Beeld: Canva
‘Maham, ik verveeeeeel me.’ Of: ‘Maar waarom mag ik dat niet?’ Gevolgd door zo’n toonhoogte waarvan je spontaan overweegt jezelf vijf minuten op te sluiten in de wc. Zeuren: ieder kind doet het en bijna iedere ouder wordt er vroeg of laat knettergek van.
Sommige ouders zijn er dan ook vrij duidelijk over: je mag best boos, teleurgesteld of verdrietig zijn, maar eindeloos jammeren om je zin te krijgen? Daar doen we niet aan. Dat betekent natuurlijk niet dat je gevoelens van je kind moet negeren. Er zit nogal een verschil tussen emoties serieus nemen en bij ieder klaaggeluid meteen in de reddingsmodus schieten. Kinderen die gewend zijn dat ze niet alles voor elkaar krijgen door te zeuren, kunnen daardoor bepaalde vaardigheden ontwikkelen waar ze later behoorlijk wat aan hebben.
Is de Lego-toren ingestort? Lukt die puzzel voor geen meter? Of is de favoriete knuffel nergens te bekennen? Natuurlijk kun je als ouder meteen te hulp schieten. Maar als je dat élke keer doet zodra je kind begint te jammeren, krijgt hij weinig kans om zelf een oplossing te bedenken.
Kinderen die gewend zijn eerst zelf na te denken, leren: oké, dit gaat niet zoals ik wil. Wat kan ik nu doen? Dat is een vaardigheid waar ze later nog vaak plezier van hebben.
Verveling. Wachten. Verliezen met een spelletje. Niet op de iPad mogen terwijl je broertje wél iets leuks doet. Voor een kind kunnen dit regelrechte rampen zijn. Toch hoeft niet ieder ongemakkelijk gevoel onmiddellijk opgelost te worden. Als zeuren niet automatisch betekent dat papa of mama het probleem uit de wereld helpt, leert een kind dat een vervelend gevoel ook gewoon weer voorbijgaat.
Uiteraard hebben kinderen bij grote emoties en moeilijke situaties wél steun nodig. Maar ontdekken dat je een beetje frustratie prima kunt overleven? Ook dat hoort bij opgroeien.
‘Was ik goed?’ ‘Vind je mijn tekening mooi?’ ‘Heb ik het goed gedaan?’ Bevestiging zoeken is hartstikke normaal, zeker voor kinderen. Alleen is het ook fijn als hun zelfvertrouwen niet volledig afhankelijk wordt van wat anderen vinden.
Wanneer ouders niet op iedere jammerende vraag reageren met geruststelling of complimenten, krijgen kinderen meer ruimte om zelf te bedenken: vind ík dat dit goed ging? Ben ík hier trots op? Nee, dat betekent natuurlijk niet dat je nooit meer ‘wat prachtig!’ mag roepen bij tekening nummer 387.
Er zit een wereld van verschil tussen ‘Maham, hij doet stommmm!’ en: ‘Ik vind het niet leuk dat hij mijn speelgoed afpakt.’ Dat tweede komt meestal niet vanzelf. Kinderen moeten leren woorden te geven aan wat ze voelen, willen en nodig hebben. Als ze merken dat zeuren weinig oplevert, maar rustig vertellen wat er aan de hand is wél, kan dat helpen om duidelijker te communiceren. Scheelt jou bovendien een hoop giswerk. Win-win.
Een kind dat leert herkennen: ik ben nu boos omdat iets niet mag, kan uiteindelijk beter omgaan met zo’n emotie dan een kind dat alleen maar weet dat het héél HARD moet protesteren. Dat kan ervoor zorgen dat kinderen in bepaalde situaties behoorlijk volwassen reageren. Niet omdat ze hun gevoelens moeten wegstoppen, maar juist omdat ze leren wat ze voelen en wat ze daarmee kunnen doen. Daarbij blijft één ding belangrijk: een kind hoeft natuurlijk geen mini-volwassene te zijn. Soms is vijf zijn gewoon vijf zijn.
