Seksuele voorlichting
Beeld: 123RF

Als kleuterzoon Callum vrolijk thuiskomt met een verhaal over het plassertje van Julia, weet Joan Makenbach dat het hoog tijd is voor een goed gesprek.

Ik rijd met vijfjarige Callum van school naar huis en vraag of hij een leuke dag had gehad. Meestal vertelt hij dan trots over de gymles of de nieuwe letters die hij heeft geleerd; deze keer heeft hij een veel spannender verhaal. “Ik heb de plasser van Julia mogen zien, mama”, vertelt hij opgetogen.
 

More content below the advertising

Voorzichtig doorvragen

Ik schrik me lam, maar probeer zo vrolijk mogelijk te reageren: “Leuk joh.” Om vervolgens voorzichtig door te vragen. Waar werd de plasser geshowd? Wie waren erbij? En nog belangrijker: heb jij je onderbroek ook uitgetrokken? De krantenberichten over de vierjarige kleuter die in 2012 geschorst werd vanwege ongewenste intimiteiten, staan me nog helder voor de geest. Gelukkig, Callum heeft niks onbehoorlijks gedaan. Julia had op het schoolplein Sem beloofd dat hij haar plasser mocht zien op de wc en Callum en zijn vriendje Andreas waren uitgenodigd het tafereel eveneens te aanschouwen. Nee, de jongens waren er niet aangekomen en hadden hun broek gewoon aangehouden. Mijn kind vond het wel raar, zo’n meisjesplasser. “Heel anders dan een piemeltje, mama.”
 

Vergelijkingsmateriaal

De volgende morgen loop ik toch maar even naar zijn juf. Ik vind dat ze van het voorval moet afweten en misschien kan zij mij vertellen hoe ik Doktertje Spelen 2.0 moet interpreteren. Callum is mijn eerste kind, ik heb geen vergelijkingsmateriaal. Is dit gedrag verontrustend? Raar? Juf verblikt of verbloost niet en reageert relaxed: “Geweldig toch dat ze op deze leeftijd zo nieuwsgierig zijn? Ik mag het niet te veel toejuichen, anders heb ik straks 24 kleuters die elkaars piemeltje en vagina gaan bewonderen, maar jeetje, het hoort er wel bij hoor.” Oef. Gelukkig.
 

Constante dialoog

Wel vraagt ze me of ik het al eens met Callum over seks heb gehad. Nee dus. Ik heb mijn geliefde tv-goeroe Dr. Phil weleens horen zeggen dat seksuele opvoeding een constante dialoog zou moeten zijn tussen ouder en kind. Je moet over alles praten. Van de private parts waar niemand tegen je zin aan mag komen tot het verhaal over waar de baby’s vandaan komen. Dat kan Dr. Phil wel zo vrolijk beweren, maar zelf ben ik daar nog helemaal niet aan toe.
 

Baas over eigen lijf

Ik word een beetje ongemakkelijk bij het idee met mijn kleuter over seks te moeten praten. Ik heb hem wel geleerd dat hij de baas is over zijn eigen lijf, dat hij niemand tegen zijn zin een kus hoeft te geven en hij kent het verschil tussen meisjes en jongens. Over bloot doen we thuis ook niet moeilijk. Ik loop in mijn nakie van de badkamer naar de slaapkamer en Callum doucht samen met opa of oma als hij bij ze logeert.

Toen we ons laatst omkleedden in het badhokje van het zwembad, keek hij mij even onderzoekend aan en zei toen: “Ach nee, jij hebt geen piemel”, om zich vervolgens te storten op het opblazen van Minions-bandjes. Ik heb hem nog nooit betrapt op enige interesse in het onderwerp. Hij heeft weleens gevraagd hoe ik aan het litteken op mijn buik kom. Ik heb verteld dat de dokter er een sneetje in heeft gemaakt zodat hij eruit kon komen. Sindsdien denkt hij dat alle baby’s middels een keizersnee worden geboren. Wel zo makkelijk, wat mij betreft.
 

