Beeld: Canva
Voor veel ouders voelt de eerste dag als een flinke mijlpaal. Ineens moet je kind zich een hele dag zonder jou zien te redden. Maar wat moet een kleuter eigenlijk kunnen voordat hij of zij de klas binnenstapt?
Volgens leerkrachten gaat het om heel andere dingen dan je misschien zou verwachten.
Leerkrachten noemen zelfstandigheid als een van de belangrijkste vaardigheden voor kinderen die aan de kleuterschool beginnen. Het gaat dan niet zozeer om het kennen van het alfabet of kunnen tellen. Veel belangrijker is dat je kind alledaagse dingen zelf kan doen.
Denk aan zelf een jas en schoenen aantrekken, veters strikken, handen wassen en persoonlijke spullen opruimen. Voor een kind zijn dat misschien kleine handelingen, maar in een volle klas kunnen ze behoorlijk wat tijd kosten als een leerkracht telkens moet helpen.
Vanessa Davidek van East Franklin Elementary geeft al veertien jaar les aan kleuters. Schoenen strikken staat bij haar bovenaan het lijstje, gevolgd door zelfstandig een jas aantrekken. “Ik zou willen dat iedere kleuter zijn eigen schoenen kon strikken. We besteden daar iedere dag ontzettend veel tijd aan. Vaak zijn de veters over de grond gesleept en nat geworden. Het is geen prettige ervaring. Het zou ook helpen als kinderen zelf hun jas konden aantrekken. Vooral voordat we naar buiten gaan voor de pauze kost dat veel tijd, omdat we de meerderheid van de kinderen daarbij moeten helpen.”
Zelfstandigheid gaat volgens verschillende leerkrachten samen met zelfvertrouwen. Een kind hoeft namelijk niet alles al perfect te kunnen, zolang het maar iets zelf durft te proberen. Alexis Tardive van Stride, Inc. ziet zelfstandigheid dan ook als een belangrijke voorbereiding op de kleuterklas.
“Als kleuterleerkracht is een van de belangrijkste adviezen die ik kan geven dit: de meest waardevolle vaardigheid die je kind kan ontwikkelen voordat het naar school gaat, is zelfstandigheid. Het is natuurlijk dat je bij ieder klein klusje wilt helpen, maar je kind de kans geven om dingen zelf te doen is een van de mooiste cadeaus die je kunt geven. Simpele dagelijkse routines, zoals jezelf aankleden, aanwijzingen opvolgen, schoenen aantrekken, je handen wassen en voor je eigen spullen zorgen, helpen kinderen zelfvertrouwen op te bouwen. Wanneer kinderen het gevoel hebben dat ze dingen zelfstandig kunnen, stappen ze de klas binnen met de bereidheid om nieuwe dingen te proberen, problemen op te lossen en trots te zijn op wat ze bereiken.”
Ook Sheila Fortson, muziekdocent, deskundige op het gebied van kinderontwikkeling en oprichter van FAME Center, vindt zelfvertrouwen essentieel.
“De vaardigheid waarvan ik zou willen dat iedere kleuter die al bezit wanneer hij of zij de klas binnenkomt, is zelfvertrouwen. En dan vooral het vertrouwen om iets nieuws te proberen zonder bang te zijn om fouten te maken. Veel jonge kinderen komen al binnen met de angst om beoordeeld of uitgelachen te worden, of voelen druk, soms zelfs van goedbedoelende ouders, om iets de eerste keer meteen goed te doen.”
Volgens Fortson is het belangrijk dat kinderen leren om iets nieuws te proberen. De bereidheid om fouten te maken vormt volgens haar een belangrijke basis voor andere vaardigheden die kinderen in de klas ontwikkelen.
Ook de fijne motoriek wordt door meerdere leerkrachten genoemd. Die vaardigheden zijn nodig bij allerlei dagelijkse activiteiten, zoals schrijven, tekenen, knippen, een rits dichtdoen en eten met bestek. Samantha Stein van de Innovative School in Miami Beach ziet dat sommige kinderen op school beginnen met minder kracht en handigheid in hun handen.
“Ik merk dat steeds meer kinderen de kleuterklas binnenkomen zonder de handkracht en behendigheid die nodig zijn voor dingen als een potlood vasthouden, letters vormen of zelfs comfortabel eten met bestek. Dat komt grotendeels doordat meer schermtijd de praktische activiteiten heeft vervangen waarmee kinderen deze spieren van nature trainen.”
Stein raadt gezinnen daarom aan om kinderen regelmatig met hun handen te laten spelen. Kleine Legosteentjes, Play-Doh, kralen, knippen met een schaar en schilderen zijn volgens haar allemaal geschikt. Zulke activiteiten helpen de handspieren te versterken en bewegingen nauwkeuriger te maken. Amy Demont van Cartoogechaye Elementary School zou vooral graag zien dat kinderen al weten hoe ze een potlood goed moeten vasthouden.
“Het is zo belangrijk omdat we in een hoog tempo werken aan rekenen, taal en schrijfvaardigheid. Als kinderen op zijn minst weten hoe ze een potlood goed moeten vasthouden en gebruiken, zijn ze klaar om te leren. Het is mooi meegenomen als ze hun naam ook al goed kunnen schrijven.”
