Je denkt dat je je kind helpt, maar volgens opvoedexperts kun je dít beter laten

Auteur

Mandy Heilig

Je peuter raakt gefrustreerd omdat die puzzel maar niet lukt. De verleiding is groot om het zelf even op te lossen. Scheelt weer een driftbui. Toch kun je volgens opvoedexpert Claire Lerner beter niet meteen ingrijpen. Juist door je kind zelf te laten ontdekken en proberen, leert het zelfstandig denken. Daar kun je al verrassend vroeg mee beginnen.

1. Laat je kind lekker zelf aanmodderen

Je peuter probeert al vijf minuten dat ronde blokje in een vierkant gat te proppen. Jij ziet natuurlijk allang wat er misgaat. Even voordoen en klaar, toch? Niet doen, zeggen experts. Juist door je kind zelf te laten puzzelen, leert het problemen oplossen. “Kinderen leren al op jonge leeftijd zelfstandig te zijn”, legt Stephanie Irby Coard uit, hoogleraar menselijke ontwikkeling en gezinsstudies aan de University of North Carolina Greensboro. Hoe je dat stimuleert, hangt natuurlijk af van de leeftijd van je kind.

Dat betekent niet dat je je kind eindeloos gefrustreerd moet laten worstelen. Je kunt best een aanwijzing geven. Zeg bijvoorbeeld: ‘Kijk eens goed naar de vorm. Waar zou die passen?’ Zo help je je kind op weg, zonder meteen de oplossing voor te kauwen. Maar dat geldt niet alleen voor puzzels. Ook als je kind zelf van de glijbaan probeert te komen of ruzie heeft met een vriendje, hoef je niet direct in te grijpen. Zolang het veilig is, kun je je kind eerst de kans geven om zelf een oplossing te bedenken.

Lees ook

Opvoeden

8 opvoedtips om je kind zelfstandig te maken, zonder dat jullie elkaar kwijtraken

2. Geef zelf het goede voorbeeld

Kinderen kijken álles van je af. Ook hoe jij beslissingen neemt. Maak daar dus gebruik van, adviseert Coard. Vertel bijvoorbeeld waarom je bepaalde keuzes maakt. Waarom koop je niet zomaar iets wat je leuk vindt? Waarom kies je ervoor om eerst boodschappen te doen en daarna pas naar de speeltuin te gaan? Door hardop na te denken, laat je zien dat beslissingen niet zomaar uit de lucht komen vallen.

Naarmate je kind ouder wordt, kun je het ook betrekken bij gesprekken over geld, vriendschappen of verantwoordelijkheden in huis. Niet om je kind precies hetzelfde te laten denken als jij, maar om te laten zien hoe je verschillende mogelijkheden tegen elkaar afweegt.

Komt je kind vervolgens met een compleet ander idee? Luister dan vooral. Ook als het plan inhoudt dat jullie voortaan iedere avond pizza eten en nooit meer hoeven te werken. Volgens Lerner is het juist belangrijk om die eigen ideeën serieus te nemen. Want wie weet: misschien schuilt er wel een briljante creatieve denker in jouw kleine eigenwijs.

3. Luister eerst, geef daarna pas advies

Je kind komt thuis met een probleem. Een vriendinnetje wil niet meer samen spelen, de juf was volgens je kind oneerlijk of er is gedoe in de groepsapp. Grote kans dat jij meteen in de oplossingsmodus schiet. Maar probeer eerst eens gewoon te luisteren.

“Om kinderen zelfstandig te leren denken, moeten ouders de teugels geleidelijk laten vieren”, legt Coard uit. Zo krijgen kinderen het vertrouwen en de ervaring die nodig zijn om zelf beslissingen te nemen. Vraag dus eerst wat je kind zelf van de situatie vindt. Hoe het denkt het probleem te kunnen oplossen. Pas daarna kun je eventueel advies geven.