Vroege seksuele opvoeding

Na mijn gesprekje met Callums juf googel ik op ‘seks en kleuters’ en stuit op de boeken van Sanderijn van der Doef Ben jij ook op mij? en een prentenboek voor vier- tot achtjarigen van pedagoog Channah Zwiepen: Wat is seks? Beide schrijfsters pleiten ervoor vroeg te beginnen met seksuele opvoeding.

Baby’s van een maand of vijf schijnen hun eigen geslachtsorganen al te ontdekken en vanaf anderhalf jaar gaan ze doelgericht op zoek naar die fijne plekjes. Ik lees dat de helft van de jongens rond het tiende jaar seksueel getinte spelletjes met elkaar speelt en een derde van de meisjes rond hun achtste met vriendinnetjes. Tien procent van de kinderen onder de twaalf heeft al eens een orgasme gehad. Volgens de deskundigen moeten kinderen als ze acht jaar zijn de basiskennis hebben van seksuele voorlichting. Als ze dan nog moeten vragen waar de baby’s vandaan komen, ben je als ouder te laat.
 

Met volle vaart naar de bibliotheek

Ik praat erover met vriendinnen die oudere kinderen hebben. Wanneer zijn zij begonnen met seksuele voorlichting? Iris herinnert zich hoe haar tweejarige dochter op een zondagochtend wijdbeens voor de spiegel haar vagina bekeek: “Toen heb ik vrolijk benadrukt hoe mooi het eruitzag.” Zodra haar zoon en dochter met vragen kwamen, is Iris naar de bibliotheek gerend om daar boekjes te halen die aansloten bij hun leeftijd.
 

Wachten tot groep 7

Vriendin Esther denkt er heel anders over. Wat haar betreft komt het onderwerp pas in groep zeven op tafel, als er seksuele voorlichting op school wordt gegeven. Ze vindt seks geen onderwerp dat je als kind met je ouders wilt delen. “Het lijkt me fijner dat in de klas te bespreken en er dan met je vriendjes hard om te gillen. Zo is dat twee jaar geleden gegaan bij onze oudste, Walter die nu twaalf is, en zo ging dat laatst bij dochter Fleur van tien. Ik keek verlangend uit naar de lessen van Dokter Corrie in haar klas. Fleur is nog zo’n kindje met haar Play-Doh en barbies en het leek me afschuwelijk als ze ongesteld zou worden voordat ze de bijbehorende theorie had gehad. Het vloog me vorig jaar ineens zo aan dat ik naar haar juf ben gestapt. Gelukkig stond de seksuele voorlichting twee weken later op de planning.”
 

Eerlijk

Inmiddels heeft Esther zelf ook over seks gesproken met haar kinderen. En Fleur weet precies waar het maandverband ligt, zowel bij mama thuis als bij haar vader. Esther: “Dat ik er zelf niet over begonnen ben, betekent niet dat we er niet over praten. Ik heb mijn kinderen verteld dat als ze vragen hebben, ik die eerlijk zal beantwoorden.

Dat ‘eerlijk’ had ik misschien beter kunnen weglaten. Ik was nauwelijks uitgesproken of Walter vroeg: ‘O ja? Wanneer heb je dan voor het laatst seks gehad?’ Ik werd pimpelpaars, aarzelde tien seconden en zei toen: ‘Eergisteren’. Waarop hij een gezicht trok en vroeg: ‘Met Thijs?’ Dat is mijn vriend. ‘Ja, met wie anders?’ Walter vond het maar vies: ‘Wat smerig. En hoe vaak doen jullie dat dan?’ Naar waarheid antwoordde ik dat het de ene week twee keer was, de andere week niet en soms wel drie keer. Toen ik even nadacht, drukte ik Walter op het hart deze informatie wel voor zich te houden. Het was niet de bedoeling dat mijn seksleven de volgende dag op het schoolplein zou liggen.”
 

