Als ouder hoor je je kind liefde, begeleiding en steun te geven. Maar als jij hier niet tot in staat bent worden de rollen omgedraaid en moet je kind voor jou zorgen. Dit wordt ook wel parentificatie genoemd. Maar hoe weet jij of je je hier schuldig aan maakt? En wat kun je er aan doen?
Lees verder onder de advertentie
Als ouders niet over de fysieke, mentale of emotionele vaardigheden beschikken die nodig zijn om hun kind volledig te ondersteunen, ontstaat er een ongezonde dynamiek. Deze dynamiek heet parentificatie en kan enorm verwarrend zijn voor een kind. “Het kan angst opwekken bij het kind, omdat het geen houvast heeft buiten zichzelf”, zo legt psycholoog Joseph Laino uit. “Dit kan ertoe leiden dat het kind zich stuurloos en onzeker voelt, of dat hij of zij druk voelt om de juiste beslissing te nemen, terwijl het op die leeftijd moeilijk is om te weten wat juist is.
Lees verder onder de advertentie
Twee soorten parentificatie
Kinderen die volwassen verantwoordelijkheden op zich moeten nemen zonder dat ze daarvoor de juiste erkenning of steun krijgen, hebben vaak moeite om hun behoeften te uiten en gezonde relaties te onderhouden op latere leeftijd. Je hebt twee verschillende soorten parentificatie: emotionele én instrumentele:
Lees verder onder de advertentie
Emotionele parentificatie: als kinderen emotionele steun moeten bieden aan hun ouders, bijvoorbeeld door geheimen te bewaren, advies te geven, troost of geruststelling te bieden of altijd emotioneel beschikbaar moeten zijn. Kinderen nemen hierdoor de rol van vertrouwenspersoon of bemiddelaar op zich in het gezin.
Instrumentele parentificatie: als kinderen volwassen verantwoordelijkheden krijgen, zoals bijvoorbeeld koken, schoonmaken, oppassen op broers of zussen of soms zelfs het beheren van gezinsfinanciën. Het is normaal om je kind af en toe klusjes te laten doen, maar als het kind overbelast raakt en de behoeften eigenlijk alleen de ouder dienen, is het niet gezond.
Als je de volgende symptomen herkent bij jouw kind, kan het zijn dat hij of zij geparentificeerd is:
Een sterke behoefte om volwassenen te behagen, vaak ten koste van de eigen behoeften
Verhoogde stress of angst, vaak gerelateerd aan de zorg voor anderen
Gevoelens van schuld of schaamte
Constante bezorgdheid, vooral over de emoties of het welzijn van anderen
Een neiging om iedereen in nood te troosten, zelfs ten koste van de eigen emotionele gezondheid
Moeite met het uiten van eigen behoeften en verlangens
Verlies van jeugdervaringen, zoals het missen van speeltijd met vrienden
Moeite met het stellen van gezonde grenzen
Zich verantwoordelijk voelen voor problemen binnen het gezin of geloven dat ze dingen moeten ‘oplossen’
Zich overweldigd voelen door huishoudelijke verantwoordelijkheden
Gevolgen en symptomen van parentificatie
Parentificatie kan verregaande gevolgen hebben bij je kinderen. Ze kunnen last krijgen van ernstige psychische problemen zoals angststoornissen, middelenmisbruik, depressie, sociaal isolement en zelfs suïcidale gedachten. Ook kunnen ze het gevoel krijgen dat hun behoeften minder belangrijk zijn dan die van anderen, waardoor ze de behoeften van anderen boven zichzelf gaan stellen.
Lees verder onder de advertentie
Hoe kun je het voorkomen?
Om parentificatie te voorkomen is het volgens Dr. Laino belangrijk om gezonde grenzen te stellen. “Relaties moeten gelijkwaardig zijn, waarbij er sprake is van geven en nemen van biede kanten. Oefen met het stellen van grenzen met vrienden en geliefden.” Ook is het volgens hem belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. “Doe activiteiten die je plezier geven of die ervoor zorgen dat je je innerlijke kind herontdekt.”
Lees verder onder de advertentie
Tot slot benadrukt hij dat het belangrijk is om op jezelf als ouder te vertrouwen en aardig voor jezelf te zijn. “Stop met jezelf onder druk te zetten om perfect te zijn. Onthoud dat perfectie de vijand van het goede kan zijn. Als je wacht op perfectie, kun je misschien nooit een beslissing nemen. Soms gaat het niet zozeer om ‘perfect’ zijn, maar meer om ‘goed genoeg’ zijn.”
Elsemieke (31) is samen met T (33), moeder van twee zoontjes (4 en 2) en redacteur bij Kek Mama. Chaotisch, chronisch moe en heeft een brein met 46 tabbladen tegelijkertijd open. Probeert rust in de chaos te vinden, maar met drie mannen in huis is die rust ver te zoeken.
Patricia van Liemt is stewardess, schrijver en moeder van Maria (15) en Phaedra (13). Ze schrijft rake, eerlijke, grappige en vooral herkenbare columns over haar leven.
Als ouder wilt je niets liever dan dat je kinderen lekker in hun vel zitten. En terecht. Maar experts waarschuwen voor een minder bekende, groeiende stoornis.