Beeld: Canva
Opvoeding draait niet alleen om wat je bewust meegeeft, maar ook om wat je onbedoeld doorgeeft. Ook emoties en gedrag van ouders spelen een rol in hoe kinderen zich ontwikkelen.
Onderzoekers kijken daarom steeds vaker naar de invloed van opvoedstijlen en de manier waarop angst en onzekerheid van ouders op kinderen kunnen worden overgedragen.
Belangrijk daarbij: dit gaat niet over schuld, het gaat over inzicht. Over herkennen welke opvoedstijl (vaak met de beste bedoelingen) kan bijdragen aan angstige gevoelens bij kinderen zodat het anders kan in de volgende generatie. Zelfs goedbedoelde betrokkenheid kan daarin doorschieten. Wat we kennen als ‘helikopterouderschap’ wordt bijvoorbeeld in verband gebracht met kinderen die sneller onzeker of angstig worden.
Uit onderzoek uit 2015 onder tweelingen en hun kinderen blijkt dat kinderen niet alleen door genen lijken op hun ouders, maar ook door gedrag en omgeving. In dat onderzoek werd gekeken naar angst binnen families. Theoretisch zou een kind evenveel gelijkenis moeten laten zien met de tweelingbroer of -zus van een ouder als met de ouder zelf, omdat ze genetisch vergelijkbaar zijn. Toch bleek iets anders: kinderen leken meer op hun eigen ouder dan op diens identieke tweelingbroer of -zus.
Dat wijst erop dat angst niet alleen erfelijk is, maar ook wordt aangeleerd in het dagelijks leven. Kinderen zien hoe ouders reageren op spanning, merken hoe vaak er zorgen worden uitgesproken en nemen die manier van kijken over. Ook opvoedgedrag speelt mee. De onderzoekers noemen dat onder andere ‘negatief opvoedgedrag’: situaties vermijden of afschermen omdat een ouder zelf bang is. Dat kan goed bedoeld zijn, maar kinderen leren daardoor minder goed dat iets ook veilig of haalbaar kan zijn.
Aan de andere kant kunnen ouders zich ook aanpassen aan de angst van hun kind. Bijvoorbeeld door spannende situaties uit de weg te gaan, zoals een bezoek aan de tandarts of hoogtes. Daardoor krijgt een kind minder kans om te ervaren dat spanning ook weer kan zakken. Onderzoeker Eley stelt bovendien dat angst binnen een gezin elkaar zelfs kan versterken.
Daarnaast laat ander onderzoek zien dat te beschermend opvoeden gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling. Een studie uit 2018 die kinderen jarenlang volgde, vond dat overmatig controlerend gedrag bij jonge kinderen samenhing met minder goede emotieregulatie later en meer problemen op school en in sociale situaties.
Kinderen leren juist door te proberen, te struikelen en weer op te staan. Als die ruimte er niet is, wordt het lastiger om met spanning om te gaan. Zoals psycholoog Alicia Clark het verwoordt: “Kinderen zijn heel goed in het oppikken van non-verbale signalen, vooral die van hun ouders. Gezonde manieren voordoen om met angst, zorgen en stress om te gaan helpt niet alleen jezelf, maar geeft je kind ook waardevolle vaardigheden die ze zelf kunnen gaan gebruiken.”
Wat wel helpt is om niet alles uit handen nemen, maar juist stap voor stap ruimte geven om dingen zelf te ervaren. “Het juiste is om kinderen kansen te geven om uitdagingen aan te gaan die passen bij hun leeftijd en niveau van angst”, zegt onderzoeker Thaila Eley.
Ook belangrijk is wat er onder dat beschermende gedrag zit. Klinisch psycholoog Erica Wollerman zegt daarover: “Wanneer we overmatig beschermen, communiceren we eigenlijk onze verborgen angsten. We geven onze kinderen het gevoel dat we denken dat ze het niet zelf kunnen en dat ze niet oké zullen zijn.”
Benieuwd welke opvoedstijl sociale angst bij kinderen kan verminderen? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: NIH
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Mirna (31), die een Tikkie van nog geen euro ontving.
Wie kinderen heeft, weet hoe snel het kan gaan. Voor Monique Westenberg lijkt het moment waarop haar zoon Dré langzaam richting de tienerjaren gaat ineens wel héél dichtbij te komen.
Een zwangerschap terwijl je huwelijk net is stukgelopen, zet alles op zijn kop. Als vervolgens blijkt dat je niet één, maar drie baby’s verwacht, wordt die nieuwe werkelijkheid nog veel groter. Kim maakte het mee en werd midden in haar scheiding moeder van een eeneiige meisjesdrieling.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Naomi (34), die na een kinderfeestje wel een heel vreemd betaalverzoek kreeg.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Bo (31), die na een spontaan speeltuinbezoekje een opmerkelijk betaalverzoek kreeg.
Een oppasdag hier, een tas met kleertjes daar en ondertussen nog even vertellen hoe zij het vroeger deden: opa en oma spelen bij veel gezinnen een belangrijke rol. Toch zit niet iedere ouder op hun bemoeienis te wachten.