Je wilt je kind het liefst voor ieder probleem behoeden – en tegelijkertijd wil je dat-ie op z’n achttiende ongeveer weet hoe een wasmachine werkt. Ergens daartussen moet dus iets gebeuren.
Kinderen niet bij ieder klein probleem uit de brand helpen, geeft ze de kans dingen zelf te proberen. Jas dichtritsen, een ruzietje oplossen, iets opnieuw proberen als het mislukt: allemaal kleine stapjes richting zelfstandigheid.
Daarbij is balans belangrijk. Zelfstandig worden is iets anders dan het gevoel krijgen dat je alles alleen móét oplossen. Weten wanneer je hulp kunt vragen is minstens zo belangrijk.
Geen ijsje. Verloren met voetbal. Speelafspraak gaat niet door. Voor volwassenen misschien klein leed, maar voor een kind kan het op dat moment voelen alsof het leven officieel voorbij is.
Wanneer ouders een teleurstelling erkennen zonder hem meteen weg te poetsen, krijgt een kind de kans te ontdekken dat zo’n gevoel tijdelijk is. Je mag balen. Je mag verdrietig zijn. Daarna kun je weer verder. Dat is eigenlijk precies wat veerkracht is.
Voor een kleuter kan een gebroken koekje ongeveer dezelfde urgentie hebben als een nationale ramp. Logisch ook: relativeren moet je nog leren. Door niet ieder klein ongemak als een noodgeval te behandelen, helpen ouders kinderen langzaam onderscheid te maken. Is dit iets waarvoor ik echt hulp nodig heb? Kan ik het zelf oplossen? Of is het vooral even heel irritant? Heel eerlijk: dat onderscheid kunnen sommige volwassenen óók nog best gebruiken.
Belangrijk om erbij te zeggen: een kind leren dat zeuren niet de beste manier is om iets voor elkaar te krijgen, betekent niet dat verdriet, boosheid of frustratie niet welkom zijn. Juist door een kind wél serieus te nemen, maar niet automatisch toe te geven, kun je iets veel nuttigers aanleren: vertel wat er is, vraag om hulp als je die nodig hebt en accepteer dat het antwoord soms alsnog ‘nee’ is. Ook als dat ‘nee’ volgens je zesjarige volstrekt onmenselijk is.
Is het gezeur bij jullie thuis soms ook niet van de lucht? Grote kans dat je jezelf erop betrapt dat je tóch toegeeft, gewoon om er vanaf te zijn. Volgens een expert is er een veel slimmere manier om met een zeurend kind om te gaan. Je leest het hier.
Wie kinderen heeft, weet hoe snel het kan gaan. Voor Monique Westenberg lijkt het moment waarop haar zoon Dré langzaam richting de tienerjaren gaat ineens wel héél dichtbij te komen.
Een zwangerschap terwijl je huwelijk net is stukgelopen, zet alles op zijn kop. Als vervolgens blijkt dat je niet één, maar drie baby’s verwacht, wordt die nieuwe werkelijkheid nog veel groter. Kim maakte het mee en werd midden in haar scheiding moeder van een eeneiige meisjesdrieling.
Een buur helpen als ze een keer omhoogzit met de opvang? Natuurlijk. Maar bij Babette lijkt haar behulpzaamheid inmiddels iets te vanzelfsprekend te zijn geworden. Ze heeft zelf een dochter van zes, maar krijgt op maandag regelmatig twee extra kinderen over de vloer. Zonder dat haar buurvrouw eerst vraagt of dat eigenlijk wel uitkomt.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week Mirna (31), die een Tikkie van nog geen euro ontving.
Patricia van Liemt is schrijver en moeder van Maria (16) en Phaedra (13). Ze schrijft rake, eerlijke, grappige en vooral herkenbare columns over haar leven.
Grenzen stellen aan je kind is niet altijd gezellig. Zeker niet als je na een lange dag geen zin hebt in een discussie over nóg een filmpje, een snoepje voor het eten of die kamer die echt opgeruimd moet worden. Toch kan consequent zijn belangrijker zijn dan je denkt.