Niet alleen praktische vaardigheden zijn belangrijk. Elizabeth Fraley, oprichter en CEO van Kinder Ready, Inc., vindt het ook belangrijk dat kinderen hun emoties enigszins kunnen reguleren. “Zonder emotionele intelligentie ontstaan er belemmeringen voor het leren en deelnemen aan de klas. Het kan ook andere kinderen verstoren in een klas waarin samenwerken centraal staat. Kinderen moeten de regels in de klas kennen, weten wanneer ze hun hand moeten opsteken, weten hoe ze een vriend kunnen helpen en leren doorzetten wanneer ze iets nieuws proberen. Als een kind zich niet kan concentreren, wordt het leerproces een stuk ingewikkelder voor het kind, het gezin en de leerkrachten.”
Volgens Fraley helpt het wanneer kinderen weten hoe ze zich in een groep moeten gedragen en hoe ze met lastige of nieuwe situaties kunnen omgaan.
Een andere vaardigheid die leerkrachten belangrijk vinden, is dat kinderen bepaalde persoonlijke informatie kennen. Kent je kind bijvoorbeeld zijn volledige naam, adres en telefoonnummer?
Jillian Gerra geeft lichamelijke opvoeding aan Iotla Valley Elementary en werkt ook met verschillende kleuterklassen. Zij merkt dat dit soort informatie in de praktijk erg handig kan zijn. “Het kennen van persoonlijke informatie, zoals je voor- en achternaam, adres, telefoonnummer en busnummer, is allemaal erg nuttig en maakt het leven voor iedereen een stuk makkelijker.” Verschillende leerkrachten zijn het ermee eens dat kinderen belangrijke persoonlijke informatie uit hun hoofd zouden moeten kennen voordat ze naar de kleuterklas gaan.
Er zijn daarnaast nog verschillende andere vaardigheden die leerkrachten graag zien bij kinderen die aan school beginnen. Zo is het handig wanneer een kind voor zichzelf kan opkomen, naar zijn of haar lichaam kan luisteren wanneer het bijvoorbeeld naar de wc moet en al wat basiskennis heeft van letters en klanken.
Ook kunnen tellen tot tien en cijfers tot tien herkennen worden genoemd. Opvallend is dat deze vaardigheden niet bovenaan het verlanglijstje van de leerkrachten staan. Een lokale kleuterleerkracht legt uit waarom: “Letters en cijfers aanleren is het makkelijke gedeelte. Daar zijn de leerkrachten voor. Al het andere is moeilijker aan te leren. Daarom doen we zo ons best om ervoor te zorgen dat kinderen weten hoe ze dingen zelfstandig kunnen doen voordat ze naar de kleuterklas gaan. Zo kunnen de leerkrachten zich richten op het daadwerkelijk lesgeven.”
Shara Arora, directeur van Sugar Mills & Meadow Montessori School in Houston, ziet dat ouders de nadruk soms op de verkeerde dingen leggen. “Ouders gaan er ten onrechte van uit dat hun kind letters, cijfers en lezen moet kennen. Maar klaar zijn voor de kleuterklas draait niet alleen om schoolse vaardigheden. Kinderen die de overstap het makkelijkst maken, zijn meestal kinderen die vertrouwen hebben in hun vermogen om praktische dingen zelfstandig te doen.”
Voor ouders die zich afvragen of hun kind genoeg heeft geleerd voor de eerste schooldag, is de boodschap van de leerkrachten dus misschien verrassend geruststellend. Je hoeft thuis geen minilezer of rekenwonder op te leiden. Zelf een jas aantrekken, een potlood vasthouden, weten wanneer je hulp moet vragen én vooral durven proberen: volgens de kleuterleerkrachten zijn juist die vaardigheden een belangrijke basis voor een fijne start op school.
Bron: Stride, Inc
Annick Velthuis, bekend van Over Mijn Lijk, gaat door een moeilijke periode. Kort nadat zij en Roy bekendmaakten uit elkaar te zijn, laat ze weten voorlopig een stap terug te doen. Niet alleen de breuk, maar ook de reacties van buitenaf hebben hun tol geëist. ‘Ik ben even klaar met vechten, met sterk zijn en […]
Gezinsuitbreiding bij Bo Wilkes. De Echte Gooische Moeder heeft er naar eigen zeggen een ‘baby boy’ bij en stelt het nieuwste lid van haar gezin vol trots voor op Instagram.
Naomi (31) doet communicatie bij een gemeente en is getrouwd met Youp (34). Samen zijn ze de trotse, soms oververmoeide ouders van tweeling Ties en Evi (4). Verwacht in deze column geen opvoedadviezen, maar wel veel liefde, chaos en herkenbare kleuterperikelen uit het leven van een tweelingmoeder. Je kunt haar ook volgen op Instagram.
Opa en oma die iedere woensdag klaarstaan, de kinderen uit school halen en ook nog inspringen als er eentje ziek is: voor veel gezinnen is het goud waard. Maar al dat oppassen heeft ook een keerzijde. Steeds meer grootouders raken uitgeput.
Marloes werkt inmiddels zo’n twintig jaar in het onderwijs. Toen haar dochter Femke (6) net op school zat, koos ze er bewust voor om haar kinderen niet op haar eigen school te laten zitten. Ze wilde werk en privé gescheiden houden. Toch stond ze op een dag ineens voor de klas van haar eigen dochter. […]
Een gezellig eerste bezoekje aan de kinderboerderij met haar zoontje Thijmen liep voor Charlotte nét even anders dan gepland. Eén nieuwsgierige dreumes, een stel groene regenlaarsjes en een iets te enthousiaste geit bleken namelijk geen geweldige combinatie. En alsof een kind onder de modder nog niet onhandig genoeg was, stond er daarna ook nog een […]
