Beeld: Canva
Opvoeding draait niet alleen om wat je bewust meegeeft, maar ook om wat je onbedoeld doorgeeft. Ook emoties en gedrag van ouders spelen een rol in hoe kinderen zich ontwikkelen.
Onderzoekers kijken daarom steeds vaker naar de invloed van opvoedstijlen en de manier waarop angst en onzekerheid van ouders op kinderen kunnen worden overgedragen.
Belangrijk daarbij: dit gaat niet over schuld, het gaat over inzicht. Over herkennen welke opvoedstijl (vaak met de beste bedoelingen) kan bijdragen aan angstige gevoelens bij kinderen zodat het anders kan in de volgende generatie. Zelfs goedbedoelde betrokkenheid kan daarin doorschieten. Wat we kennen als ‘helikopterouderschap’ wordt bijvoorbeeld in verband gebracht met kinderen die sneller onzeker of angstig worden.
Uit onderzoek uit 2015 onder tweelingen en hun kinderen blijkt dat kinderen niet alleen door genen lijken op hun ouders, maar ook door gedrag en omgeving. In dat onderzoek werd gekeken naar angst binnen families. Theoretisch zou een kind evenveel gelijkenis moeten laten zien met de tweelingbroer of -zus van een ouder als met de ouder zelf, omdat ze genetisch vergelijkbaar zijn. Toch bleek iets anders: kinderen leken meer op hun eigen ouder dan op diens identieke tweelingbroer of -zus.
Dat wijst erop dat angst niet alleen erfelijk is, maar ook wordt aangeleerd in het dagelijks leven. Kinderen zien hoe ouders reageren op spanning, merken hoe vaak er zorgen worden uitgesproken en nemen die manier van kijken over. Ook opvoedgedrag speelt mee. De onderzoekers noemen dat onder andere ‘negatief opvoedgedrag’: situaties vermijden of afschermen omdat een ouder zelf bang is. Dat kan goed bedoeld zijn, maar kinderen leren daardoor minder goed dat iets ook veilig of haalbaar kan zijn.
Aan de andere kant kunnen ouders zich ook aanpassen aan de angst van hun kind. Bijvoorbeeld door spannende situaties uit de weg te gaan, zoals een bezoek aan de tandarts of hoogtes. Daardoor krijgt een kind minder kans om te ervaren dat spanning ook weer kan zakken. Onderzoeker Eley stelt bovendien dat angst binnen een gezin elkaar zelfs kan versterken.
Daarnaast laat ander onderzoek zien dat te beschermend opvoeden gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling. Een studie uit 2018 die kinderen jarenlang volgde, vond dat overmatig controlerend gedrag bij jonge kinderen samenhing met minder goede emotieregulatie later en meer problemen op school en in sociale situaties.
Kinderen leren juist door te proberen, te struikelen en weer op te staan. Als die ruimte er niet is, wordt het lastiger om met spanning om te gaan. Zoals psycholoog Alicia Clark het verwoordt: “Kinderen zijn heel goed in het oppikken van non-verbale signalen, vooral die van hun ouders. Gezonde manieren voordoen om met angst, zorgen en stress om te gaan helpt niet alleen jezelf, maar geeft je kind ook waardevolle vaardigheden die ze zelf kunnen gaan gebruiken.”
Wat wel helpt is om niet alles uit handen nemen, maar juist stap voor stap ruimte geven om dingen zelf te ervaren. “Het juiste is om kinderen kansen te geven om uitdagingen aan te gaan die passen bij hun leeftijd en niveau van angst”, zegt onderzoeker Thaila Eley.
Ook belangrijk is wat er onder dat beschermende gedrag zit. Klinisch psycholoog Erica Wollerman zegt daarover: “Wanneer we overmatig beschermen, communiceren we eigenlijk onze verborgen angsten. We geven onze kinderen het gevoel dat we denken dat ze het niet zelf kunnen en dat ze niet oké zullen zijn.”
Benieuwd welke opvoedstijl sociale angst bij kinderen kan verminderen? Je leest het hier.
Beluister onze nieuwste podcast-aflevering hieronder!
Bron: NIH
Het nieuwe seizoen van Een huis vol krijgt er een gezin bij dat meteen voor extra dynamiek zorgt. Familie De Lange schuift aan naast de vertrouwde families Bal, Blom en López. Sil en Melissa nemen de kijkers mee in hun dagelijks leven met acht kinderen, variërend in leeftijd van nul tot vijftien jaar.
Sommige herinneringen krijgen pas jaren later een heel andere betekenis. Dat geldt ook voor Roxeanne Hazes en haar broer André Hazes Jr., die in hun podcast ADHAZES terugblikken op de laatste maanden die ze met hun vader doorbrachten. Wat toen aanvoelde als spontane momenten, roept achteraf nieuwe vragen op.
Josine (43) is opvoedcoach en woont met haar man en twee dochters (9 en 11) in New York. Met haar oudertrainingen begeleidt ze ouders die met hun gezin in het buitenland wonen of van plan zijn die stap te maken. In haar columns schrijft ze eerlijk over de uitdagingen waar zijzelf en andere expatgezinnen tegenaan […]
Kimberley is 35 jaar, intuïtief coach en moeder van twee dochters van 7 en 10. Samen met haar man en hondje vormen ze een gelukkig en avontuurlijk gezin. Kimberley heeft veel meegemaakt en sindsdien ademt ze levenslust. Ze woont met haar gezin op Ibiza, wat hen vrijheid, rust, avontuur en uitdagingen brengt. Je volgt haar […]
Marlijn Weerdenburg heeft een periode achter de rug waarin veel op haar afkwam. De presentatrice kreeg te maken met persoonlijke veranderingen, zorgen binnen haar gezin en een groot verlies.
Christina Curry is afgelopen week moeder geworden van haar eerste kind. Ze deelt nu de eerste foto’s van haar dochter, die naar de naam Cleo luistert.
