Beeld: Canva
Je staat bovenaan de trap met je baby in je armen en ineens schiet door je hoofd: wat als ik hem laat vallen? Of je ziet je baby tevreden op het speelkleed liggen en uit het niets verschijnt er een beeld in je hoofd waarin je hem iets aandoet. Alleen al van die gedachte kun je enorm schrikken. Want waarom dénk je zoiets überhaupt?
Toch ben je lang niet de enige. Uit onderzoek blijkt dat ongewenste, intrusieve gedachten over je baby opvallend vaak voorkomen bij kersverse ouders. Ongeveer de helft heeft zelfs weleens een ongewenste gedachte waarin ze hun baby bewust iets aandoen.
Belangrijk om te weten: zo’n gedachte betekent volgens de onderzoekers niet automatisch dat je dat ook daadwerkelijk wilt doen.
Onderzoekers van het Perinatal Anxiety Research Lab (PARLab) van de University of British Columbia onderzochten dit verschijnsel. Daaruit bleek dat 99 procent van de bevallen ouders weleens een ongewenste, intrusieve gedachte heeft waarin hun baby per ongeluk iets overkomt.
Bij ongeveer 50 procent gaat het nog een stap verder: zij hebben weleens een ongewenste gedachte waarin ze hun baby opzettelijk iets aandoen.
Dat klinkt heftig. En zo kan het voor een ouder ook voelen. Maar intrusieve gedachten zijn gedachten of beelden die onverwacht in je hoofd verschijnen zonder dat je daarvoor kiest. Juist omdat ze totaal niet passen bij wat je wilt of belangrijk vindt, kunnen ze behoorlijk beangstigend zijn.
Ze komen bovendien niet alleen voor bij kersverse ouders. Volgens het onderzoek heeft ongeveer 95 procent van de mensen af en toe ongewenste gedachten die lijnrecht tegenover hun eigen waarden en overtuigingen staan.
Slaaptekort, verantwoordelijkheid voor een piepklein mens en je brein dat ongeveer 24 uur per dag bezig is met de vraag of alles wel goed gaat: de periode na een bevalling kan behoorlijk intens zijn.
Volgens de onderzoekers komen intrusieve gedachten vaker voor wanneer mensen gestrest zijn. Ze gaan bovendien vaak juist over iets wat je absoluut níét wilt dat gebeurt. En laat de veiligheid van je baby nou net iets zijn waar je als kersverse ouder behoorlijk mee bezig kunt zijn.
Misschien wel de belangrijkste vraag: betekent zo’n gedachte dat je een risico vormt voor je baby? De onderzoekers keken daar specifiek naar. In twee studies bleken ouders die ongewenste gedachten hadden over het bewust verwonden van hun baby niet vaker fysiek agressief tegen hun kind dan ouders die deze gedachten niet rapporteerden.
Ook deskundigen op het gebied van een obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) maken onderscheid tussen een ongewenste gedachte en daadwerkelijk iets willen doen.
Als je enorm schrikt van een gedachte omdat die totaal niet past bij wat je wilt, voelt of belangrijk vindt, is dat volgens de onderzoekers iets anders dan de intentie hebben om ernaar te handelen. Vaak wil iemand juist koste wat kost voorkomen dat het scenario uit de gedachte werkelijkheid wordt.
Dat onderscheid is belangrijk, want intrusieve gedachten zijn niet hetzelfde als gedachten die kunnen voorkomen bij een postpartum psychose. Postpartum psychose is veel zeldzamer. Volgens het onderzoek komt dit voor bij ongeveer één tot twee op de duizend mensen die zijn bevallen.
Bij een postpartum psychose kan iemand wanen hebben en bijvoorbeeld overtuigd raken van iets wat niet overeenkomt met de werkelijkheid. Ook kan iemand stemmen horen die van buitenaf lijken te komen.
Bij een ongewenste intrusieve gedachte weet iemand juist dat de gedachte uit het eigen hoofd komt. De gedachte voelt vaak eng, verwarrend en totaal niet passend bij wat diegene werkelijk wil.
