Beeld: Canva
Kinderen groeien en bloeien wanneer ze zich geliefd, veilig en gezien voelen. Natuurlijk hoort corrigeren bij opvoeden, maar wist je dat het helpt om daar vijf positieve momenten tegenover te zetten?
De zogenoemde 5:1-opvoedregel kan bijdragen aan een sterke band met je kind, meer zelfvertrouwen en een fijne sfeer in huis.
Opvoeden is soms best een uitdaging. Zeker wanneer je te maken hebt met driftbuien, ruzies tussen broers en zussen of problemen op school. Toch is er volgens deskundigen een manier om de aandacht wat vaker te verleggen naar wat er goed gaat: de 5:1-opvoedregel. Deze aanpak helpt ouders om niet alleen stil te staan bij lastig gedrag, maar juist ook de positieve kanten van hun kind te benadrukken.
“De 5:1-opvoedregel is een richtlijn om gezonde relaties op te bouwen”, legt Carla C. Allan uit. Zij is klinisch psycholoog en hoofd van de afdeling psychologie bij Phoenix Children’s. ‘Wanneer ouders de 5:1-regel consequent toepassen, geven ze het goede voorbeeld in het omgaan met emoties, verminderen ze de stress binnen het gezin en helpen ze hun kinderen om vertrouwen en veerkracht te ontwikkelen. In het begin kan het toepassen van deze verhouding wat ongemakkelijk, geforceerd of zelfs een beetje gek aanvoelen, maar de voordelen zijn aanzienlijk.”
De 5:1-regel is geïnspireerd op onderzoek van psycholoog John Gottman. Uit zijn onderzoek naar huwelijken bleek dat stabiele relaties gemiddeld vijf positieve interacties tegenover iedere negatieve interactie hebben, vertelt Allan. Hoewel het onderzoek oorspronkelijk op stellen was gericht, wordt het principe ook toegepast op de relatie tussen ouders en kinderen. Dat betekent overigens niet dat de verhouding wetenschappelijk is vastgesteld als ideale opvoedregel.
Kinderen hebben namelijk veel baat bij warmte, aanmoediging en aandacht. Het idee is dat positieve momenten zwaarder wegen dan kritiek of straf. “Ik vergelijk de relatie met je kind graag met een bankrekening”, vertelt Nina Kaiser, psycholoog en oprichter van PRACTICE San Francisco. “We moeten regelmatig investeren in onze band, zodat er voldoende vertrouwen is op momenten waarop we ons kind moeten corrigeren. Iedereen presteert beter wanneer hij of zij zich verbonden voelt met en gewaardeerd wordt door de mensen die de leiding hebben. Dat geldt voor volwassenen, maar net zo goed voor kinderen.”
De 5:1-opvoedregel toepassen betekent vooral dat je bewust meer ruimte maakt voor complimenten, positieve opmerkingen en fijne momenten samen. Denk aan samen spelen, aandacht geven of benoemen wat je kind goed doet. Volgens Kaiser zien ouders vaak sneller wat er misgaat of anders moet, terwijl het juist meer moeite kost om de dingen op te merken die goed gaan.
Probeer daarom bewust aandacht te besteden aan positief gedrag. Maken je kinderen regelmatig ruzie? Benoem dan niet alleen wanneer het misgaat, maar geef ook aandacht aan de momenten waarop ze lief samen spelen of elkaar helpen. Een lijstje bijhouden met alle positieve en negatieve interacties is overigens niet nodig, benadrukt Allan. Het draait vooral om de manier waarop je aandacht geeft aan je kind. Ons brein is van nature namelijk sterker gericht op problemen en mogelijke gevaren dan op positieve gebeurtenissen. Door je daar bewust van te zijn, kun je jezelf trainen om vaker stil te staan bij wat goed gaat.
Wanneer de meeste contactmomenten positief zijn, kunnen kinderen zich veiliger en meer gesteund voelen. Dat vormt een belangrijke basis om te leren en zich te ontwikkelen, legt Allan uit. Ook kan de behoefte afnemen om aandacht te trekken met lastig gedrag. Wanneer kinderen merken dat ze voldoende positieve aandacht krijgen, hoeven ze mogelijk minder vaak grenzen op te zoeken om gezien te worden. Natuurlijk kunnen er ook andere oorzaken zijn voor lastig gedrag.
De dagelijkse omgang met je kind heeft ook veel invloed op de mate waarin het bereid is om mee te werken en naar je te luisteren. Wanneer de opvoeding vooral bestaat uit negatieve opmerkingen en correcties, kan een kind juist meer ongewenst gedrag laten zien of dingen gaan verbergen. Ook kan het vertrouwen in de ouder afnemen.”Onze relatie is ons belangrijkste hulpmiddel bij het opvoeden”, vertelt Olivia Bergeron, psychotherapeut, oudercoach en oprichter van Mommy Groove Therapy & Parent Coaching. “Als ouders en kinderen een sterke band hebben en zich met elkaar verbonden voelen, is de kans veel groter dat kinderen ons voorbeeld volgen. Ze leren ons te vertrouwen. Dat maakt opvoeden een stuk makkelijker, omdat er minder machtsstrijd en conflicten ontstaan.”