Dat is soms best lastig. Zeker als jij allang weet wat volgens jou de beste oplossing is. Maar door niet meteen in te grijpen, geef je je kind de ruimte om zelf na te denken. “Het is niet jouw taak om alle problemen van je kind op te lossen”, benadrukt Lerner. “Het is jouw taak om je kind het vertrouwen en de vaardigheden te geven om dat zelf te doen.” Oftewel: je hoeft niet altijd de reddende engel uit te hangen. Soms is een luisterend oor precies wat je kind nodig heeft.

Lees ook

Opvoeden

Dit is het #1 ding dat ouders verkeerd doen bij het opvoeden van zelfverzekerde kinderen

4. Daag je kind uit om zelf na te denken

Een beetje uitdaging kan geen kwaad. Sterker nog: het helpt je kind om zelfstandiger te worden. Dat begint al bij de allerkleinsten. Probeert je dreumes zelf ergens op te klimmen? Dan hoef je niet meteen een handje te helpen. Geef je kind, zolang het veilig is, eerst de kans om het zelf te proberen.

Bij oudere kinderen kun je het denkproces stimuleren door vragen te stellen. Stel dat een klasgenoot iets onaardigs zegt tegen een ander kind. Vraag dan bijvoorbeeld: ‘Wat zou jij doen als je dat zag?’ Of: ‘Waarom denk je dat dat een goede oplossing is?’ Zo leert je kind nadenken over verschillende situaties en mogelijke gevolgen van keuzes.

Coard adviseert ook om oudere kinderen aan te moedigen hun gedachten op te schrijven in een dagboek of hardop met zichzelf te overleggen. Dat kan helpen om hun gevoelens en beslissingen beter te begrijpen.

Heeft je kind plezier in discussiëren? Dan kunnen activiteiten zoals toneel, debatteren of spreken voor een groep helpen om zelfvertrouwen op te bouwen. Overigens hoef je er geen dagelijkse overhoring van te maken. Gewoon af en toe vragen waarom je kind iets vindt of doet, is al een mooie eerste stap.

Lees ook

Nieuws

Onderzoek: vanaf deze leeftijd beginnen kinderen echt hun eigen mening te ontwikkelen

5. Leer je kind dat fouten maken erbij hoort

Je kind heeft zelf een beslissing genomen. Hoera! Alleen blijkt die keuze achteraf niet zo handig. Tja, dat hoort er ook bij. Zelfstandig denken betekent namelijk niet dat je altijd de juiste keuzes maakt. Juist van fouten kun je ontzettend veel leren. “Bespreek met kinderen dat iedereen fouten maakt en dat het vooral belangrijk is wat je daarvan leert”, adviseert Coard.

Heeft je kind bijvoorbeeld besloten om zijn huiswerk tot het laatste moment uit te stellen en levert dat een hoop stress op? Probeer dan niet meteen te zeggen: ‘Zie je wel, ik zei het toch.’ Vraag liever hoe je kind de situatie zelf heeft ervaren. Wat ging er mis? Wat zou het de volgende keer anders doen?

Volgens Lerner is het belangrijk om kinderen de ruimte te geven om op hun eigen keuzes terug te kijken, zonder dat ouders meteen alles proberen recht te zetten. Daarmee geef je eigenlijk een heel belangrijke boodschap mee: ik vertrouw erop dat jij zelf oplossingen kunt bedenken. Als je hulp nodig hebt, ben ik er voor je.

Je kind hoeft niet altijd de juiste keuze te maken. Als het maar durft te proberen, leert nadenken over de gevolgen en ontdekt dat een fout maken echt niet het einde van de wereld is. Wie weet heb je straks een kind dat vol overtuiging zijn eigen weg kiest. Ook als die weg nét even anders is dan jij voor ogen had.

Wil je een nieuwsgierig kind dat graag leert? Volgens een onderzoeker maken deze zes opvoedgewoontes het verschil. Grote kans dat je er een paar nog niet toepast. Je leest het hier.

Kek Mama leesdeals

Lees Kek Mama nu met korting of luxe cadeau

Ga voor me-time