Beeld: Canva
Marjolein en Martine wonen meer dan 6000 kilometer van elkaar en hebben samen het bedrijf ChatLicense. Martine woont in New York met man en zoon (11) en dochter (9), Marjolein woont in Rotterdam met haar man en twee dochters (15 en 13 jaar).
Marjolein en Martine zijn experts in hoe kinderen veilig online kunnen gaan en geven advies op lezersvragen.
Het dilemma: “Mijn dochter was helemaal trots op haar rugzak en alle sleutelhangers die eraan hangen. Maar vorige week waren er twee weg. Toen ik ernaar vroeg kreeg ik een boos ‘het boeit niet’ als antwoord. En vandaag zat haar tas onder een soort plakkerige yoghurtdrank. Ik ben bang dat ze misschien gepest wordt. Wat kan ik doen?”
Er zijn van die momenten waarop je ouderradar ineens keihard begint te piepen. Niet omdat je kind huilend binnenkomt of zegt dat ze wordt gepest.” Was het maar zo duidelijk. Nee, het zit ’m juist in kleine dingen. En dan dat antwoord: “Het boeit niet.” Spoiler: vaak boeit het wél. Alleen is hardop zeggen dat iets pijn doet soms bijna net zo moeilijk als ermee rondlopen.
Pesten herkennen is lastig, omdat het vaak gebeurt op momenten dat jij er niet bij bent. Op het schoolplein, in de gang, in de kleedkamer, maar ook in groepsapps, de commentsectie of tijdens het gamen. Daarom helpt het om niet naar één groot bewijsstuk te zoeken, maar naar patronen. Verandert je dochter ineens van gedrag? Trekt ze zich terug? Reageert ze anders dan normaal? Dan is het verstandig om je voelsprieten uit te zetten.
Bij pesten denken we vaak aan duwen, schoppen of een kind dat alleen op het schoolplein staat. Maar pesten heeft verschillende vormen.
Soms is het vrij duidelijk: slaan, duwen of spullen beschadigen. Vaker gebeurt het subtieler: buitensluiten, roddelen, uitlachen of nare opmerkingen maken die worden verpakt als “grapjes”. Online zie je hetzelfde gedrag terug in groepsapps, reacties, memes, gamechats et cetera.
Ook spullen kunnen een doelwit worden. Denk aan spullen die verdwijnen, worden verstopt, kapotgemaakt of viesgemaakt. En ja: twee verdwenen sleutelhangers en een tas onder de yoghurtdrank zijn signalen die aandacht verdienen. Dat betekent niet meteen dat er wordt gepest, maar wel dat het slim is om verder te kijken. Welke vorm het ook heeft: let vooral op veranderingen in gedrag. Die vertellen vaak meer dan één los incident.
Je eerste neiging is misschien om direct te vragen: “Wie heeft dit gedaan?” “Waarom zeg je niks?” of “Word je gepest?” Heel begrijpelijk, want je wilt helpen. Maar voor je kind kan dat voelen alsof ze een politieverhoor binnenloopt, terwijl ze zelf misschien nog niet weet hoe ze onder woorden moet brengen wat er gebeurt.
Begin liever klein en rustig. Bijvoorbeeld: “Je tas zag er vandaag niet meer hetzelfde uit. Ik hoef niet meteen alle details, maar ik wil wel dat je weet dat je dit niet alleen hoeft op te lossen.” Of: “Ik merkte dat je boos werd toen ik vroeg naar je sleutelhangers. Dat mag. Maar als er iets op school gebeurt waar je mee zit, dan ben ik er.”
Soms komt er dan meteen iets los. Soms pas later, vlak voor het slapengaan of in de auto, als niemand elkaar hoeft aan te kijken. Timing is bij dit soort gesprekken vaak belangrijker dan de perfecte openingszin.
“Ach, trek je er niks van aan.” Of: “Ze zijn vast gewoon jaloers.” klinkt troostend, maar je kind hoort misschien: blijkbaar moet ik dit zelf maar oplossen. Niet doen dus. Aan de andere kant helpt paniek ook niet. Als jij meteen met school, sancties en grote woorden komt aanzetten, denkt je kind misschien dat de situatie alleen maar erger wordt.
Beter is: “Dit klinkt niet oké. We gaan samen kijken wat handig is.” Dat woordje samen is belangrijk. Kinderen die gepest worden, voelen zich vaak machteloos. Door haar te betrekken bij de volgende stap, geef je een stukje controle terug.
Probeer samen te ontdekken of het om een incident gaat of om een patroon. Wanneer verdwenen de sleutelhangers? Wie was erbij? Is er vaker iets met haar spullen gebeurd? Zijn er kinderen die opmerkingen maken? Gebeurt er iets in een groepsapp? Wordt ze ergens buitengesloten?