Volgens Bergeron kan een sterke band er bovendien aan bijdragen dat kinderen het juiste willen doen vanuit hun eigen motivatie, in plaats van dat ze vooral handelen uit angst voor straf of afkeuring.
De 5:1-opvoedregel kan ook invloed hebben op hoe kinderen naar zichzelf kijken. Ouders zijn immers een van de belangrijkste stemmen in het leven van hun kind. De woorden die zij tegen hun kind zeggen, kunnen uiteindelijk onderdeel worden van de innerlijke stem van een kind. “Deze opmerkingen worden onderdeel van hun innerlijke stem. Als die consequent empathisch is, ontwikkelen kinderen veerkracht en kunnen ze beter omgaan met de fouten die onvermijdelijk bij het leven horen”, vertelt Bergeron.
Kinderen kunnen zo leren dat ze onvoorwaardelijk geliefd zijn om wie ze zijn, en niet alleen om wat ze doen. Is die innerlijke stem juist streng en kritisch? Dan kunnen zelfs kleine foutjes voor een kind voelen als een grote ramp. Het kan daardoor gaan denken dat het niet goed genoeg is of niet geliefd wordt. De basis van de 5:1-opvoedregel is volgens Bergeron bruikbaar voor kinderen van alle leeftijden. Wel verandert de manier waarop je positieve aandacht geeft naarmate je kind ouder wordt.
Peuters kunnen ervaren dat de liefde van hun ouders niet afhankelijk is van hun gedrag. Kinderen op de basisschool leren dat hun waarde niet alleen wordt bepaald door prestaties of vaardigheden, maar vooral door wie ze zijn binnen hun gezin en vriendschappen. Tieners kunnen merken dat hun ouders achter hen blijven staan, ook wanneer ze zelfstandiger worden en de invloed van leeftijdsgenoten toeneemt.
De aanpak betekent overigens niet dat je alles maar moet goedvinden. De 5:1-opvoedregel is iets heel anders dan een toegeeflijke opvoedstijl waarbij nauwelijks grenzen of regels bestaan. Juist doordat de band tussen ouder en kind sterk is, kan er meer ruimte ontstaan voor samenwerking wanneer je grenzen stelt.
Het is belangrijk om te onthouden dat de verhouding van vijf positieve momenten tegenover één correctie geen exacte wetenschap is. Volgens Allan is het vooral een hulpmiddel om ouders eraan te herinneren dat warmte en positiviteit de boventoon mogen voeren. Daarbij is het belangrijk om de aanpak aan te passen aan de leeftijd en ontwikkeling van je kind.
“Jonge kinderen reageren vaak goed op enthousiaste, uitbundige complimenten”, vertelt Allan. “Tieners hebben meestal meer behoefte aan subtiele, oprechte waardering voor hun inzet of vaardigheden. Het principe blijft hetzelfde, maar de manier waarop we het uiten, moet meegroeien met hun ontwikkeling en hun behoefte aan zelfstandigheid.”
Bron: Phoenix Children’s
Video
Voor veel kinderen is Sint-Maarten een van de leukste avonden van het jaar. Met een zelfgemaakte lampion langs de deuren, liedjes zingen en thuiskomen met een tas vol snoep. Maar wat een gezellige avond moet worden, kan soms een onverwachte wending krijgen.
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week vertelt Elin (30) over het Tikkie dat ze vorig jaar na Sint Maarten van haar schoonmoeder kreeg.
Zo zit het met de centen bij andere gezinnen. Wat komt erin? Wat gaat eruit? En blijft er nog iets over? In Banksaldo delen ouders hun maandelijkse inkomsten en uitgaven. Want laten we eerlijk zijn: zijn we niet allemaal een beetje benieuwd hoe anderen het doen? Deze week het banksaldo van *Nadine (37). Ze is […]
Tikkie ontvangen voor een halve wortel uit iemand anders’ maaltijdsalade? In deze rubriek verzamelen we de meest onterechte, ongemakkelijke en gewoon ronduit gênante betaalverzoeken. Deze week vertelt Joy (30) over het Tikkie dat ze van haar schoonmoeder kreeg.
Video
Soms moet je eerst door een flinke storm voordat de zon weer gaat schijnen. Dat weet Linda de Mol als geen ander. De presentatrice kreeg de afgelopen jaren behoorlijk wat te verduren, zowel in haar relatie als binnen haar familie.
Als moeder denk je vaak dat je precies weet hoe je reageert als er iets met je kind aan de hand is. Je blijf rustig, houdt het hoofd koel en lost het wel op. Tot je kind ineens nergens te vinden is. Dan blijkt die kalmte toch een stuk minder vanzelfsprekend.