Geen gesprek dat je eenvoudig met je ouders voert

Ik ben het met Esther eens, seks is geen gesprek dat je eenvoudig met je ouders voert. Ik herinner me nog maar al te goed mijn eigen seksuele opvoeding. Mijn moeder, zelf een product van de preutse jarenvijftigprincipes – ze heeft haar ouders nooit naakt gezien – was compleet doorgeslagen naar de flowerpowerkant. Soms op het provocerende af. Ging ze topless zonnen in de tuin en zo. Toen ik vijf was, was zij zwanger van mijn broertje. Ik kreeg het verhaal over de conceptie in geuren en kleuren te horen aan de hand van een boek met expliciete tekeningen. Woorden als piemels, vagina’s en neuken rolden over tafel alsof het niets was.

Bijna veertig jaar later zie ik nog de plaatjes voor me en weet ik weer hoe ongemakkelijk ik me voelde. Waarschijnlijk komt daar mijn gêne vandaan om met mijn zoon over seks te praten. Toch is dat niet slim. Callum is pas vijf, maar kinderen krijgen tegenwoordig veel informatie over seks via vriendjes, tv en internet. Bijna negentig procent van alle jongens en meisjes van twaalf tot en met veertien is weleens verliefd geweest. En tien procent van de jongens en vijf procent van de meisjes in die leeftijdscategorie heeft zelfs al geslachtsgemeenschap gehad.
 

Geen onderwerp uit de weg

Voor mijn vriendin Anouschka, moeder van twaalfjarige Luuk, waren die cijfers reden het gesprek met haar zoon op tijd aan te gaan. “Een jaar of drie geleden vonden Luuk en zijn vriendjes een condoom in de bosjes. De jongens hadden geen idee wat het was, maar Luuk kon dat ze haarfijn uitleggen.

Toen in groep zeven het onderwerp seksualiteit tijdens humanistische vorming aan bod kwam, hoorde hij weinig nieuws. ‘Ach, mam, dat wist ik allemaal al van jou’, zei hij. Dat klopt. Condooms, natte dromen, tampons, seks; ik ga geen onderwerp uit de weg. Ik heb hem als klein kind altijd zelf met vragen laten komen en legde alles eerlijk uit. Meestal reageerde hij niet op het moment zelf, maar kwam hij er een paar weken later ineens op terug. Het grappige is dat hij met dit soort vragen nooit naar zijn vader gaat, maar altijd naar mij toe komt.”

Door er zelf open over te zijn wil Anouschka seks op een natuurlijke manier bespreekbaar houden. “Hoe jong hij ook is, ik vertel hem dat hij later zuinig op zichzelf moet zijn. Doe het alleen als je je er goed bij voelt, doe het met respect voor het meisje en gebruik een condoom, druk ik hem op het hart. Nu maar hopen dat het is blijven hangen als hij een meisje krijgt.”
 

'Ja ja, in hun blootje zeker'

Een paar weken na het wc-akkefetje met Julia voelt Callum zich op een avond niet lekker. Ik zet hem op de bank bij mijn vriend die net een romantische komedie bekijkt. Met een pakje appelsap nestelt Callum zich naast hem en geeft commentaar. Als er een heftige bedscène in voorkomt, pak ik snel de afstandsbediening en spoel vooruit. Ik hoop dat Callum niks doorheeft, maar dat had ik gedacht. “Hé, mag ik dat soms niet zien?”, vraagt hij verontwaardigd, ondanks zijn koorts. Ik mompel iets over mensen die aan het stoeien zijn. “Ja ja”, zei mijn zoon, “in hun blootje zeker.” Ik geloof dat ik er echt niet meer onderuit kan. Morgen ga ik met hem praten. Als hij weer beter is.