Dat hoeft geen officieel dossier te worden, maar het kan helpen om voor jezelf kort op te schrijven wat je ziet en hoort. Handig ook als je later met school in gesprek gaat. Vraag ook naar de online kant, op een normale manier:
Want het schoolplein zit tegenwoordig ook gewoon in een telefoon.
Als spullen verdwijnen of beschadigd, is het logisch om school te betrekken. Wacht daar niet te lang mee, maar bespreek wel met je dochter hoe je dat gaat doen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik wil dit met je mentor of juf bespreken. Niet om jou in de spotlights te zetten, maar omdat school moet helpen zorgen dat jij je veilig voelt.”
Vraag school om mee te kijken op momenten waarop er meestal niemand bij is, zoals bij de kapstok, tijdens pauzes, in de kleedkamer of bij het fietsenhok. Vraag op school niet alleen: “Wordt ze gepest?” maar ook: “Zien jullie veranderingen in gedrag, vriendschappen of groepsdynamiek?”
Als er online pesten speelt, kan school vaak ook helpen. Maak screenshots als bewijs, maar leg je kind uit waarom je dat doet en deel ze niet verder.
Kinderen weten vaak best dat iets niet oké is, maar niet wat ze op dat moment moeten zeggen. Oefen daarom samen een paar eenvoudige zinnen:
En online:
Het doel is niet dat je kind een perfect antwoord geeft, maar dat ze woorden paraat heeft wanneer spanning of onzekerheid toeslaat.
Het kan ook helpen om breder naar de groepsdynamiek te kijken. Misschien wordt je kind gepest. Misschien ziet ze dat iemand anders wordt gepest. En soms doen kinderen mee uit angst om zelf buitengesloten te worden.
Daarom kun je ook vragen:
Niet om je kind te beschuldigen, maar om samen na te denken over wat er binnen een groep gebeurt. Want pesten is zelden alleen een probleem tussen één pester en één slachtoffer.
Het belangrijkste is dat je dochter voelt dat ze thuis kan komen met de waarheid, ook als die rommelig, boos of verdrietig is. Blijf daarom beschikbaar zonder elke dag naar details te vissen.: “Ik check gewoon even: hoe ging het vandaag met je tas, je spullen en de sfeer?” Of: “Was er vandaag iets op school of online dat leuk, stom of raar was?” Dat klinkt vaak luchtiger dan: “We moeten praten over pesten.” En juist daardoor levert het soms meer op.
En tot slot: vertrouw je gevoel. Een vieze tas kan een ongelukje zijn. Twee verdwenen sleutelhangers kunnen pech zijn. Maar als jouw ouderradar blijft piepen, hoef je niet te wachten tot je kind zelf het woord pesten gebruikt. Je mag vragen stellen, observeren, notities maken, school betrekken en vooral naast je kind blijven staan.
Want of het nu op het schoolplein gebeurt of op een scherm: pesten wordt kleiner als een kind weet dat het er niet alleen voor staat.
Meer tips? Lees het in deze gratis OuderGids over online opvoeden. Interesse in meer digitale dilemma’s? Hier vind je de andere columns van Marjolein en Martine.
Kitty is zeventien als ze ontdekt dat ze zwanger is van haar 15-jarige vriend. Zelf weet ze al snel dat ze haar kindje wil houden, maar vanuit haar omgeving overheerst vooral bezorgdheid. Inmiddels is ze negentien, moeder van James en Ivy en te zien in het nieuwe seizoen van Vier Handen Op Eén Buik.
Bijna drie jaar nadat Douwe Bob besloot dat het zo niet langer kon, kijkt de zanger met een heel andere blik naar zijn leven. Hij is inmiddels getrouwd, vader van drie kinderen en zegt beter in zijn vel te zitten.
Frans Duijts (59) blikt in zijn nieuwe biografie Vallen & opstaan terug op moeilijke periodes in zijn leven. Samen met zijn vrouw Marloes vertelt hij ook over de zorgen om hun oudste dochter Jolanda (21), die kampte met ernstige somberheid en gedachten aan zelfdoding.
Wat als jouw zoontje nogal opkijkt naar zijn oudere buurjongen en daarbij behoorlijk beïnvloed wordt, op een manier waar jij als moeder he-le-maal niet blij mee bent? Het gebeurt bij Dilara.
Charlotte en haar vriend zijn dolblij met de naam van hun dochter Lune, maar haar moeder denkt daar duidelijk anders over. Oma weigert haar kleindochter zelfs Lune te noemen en gebruikt consequent haar tweede naam Rosalie.
Als Noa (14) uit school komt met een flinke rode plek op haar voorhoofd, schiet moeder Louise (42) direct in standje opsporing verzocht. Gevallen? Ruzie? Een uit de hand gelopen gymles? Noa houdt het bij: ‘Er is niks.’
