Schiet je snel uit je slof? Misschien is het geen stress, maar een emotionele regulatiestoornis

Auteur

Mandy Heilig

Even eerlijk: welke moeder heeft er nooit gesnauwd omdat iedereen tegelijk iets van haar wilde? Precies. Maar als je ADHD hebt, kan er meer aan de hand zijn dan een volle agenda, slaapgebrek en een kort lontje. Het heeft een naam: emotionele dysregulatie, oftewel emotionele ontregeling.

Een hele mond vol voor iets wat in de praktijk behoorlijk herkenbaar kan zijn. Je emoties komen harder binnen, je reageert heftiger dan je eigenlijk wilt en het duurt soms langer voordat je weer rustig bent. Een kind dat zijn schoenen niet kan vinden? Irritatie. Een peuter die voor de derde keer zijn beker omgooit? Woede. Als je partner dan ook nog vraagt wat jullie eten, kun je wel janken.

Volgens psycholoog David Nathan kan emotionele ontregeling bij moeders met ADHD zich uiten in een kort lontje, weinig geduld, stemmingswisselingen en heftige reacties op stressvolle situaties. Oftewel: je weet best dat die omgevallen beker geen wereldramp is. Maar op dat moment voelt het wel zo.

Niet te gevoelig

‘Je moet je niet zo druk maken.’ Of: ‘Trek het je toch niet zo aan.’ Was het maar zo simpel. Volgens psychiatrisch verpleegkundig specialist dr. Shebna N. Osanmoh heeft emotionele ontregeling bij ADHD te maken met problemen in de executieve functies: de hersenfuncties die je onder andere helpen bij plannen, schakelen tussen taken en het reguleren van emoties.

Laat het moederschap nou net één grote aanslag op die functies zijn. Van gymtassen onthouden en traktaties regelen tot ruzies sussen, afspraken plannen en ondertussen ook nog proberen je eigen werk af te krijgen. Je hoofd staat de hele dag aan. Als je brein toch al moeite heeft met het verwerken van al die prikkels, kan de emmer sneller overlopen.

Het heeft dus niet per se iets te maken met aanstellerij of overgevoeligheid. Je brein heeft simpelweg meer moeite om al die emoties en prikkels in goede banen te leiden.

Lees ook

Nieuws

Als je zelfs geen knuffel meer kunt verdragen: je voelt je touched out en dit kun je eraan doen

Over het hoofd gezien

ADHD? Dan denk je misschien aan een jongetje dat geen seconde stil kan zitten. Maar bij vrouwen ziet ADHD er regelmatig heel anders uit. Veel vrouwen leren al jong om hun klachten te verbergen. Ze passen zich aan, proberen alles onder controle te houden en leggen de lat voor zichzelf torenhoog. Aan de buitenkant lijkt alles prima te gaan, terwijl het vanbinnen één grote chaos is.

Volgens psychiater dr. Lauren Williams wordt emotionele ontregeling bij vrouwen met ADHD dan ook regelmatig aangezien voor angst, humeurigheid of moeite met plannen.

Dan word je moeder. Ineens zijn er slapeloze nachten, kinderen die continu iets nodig hebben, eindeloze to-dolijstjes en een mentale last waar geen einde aan lijkt te komen. Tel daar de hormonale schommelingen bij op die sommige vrouwen tijdens hun cyclus of de perimenopauze ervaren, en het wordt er niet bepaald makkelijker op. Geen wonder dat sommige vrouwen pas na hun dertigste of veertigste ontdekken dat ze ADHD hebben.

Geen slechte moeder

Misschien herken je dit wel: je valt uit tegen je kind omdat het voor de zoveelste keer niet luistert. Vervolgens zie je dat beteuterde gezichtje en voel je je direct de slechtste moeder ter wereld. Daar is het weer: het moederschuldgevoel.

Maar volgens arts dr. Michael Chichak is het belangrijk om te onthouden dat emotionele ontregeling bij ADHD geen karakterfout is. Dat je soms heftiger reageert dan je zou willen, betekent niet dat je minder van je kinderen houdt. Het kan betekenen dat je zenuwstelsel op dat moment overbelast is.

Natuurlijk is het belangrijk om verantwoordelijkheid te nemen voor hoe je reageert. Ook als je ADHD hebt. Maar jezelf vervolgens urenlang afstraffen omdat je een keer uit je slof bent geschoten? Daar heeft niemand iets aan. Wat wél helpt, is begrijpen waar je reactie vandaan komt. Leren herkennen wanneer je grens bereikt is, voordat je ontploft.

Lees ook

Persoonlijk

Birgit Schuurman: ‘Heb ik nu een pilletje op, dan lukt het spelen met Jimi me veel beter’

Hulp vragen is slim

Het goede nieuws: je hoeft niet voor altijd met dat korte lontje rond te lopen. Volgens psychiater dr. Ifeanyi Olele kan het veel verschil maken om professionele hulp te zoeken als je merkt dat je emoties regelmatig met je aan de haal gaan.

Denk aan een ADHD-onderzoek als je vermoedt dat je ADHD hebt, begeleiding door een psycholoog, praktische strategieën om beter met prikkels om te gaan of, wanneer passend, medicatie.

Ook kleine aanpassingen in het dagelijks leven kunnen helpen. Bijvoorbeeld even tien minuten rust nemen voordat de kinderen uit school komen, duidelijker je grenzen aangeven of met je partner bespreken wanneer het je allemaal te veel wordt.

Want nee, je kunt niet voorkomen dat je peuter zijn beker omgooit, je kleuter voor de vijfde keer ‘mama’ roept of je puber met deuren smijt. Maar je kunt wel leren om beter om te gaan met wat dat allemaal bij jou oproept. Onthoud: je hoeft geen moeder te zijn die altijd rustig blijft. Je mag ook een moeder zijn die haar eigen grenzen leert kennen, soms sorry zegt en hulp vraagt wanneer dat nodig is.

Let op: emotionele ontregeling kan voorkomen bij ADHD, maar betekent niet automatisch dat je ADHD hebt. Herken je veel van deze klachten? Bespreek ze dan met je huisarts.

Het gevoel dat je alleen nog maar aan het rennen, regelen en zorgen bent? Je bent niet de enige. Een relatietherapeut deelt tips om weer wat ademruimte te krijgen in je drukke gezinsleven. Je leest het hier.

Kek Mama leesdeals

Lees Kek Mama nu met korting of luxe cadeau

Ga voor me-time