ouders hoe ze met gevoelens omgaan, maar ook hoe ze rekening houden met anderen. Krijgen ze weinig begrip, warmte of empathie, dan kunnen ze manieren ontwikkelen om zichzelf te beschermen. Denk aan emoties wegstoppen, kritiek moeilijk verdragen of koste wat kost fouten willen voorkomen. Precies die gewoontes kunnen ook op volwassen leeftijd nog de kop opsteken.

1. Je praat door anderen heen (en deelt soms nét iets te veel)

Je wilde alleen even iets toevoegen aan het gesprek en voor je het weet heb je iemand drie keer onderbroken én verteld over die dramatische ruzie met je ex uit 2014. Oeps. Aanvoelen wanneer je praat, wanneer je luistert en wanneer je bepaalde informatie misschien beter nog even voor jezelf kunt houden, zijn sociale vaardigheden die je als kind ontwikkelt. En je ouders spelen daar een belangrijke rol in.

Onderzoek gepubliceerd in Pediatric Investigation suggereert dat kinderen van ouders met weinig empathie vaker moeite hebben met hun emoties en gedrag en minder sterk ontwikkelde sociale vaardigheden kunnen hebben. Als er thuis weinig aandacht was voor wat een ander voelt of nodig heeft, kan het dus lastiger zijn om dat later vanzelf aan te voelen. Niet omdat je lak hebt aan anderen, maar omdat je die sociale antenne misschien minder hebt kunnen oefenen.

2. Je weet niet zo goed wat je met je gevoelens aan moet

‘Hoe voel je je?’ Eh… moe? Voor sommige mensen is het verrassend ingewikkeld om te benoemen wat er vanbinnen gebeurt. Ben je boos? Teleurgesteld? Gekwetst? Onzeker? Geen idee. Je voelt vooral dat er íéts zit.

Als je ouders weinig aandacht hadden voor emoties, heb je misschien ook minder geleerd om je eigen gevoelens te herkennen en te begrijpen. Kwetsbaar zijn kan daardoor ongemakkelijk voelen. Niet alleen tegenover anderen, maar ook tegenover jezelf. En dus ga je liever door dan dat je jezelf afvraagt waarom je eigenlijk al de hele dag met een humeur rondloopt waar zelfs je kinderen met een grote boog omheen lopen.

Lees ook

Opvoeden

6 laagdrempelige gewoontes die kinderen emotioneel sterker maken, volgens opvoedexperts

3. Je stopt emoties het liefst zo ver mogelijk weg

Niks aan de hand. Gaat prima. Echt. Ondertussen staat je interne snelkookpan op standje maximaal. Als je als kind merkte dat verdriet, boosheid of angst weinig begrip opleverde, kan het veiliger hebben gevoeld om die emoties gewoon weg te stoppen. Niet huilen, niet klagen, schouders eronder en dóór.

Alleen verdwijnen gevoelens helaas niet omdat je besluit ze te negeren. Wie emoties structureel onderdrukt, kan juist meer moeite krijgen met het reguleren ervan en meer stress ervaren. En dan kan het dus gebeuren dat je wekenlang ‘prima’ bent en vervolgens compleet uit je slof schiet omdat iemand wéér een leeg melkpak in de koelkast heeft teruggezet. Spoiler: het ging waarschijnlijk niet alleen om dat melkpak.

4. Je schiet bij kritiek meteen in de verdediging

Je partner zegt: ‘Ik vond het niet zo leuk dat je dat deed.’ Jouw hoofd hoort: ‘Je doet alles fout, ik vind je verschrikkelijk en onze relatie is bij dezen voorbij.’ Beetje overdreven? Misschien. Maar als conflicten vroeger thuis vooral boos, onveilig of onvoorspelbaar waren, kan kritiek ook jaren later nog behoorlijk hard binnenkomen.

Empathie speelt namelijk niet alleen een rol bij troosten en lief zijn voor elkaar. Het helpt ook bij ruzies. Luisteren naar de ander, proberen te begrijpen waar iets vandaan komt en accepteren dat iemand iets anders kan ervaren dan jij. Heb je dat thuis weinig gezien, dan kan een meningsverschil al snel voelen als een aanval. Met als gevolg: verdedigen, terugbijten of het gesprek zo snel mogelijk afkappen. Terwijl ‘ik ben het niet met je eens’ gelukkig niet hetzelfde is als ‘ik hou niet meer van je’.

5. Alleen zijn met je gedachten? Eh, liever niet

Podcast aan tijdens het koken. Serie tijdens het eten. Instagram op de wc. En zodra het vijf seconden stil is, heb je je telefoon alweer in je hand. Natuurlijk hoeft niet iedereen dagelijks een uur mediterend naar een kamerplant te staren. Maar continu behoefte hebben aan afleiding kan ook betekenen dat je het lastig vindt om alleen te zijn met wat je denkt en voelt.

Als daar vroeger thuis weinig ruimte voor was, heb je misschien nooit geleerd dat emoties er gewoon even mogen zijn. Ook de vervelende. Zonder afleiding komen die gedachten ineens gezellig naast je op de bank zitten. En als je jarenlang hebt geleerd ze weg te stoppen, zit je daar niet bepaald op te wachten.

6. Alles moet perfect

Een fout maken hoort erbij. Dat weet je heus wel. Totdat jíj degene bent die die fout maakt. Dan had je beter moeten opletten, slimmer moeten zijn of het gewoon meteen goed moeten doen. Op je werk, in je relatie, als vriendin en natuurlijk als moeder. Want als je kind met twee verschillende sokken op school verschijnt, komt de Kinderbescherming vermoedelijk ieder moment aanbellen.

Perfectionisme kan ontstaan wanneer er vroeger weinig geduld was voor fouten. Als je vooral waardering kreeg wanneer je iets goed deed of je ‘netjes’ gedroeg, kun je onbewust leren dat liefde en goedkeuring iets zijn wat je moet verdienen. Dus leg je de lat voor jezelf lekker praktisch op ongeveer drie meter hoogte.

Het lastige is dat je die lat vervolgens overal mee naartoe neemt. Het fijne: wat je vroeger hebt aangeleerd, staat niet voor altijd vast. Alleen al herkennen waarom je in bepaalde situaties zo reageert, kan helpen om er anders mee om te gaan. En misschien om jezelf af en toe hetzelfde beetje begrip te gunnen dat je vroeger had kunnen gebruiken.

Opgegroeid met perfectionistische ouders? Deze gevolgen kun je daar als volwassene nog elke dag van merken (zonder dat je het doorhebt). Je leest het hier.

Kek Mama leesdeals

Lees Kek Mama nu met korting of luxe cadeau

Ga voor me-time