Dit artikel staat in Kek Mama 01-2016.


 

Nog meer Kek Mama?
Volg ons op Facebook en Instagram. Of schrijf je hier in voor de Kek Mama nieuwsbrief >

video-meisjes-pop-borstvoeding-geven

Marjorie Harvey, de vrouw van komiek Steve Harvey, plaatste nietsvermoedend een filmpje van haar kleindochters die hun poppen 'borstvoeding' gaven op Instagram. Wat volgde was een stortvloed aan reacties; positief, maar ook negatief.

'Er zijn grenzen'

Want behalve dat veel mensen het 'vreemd' vinden dat het zwarte meisje een witte pop in haar handen heeft, vinden ze vooral de video zelf over the top. 'Dit is dus één van de redenen dat veel meisjes moeder worden voordat ze hun school hebben afgemaakt', zo reageert iemand. Weer een ander schrijft: 'Waarom laat je je kinderen op deze manier zien op social media? Er zijn grenzen: dit gaat echt te ver.' Ook wordt gezegd dat de meisjes echt nog 'te jong' zijn om te doen alsof ze borstvoeding geven. 

More content below the advertising

 

Lees ook
8x prachtige foto's die laten zien hoe borstvoeding wereldwijd gegeven wordt >

 

'Overdreven geseksualiseerd'

Er zijn ook veel mensen die de beelden juist aandoenlijk vinden. 'Te jong? Te jong voor wat, om moedertje te spelen? Moeder zijn betekent ook dat je je baby moet voeden. En het is volkomen normaal dat zij weten dat er moedermelk uit je borsten komt. Sommige kinderen zien hun moeder borstvoeding geven, anderen zien dat ze een flesje klaarmaakt: ze kopiëren gewoon hun moeder - helemaal prima toch? Helaas leven we in een land waar borsten overdreven geseksualiseerd zijn.'

 

'Een knuffel nodig'

Na alle commotie voelt zelfs Marjorie de behoefte om te reageren. 'Aan iedereen die onbeschofte dingen heeft gezegd: jullie hebben gewoon een knuffel nodig...'

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Rose and Elle breastfeeding dolls 😂😂😭

Een bericht gedeeld door Marjorie Harvey (@marjorie_harvey) op

 

Nog meer Kek Mama?
Volg ons op Facebook en Instagram. Of schrijf je hier in voor de Kek Mama nieuwsbrief >
Beeld: Shutterstock
Beeld: Shutterstock

Wil je graag een kind adopteren, dan is het fijn om te weten wat je zoals kunt verwachten van een adoptietraject. Wij zetten de belangrijkste punten voor je op een rij.

Soorten adoptie

Wil je gaan adopteren, dan zijn dit de mogelijkheden:
 

More content below the advertising
  • Buitenlandse adoptie

De meeste adoptiekinderen komen uit het buitenland. Het gaat dan om kinderen die zijn afgestaan door hun geboorteouders, omdat zij bijvoorbeeld niet de financiële mogelijkheden hebben om voor hun kind te zorgen. Het kan ook zijn dat de ouders om verschillende redenen uit de ouderlijke macht zijn gezet.
 

 

  • Binnenlandse adoptie

Dit is een vorm die in ons land niet vaak meer voorkomt, het gaat ongeveer vijftien kinderen per jaar. 
 

  •  Open of gesloten

Er is een verschil tussen een open of gesloten adoptie. Bij een gesloten adoptie wordt de band en het contact tussen het kind en de geboorteouders volledig doorgesneden. Dit is meestal het geval bij buitenlandse adoptie. De gegevens van de geboorteouders gaan dan in een dossier, dat zonder hun toestemming niet mag worden ingezien door het kind.

Bij een open adoptie hebben de geboorteouders een stem bij het bepalen van de keuze van de adoptieouders voor het kind. Ook na het afronden van de procedure blijft er contact met hen. Soms nemen de geboorteouders zelfs een deel van de opvoeding voor hun rekening.