Als er ineens een beeld in je hoofd verschijnt waarin je baby iets verschrikkelijks overkomt, is het niet gek dat je daarvan schrikt. En dan ook nog tegen iemand zeggen wat je precies dacht? Dat kan een enorme drempel zijn.
Volgens de onderzoekers zijn sommige ouders bang dat anderen hen als een slechte of gevaarlijke ouder zullen zien. Sommigen vrezen zelfs dat hun baby bij hen wordt weggehaald.
Daar komt bij dat niet iedere zorgverlener voldoende bekend is met het onderscheid tussen ongewenste intrusieve gedachten, OCD en gedachten die samenhangen met een psychose.
Juist daarom pleiten de onderzoekers voor meer kennis over het onderwerp bij zowel ouders als zorgprofessionals. Weten dat intrusieve gedachten kunnen voorkomen en begrijpen wat ze betekenen, kan ervoor zorgen dat ouders minder bang zijn om erover te praten en passende hulp kunnen krijgen wanneer dat nodig is.
Dat intrusieve gedachten kunnen voorkomen bij kersverse ouders, betekent natuurlijk niet dat je er maar in je eentje mee moet blijven zitten als je er veel last van hebt. Zeker wanneer gedachten je dagelijks leven beheersen, je extreem angstig maken of je twijfelt over wat je ervaart, is het verstandig om professionele hulp te zoeken.
Een postpartum psychose is iets anders en vraagt om medische hulp. Wil je weten hoe zo’n psychose eruit kan zien en welke signalen daarbij kunnen horen? Daniëlle maakte het zelf mee en vertelt wat ze ervan leerde. Je leest haar verhaal hier.
Dit artikel is bedoeld voor informatieve doeleinden. Kek Mama is geen arts. Maak je je zorgen over je gedachten, je mentale gezondheid of de veiligheid van jezelf of je baby? Neem dan contact op met je huisarts, verloskundige of een andere zorgprofessional.
Bron: The Conversation, onderzoek van het Perinatal Anxiety Research Lab (PARLab), University of British Columbia
Presentatrice Renate Verbaan-Gerschtanowitz (46) brak in 2004 door, nadat ze tijdens de TMF Awards door de kijkers werd verkozen tot nieuwe vj van de populaire muziekzender. Samen met presentator Winston Gerschtanowitz vormt ze al meer dan twintig jaar een stel en hebben ze twee zoons.
Begin jaren 2000 maakt Nederland kennis met Tooske Ragas (51) als presentatrice van Idols. Niet veel later vindt ze de liefde bij zanger Bastiaan Ragas, wordt ze bonusmoeder en krijgt ze drie dochters. Maar naast alle hoogtepunten maakt ze ook ingrijpende momenten mee.
Toen Kimberly (5) thuiskwam met een uitnodiging voor een kinderfeestje, was ze door het dolle heen. Samantha (35) vond het vooral leuk voor haar dochter en dacht dat ze haar met een gerust hart kon laten gaan. Tot Kimberly enthousiast vertelde wat er die dag op de planning stond. Ineens wist Samantha niet meer zo […]
De twaalfjarige zoon van Marije (42) wilde graag zijn eigen geld verdienen met een krantenwijk. Omdat hij daar nog te jong voor was, kwam zijn salaris binnen op de rekening van zijn zus Merel (15). Dat ging maandenlang goed, dachten ze.
Rafael van der Vaart kreeg tijdens een podcastinterview onverwacht een wel heel bekende stem te horen. Zijn ex-vrouw Sylvie Meis had een persoonlijke vraag voor hem ingestuurd over hun zoon Damián. Zijn antwoord laat zien waar zijn prioriteiten tegenwoordig liggen.
Jody Bernal (45) werd in de zeroes beroemd met zijn zomerhit Que si que no. Hij groeide uit tot hét popidool van Nederland en stond bovenaan de hitlijsten. Inmiddels is Jody een succesvol dj en vader van twee dochters: Olivia en Poppy June. Wij spraken hem.