 

Lees ook:
'Hoe adoptie mijn manier van opvoeden heeft veranderd' >

 

Hoe werkt een adoptieprocedure?

Het begint met het aanvragen van een beginseltoestemming. Daarbij wordt gekeken of je aan voorwaarden voldoet om te worden toegelaten tot de procedure. Zo is het samen adopteren van een kind alleen mogelijk als je getrouwd bent en mag je niet ouder zijn dan 45 jaar. De Raad voor Kinderbescherming kijkt naar de gezinssituatie en naar jullie wensen en beweegreden om te adopteren. Vervolgens wordt er een gezinsrapport opgesteld. Op basis daarvan beslist het Miniserie van Justitie en Veiligheid, samen met het advies van de Raad voor Kinderbescherming, of er beginseltoestemming wordt verleend. Zo ja, dan krijg je toestemming om een kindje uit het buitenland te adopteren.

Stellen die adoptie overwegen en beginseltoestemming hebben gekregen, gaan naar een informatiebijeenkomst waarbij ze meer informatie krijgen over het adoptieproces. Ook moet je naar vijf verplichte voorlichtingsbijeenkomsten. Deze zijn bedoeld om je meer informatie te geven over adopteren, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken. Onderwerpen als de biologische ouders, hechtingsproblematiek en de voorgeschiedenis van het kind komen aan bod.

In de zogeheten bemiddelingsfase komt het contact tot stand met instanties in het buitenland. Zij zoeken de meest geschikte ouders voor een kind dat voor adoptie in aanmerking komt. De meeste adopties komen tot stand via één van de vijf organisaties in Nederland die een vergunning hebben om te bemiddelen.
Is er sprake van een goede match, dan wordt het kindje aan je voorgesteld. Je krijgt dan informatie over de leeftijd, het geslacht en eventuele bijzonderheden over de medische achtergrond.

Als je besluit te adopteren, wordt gecontroleerd of aan alle voorwaarden is voldaan en of al het papierwerk in orde is. Afhankelijk van het land van herkomst kan hier veel tijd, soms wel maanden, overheen gaan. Uiteindelijk haal je je kind op uit het buitenland – bij enkele landen komen kinderen onder begeleiding naar Nederland.

 

Lees ook:
Prachtig: zo ziet adoptie eruit >

 

Hoelang duurt het adoptieproces?

Er moet dus aan allerlei voorwaarden worden voldaan, voordat je in aanmerking komt om een kind te adopteren. Daar gaat veel tijd overheen, maar de weg die je daarna moet afleggen is ook behoorlijk lang.
De wachttijd tussen de aanmelding en de start van de voorlichtingsbijeenkomsten is gemiddeld een jaar. Vervolgens kan het nog één tot vier jaar duren voordat er een match is en je een kind in je armen mag sluiten. Dit is afhankelijk van de voorstellen die landen doen en de wensen en mogelijkheden die je als adoptieouder hebt. De wachttijd voor jonge, gezonde kinderen is bijvoorbeeld langer dan die voor oudere kinderen en kinderen met een special need (medische geschiedenis).

 

Wat zijn de kosten? 

De kosten voor de verplichte voorlichting bedragen zo’n 1600 euro. De bemiddelingskosten kunnen hoog oplopen: van 12.000 tot ruim 35.000 euro. Ook als je kind eenmaal in Nederland is, heb je te maken met enkele kosten. Zo kost een verblijfsvergunning ongeveer 950 euro en kost het omzetten van een adoptie naar Nederlands recht – als dat nodig is – tussen de 600 en 1000 euro.
 

Meer weten over adoptie? Ga dan naar Stichting Adoptievoorzieningen.

 

 

Nog meer Kek Mama?
Volg ons op Facebook en Instagram. Of schrijf je hier in voor de Kek Mama nieuwsbrief >